Na bijna -13 graden in de duinpannen vanavond sneeuw

Foto boven: Vlak voor de koude nacht was het in Egmond aan Zee staalblauw - Pieter Bliek

Na een nacht met strenge vorst in de duinpannen, met een laagste temperatuur van bijna -13 graden, zien we vandaag eerst de zon nog af en toe. Vanmiddag neemt de bewolking toe, later vanmiddag en vanavond vanuit het zuidwesten gevolgd door sneeuw.

Door het op een strategisch moment overtrekken van een rug van hogedruk in van oorsprong behoorlijk koude lucht, is het gisteravond en de afgelopen nacht dus behoorlijk afgekoeld. Op veel plaatsen kwam het tot matige vorst. Van de KNMI-stations was de vliegbasis Twenthe bij Enschede het koudst. Het koelde er af tot -8,3 graden. Daarna volgden Deelen bij Arnhem met -7,7 graden en Hupsel met -7,4 graden. Aan de grond vroor het streng, op de vliegbasis Twenthe (-11,5 graden), in Hupsel (-10,5 graden) en in Eelde (-10,2 graden).

Vlak voor de koude nacht was het in Egmond aan Zee staalblauw - Pieter Bliek

Nog kouder werd het in de duinpannen

Nog kouder werd het in de duinpannen. Weersituaties zoals die van de afgelopen nacht zijn voor vrieskoujagers Pieter Bliek en Karel Holvoet het absolute hoogtepunt, of beter gezegd de dieptepunten waarop ze zitten te wachten.

Advertentie

Bij helder en windstil ontstaan er Cold Air Pools, oftewel koudepoelen in de duinpannen, die razendsnel afkoelen. Nog voordat de zon gistenmiddag achter de duintoppen was gezakt, raakte de temperatuur in de duinpannen al in een vrije val.

Het kraakheldere weer speelde natuurlijk een rol

Dat had behalve met het wegvallen van de wind ook met het kraakheldere weer op dat moment te maken. De lucht aan de Noord-Hollandse kust was staalblauw en de luchtvochtigheid was tot onder 50 procent gezakt. Het kleine briesje dat nog waaide, kwam uit het oosten, waardoor de opwarmende invloed van het zeewater miniem was. Ideale omstandigheden dus voor een duikvlucht van de temperaturen in de duinpannen, die hun energie konden uitstralen.

In de duinpan van Castricum aan Zee was het zaterdagmiddag om 17:00 uur nog +2,08 graden, om kort daarop al onder het vriespunt te duiken. Het verval bedroeg op z’n snelst 0,9 graden per 5 minuten en vlakte daarna af, om vervolgens nog heel langzaam tot de minimumtemperatuur af te koelen. Om tien uur zaterdagavond werd in de duinpan van Castricum op anderhalve meter de laagste temperatuur van -12,50 graden bereikt.

Condensatiewarmte hield de 10-centimeter temperatuur hoger

Op 10 centimeter boven de grond was het met -11,17 graden iets minder koud. Dat heeft met de condensatiewarmte te maken. In maar liefst 8 duinpannen vroor het streng. De minimumtemperaturen werden tussen 22:00 en 22:30 uur al bereikt, doordat vanaf dat moment vanaf de Noordzee bewolking kwam binnenschuiven en verdere afkoeling door terugkaatsing van het wolkendek niet meer mogelijk was. De temperaturen liepen zelfs weer op.

Advertentie

Opvallend was dat het in de diepe duinpan aan de Hargerweg bij Camperduin slechts tot lichte vorst kwam. Op anderhalve meter zakte de temperatuur er niet verder dan tot -3,42 graden, aan de grond kwam het er met -4,62 graden net niet tot matige vorst.

Een dekseltje op de duinpan

Dit terwijl het in de duinpan van Camperduin, die slechts een paar honderd meter verderop in de zeereep op een steenworp van het strand ligt, met minima van -7,69 op anderhalve meter en -8,23 aan de grond, een stuk kouder werd. Dat heeft te maken met het open karakter van deze duinpan. Hierdoor is de koudepoel in staat om bij ideale weersomstandigheden heel snel zijn energie af te geven en af te koelen. De diepe duinpan aan de Hargerweg ligt heel beschut en is omringd door bomen en begroeid met vegetatie. Er ligt dan als het ware een dekseltje over de duinpan die de warmte vasthoudt en waardoor de afkoeling stagneert.

Vanochtend komt op de meeste plaatsen de zon er nog geregeld door, al drijft hoog in de atmosfeer ook wel dunne bewolking over. De temperaturen liggen aan het einde van de ochtend tussen 0 graden in het noordoosten en 3 graden in het zuiden van het land. Er waait daarbij een matige, op de Wadden af en toe krachtige zuidelijke tot zuidoostelijke wind. En doordat de dauwpunten nog erg laag zijn, voelt het buiten de deur behoorlijk koud aan.

Vanmiddag en vanavond vanuit het zuidwesten wolken en sneeuw

Vanmiddag neemt de bewolking vanuit het zuidwesten toe en vanaf een uur of drie begint het in Zeeland te sneeuwen. In de uren daarna breidt die sneeuw zich verder over het land uit, om het uiterste noordoosten rond tien uur vanavond te bereiken.

Tijdens de passage van het sneeuwgebied, die in Zeeland ongeveer 6 uur duurt en naar het noordoosten toe steeds meer tijd nodig heeft, sneeuwt het enkele uren behoorlijk door. Met hoeveelheden die tot enkele centimeters per uur kunnen oplopen. Op veel plaatsen blijft even een laag van tussen 3 en 7 centimeter liggen, in de hogere delen (bijvoorbeeld op de Veluwe en in het Rijk van Nijmegen, maar ook in delen van Overijssel) kan dat een paar centimeter meer zijn. Dat geldt ook voor het noordoosten, waar de bodem nu wat kouder is.

De sneeuw smelt ook vlot weer weg

Voor de sneeuw uit wordt het vanmiddag tussen 1 en 5 graden (het warmst in Limburg), tijdens de passage van de sneeuwzone is het rond het vriespunt. Verder neemt de zuidelijke tot zuidoostelijke wind nog iets toe. Na de sneeuw draait de wind naar zuidwest en lopen de temperaturen snel op. Dan smelt de sneeuwlaag ook weer vlot weg.

Morgen waait op de meeste plaatsen een zuidwestelijke tot westelijke wind en wordt het 5 tot 7 graden. Daarbij vallen talrijke buien, die later door het weer wat afkoelen van de bovenlucht ook korrelhagel en een vlok natte sneeuw kunnen brengen. Tussendoor laat ook de zon zich zien. Onzeker is de verwachting, zoals zo vaak de laatste tijd, voor het noordoosten van Groningen. De grens met de koude lucht komt daar in de buurt tot stilstand. Niet alleen kan het in die regio langer blijven sneeuwen, ook lijkt het er morgen nauwelijks boven nul te komen.

Vanaf woensdag opnieuw enkele koude dagen

Ook dinsdag vallen nog een paar winterse buien, vanaf woensdag lijkt het door de nabijheid van een hogedrukgebied ten noorden van ons weer een paar dagen droog te blijven. In de nachten vriest het dan licht en plaatselijk matig, overdag komen de temperaturen enkele graden boven het vriespunt uit. En verder laat de zon zich opnieuw geregeld zien.