De Pyreneeën raken hun laatste gletsjers kwijt

Foto boven: De gletsjer op de Monte Perdido - Nacho Azcárate en Calo Bescós / Wikipedia

Zelfs een voorjaar met uitzonderlijk veel sneeuw heeft de gletsjers van de Pyreneeën dit jaar niet kunnen redden. Opnieuw werden de ijsmassa’s meters dunner. De grootste gletsjer, die van de Aneto, is inmiddels in vier stukken uiteengevallen. Een andere verliest mogelijk nu al zijn status als actieve gletsjer. En volgens berekeningen kunnen rond 2034 vrijwel alle overgebleven gletsjers verdwenen zijn.

Eerder schreven we op deze site over de snelle achteruitgang van de gletsjers in de Pyreneeën, het berggebied op de grens van Frankrijk en Spanje. Nieuwe metingen laten zien hoe ver dat proces inmiddels is gevorderd. Het ijs trekt zich niet alleen terug, maar valt ook steeds verder uiteen. Waar vroeger aaneengesloten gletsjers lagen, blijven kleinere, geïsoleerde ijsvelden achter.

De gletsjer op de Monte Perdido - Nacho Azcárate en Calo Bescós / Wikipedia

Nog veertien gletsjers

Bij een inventarisatie in 2024 telden de Pyreneeën nog maar veertien gletsjers. Daarnaast lagen er tientallen kleinere ijsvelden en restanten die niet meer als volwaardige gletsjer werden beschouwd.

Advertentie

De nieuwste cijfers komen van CryoPyr, een onderzoeksgroep van het Spaanse Instituto Pirenaico de Ecología, onderdeel van onderzoeksorganisatie CSIC. Het balansjaar 2025–2026 was voor de gevolgde gletsjers het op twee na slechtste sinds het begin van de jaarlijkse meetreeks in 2012. Alleen de extreme jaren 2022 en 2023 brachten grotere verliezen. En dat terwijl de sneeuwvoorraad aan het begin van maart juist uitzonderlijk groot was.

Opnieuw meters ijs verdwenen

De verliezen zijn indrukwekkend. De gletsjer van Ossoue, aan de Franse kant van het bergmassief van de Vignemale, werd gemiddeld 3,1 meter dunner. Bij de Aneto ging gemiddeld 2,4 meter ijs verloren en bij Monte Perdido 2,3 meter. Plaatselijk waren de verliezen nog veel groter: bij Monte Perdido werd op een plek een afname van zes meter gemeten.

Ook de nabijgelegen Maladeta verloor volgens metingen van de waterbeheerder van het Ebrogebied gemiddeld 2,3 meter aan ijsdikte. Het gaat dus niet om één ongunstig gelegen gletsjer, maar om een ontwikkeling die op verschillende plaatsen in het gebergte zichtbaar is.

Voor de metingen gebruiken onderzoekers onder meer drones. Daarmee maken ze gedetailleerde driedimensionale modellen van het ijsoppervlak. Door die met eerdere opnamen te vergelijken, kunnen ze bepalen waar het oppervlak is gedaald en hoeveel dunner het ijs is geworden.

Advertentie

De Aneto valt uit elkaar

Bij de Aneto is de achteruitgang inmiddels ook duidelijk in de vorm van de gletsjer te zien. Door een nieuwe onderbreking onder de Pico del Medio bestaat de ijsmassa nu uit vier afzonderlijke delen. Steeds meer rots komt bloot te liggen tussen stukken ijs die vroeger met elkaar verbonden waren.

Nog nijpender is de situatie bij de kleine Llardana-gletsjer in het Posetsmassief. Onderzoeker Jesús Revuelto vertelde aan SER Pirineos dat dit waarschijnlijk het laatste jaar is waarin deze nog als actieve gletsjer kan worden beschouwd.

Daarmee is niet meteen al het ijs verdwenen. Een gletsjer is een ijsmassa die onder invloed van zijn eigen gewicht beweegt. Wanneer het ijs te dun en te klein wordt, valt die beweging vrijwel stil. Er kan dan nog jarenlang een restant blijven liggen, vooral op een beschutte plek, maar van een actieve gletsjer is uiteindelijk geen sprake meer.

Waarom veel sneeuw niet voldoende was

Het sneeuwrijke voorjaar leek aanvankelijk een gunstige uitgangspositie te bieden. Een dikke sneeuwlaag beschermt het onderliggende ijs en weerkaatst veel zonlicht. Zolang de sneeuw blijft liggen, wordt het oudere gletsjerijs minder aan de zomerwarmte blootgesteld.

Maar die bescherming is tijdelijk. Als de sneeuw tijdens een warme zomer helemaal verdwijnt, komt alsnog het ijs eronder aan de beurt. Voor herstel moet juist een deel van de sneeuw de zomer overleven. Die kan zich vervolgens in de loop van de jaren verdichten tot nieuw gletsjerijs.

De nieuwste meetcampagne laat zien dat zelfs een grote sneeuwvoorraad onvoldoende kan zijn om het verlies tijdens een warme, lange zomer te compenseren. Een berghelling die in het voorjaar nog diep onder de sneeuw ligt, kan aan het einde van de zomer dus toch opnieuw veel oud ijs zijn kwijtgeraakt.

Rond 2034 vrijwel geen gletsjers meer

Hoeveel tijd resteert er nog? Een in 2025 verschenen onderzoek in het wetenschappelijke tijdschrift Annals of Glaciology geeft een somber perspectief. De onderzoekers berekenden de toekomst van de drie grootste gletsjers: Aneto, Monte Perdido en Ossoue. Rond 2034 zouden deze als actieve gletsjers vrijwel verdwenen kunnen zijn. Kleine resten ijs kunnen nog achterblijven.

Dat jaartal is geen harde einddatum. Een reeks koele, sneeuwrijke jaren kan het verdwijnen vertragen. Bij herhaling van de extreme omstandigheden van 2022 en 2023 kan het juist sneller gaan. De berekeningen gaan uit van de toestand eind 2024. De verliezen van de afgelopen twee jaar zijn daarin dus nog niet als meetgegevens verwerkt.

De belangrijkste conclusie is dat de resterende ijsmassa’s ook zonder verdere opwarming sterk blijven krimpen. Zelfs bij herhaling van het klimaat van 2010–2020 berekenen de onderzoekers een vrijwel volledig verlies. De gletsjers hebben zich nog niet aangepast aan de warmte die er al is.

Sneeuw blijft, het landschap verandert

Ook zonder gletsjers zullen de Pyreneeën in de winter besneeuwd raken. En ook dan kunnen er sneeuwrijke voorjaren zijn waarin de bergen er indrukwekkend wit bij liggen. Het verschil wordt vooral aan het einde van de zomer zichtbaar, als steeds meer kale rots overblijft.

Daarmee verdwijnt geleidelijk een kenmerkend onderdeel van het hooggebergte. De nieuwe cijfers laten zien hoe dichtbij dat moment inmiddels is. Wat eerder nog een ontwikkeling voor de komende decennia leek, kan zich nu al binnen enkele jaren voltrekken.