30-Daagse (+): over de 2 fases in de gevolgen van de SSW

Foto boven: Rijp op de brug - Jolanda Bakker

November kent dit jaar een relatief koude start. Over de eerst 6 dagen lag de gemiddelde temperatuur met 7,5 graden rond anderhalve graad beneden de gebruikelijke waarde. Daarbij hebben we sinds de afgelopen nacht ook de eerste vorst te pakken.

Terwijl november in de praktijk voor wat het weer betreft vaak één van de saaiste maanden van het jaar is, is er nu op de weerkaarten van alles aan de hand. Niet alleen lijkt een recordvroege instorting van de poolwervel (vandaag en anders rond volgende week donderdag) aanstaande, ook ontvlamt volgende week voor de eerste keer de strijd tussen koudere lucht in het noorden en zachtere, die vanuit het zuiden in onze richting wordt gestuwd. Met een nog ongewisse uitkomst. En dat zijn leuke momenten, zo vroeg in het winterhalfjaar.

SSW: mogelijk vandaag, anders rond volgende week donderdag

Om met de vroege SSW te beginnen: het kan zijn dat de gemiddelde richting van de stratosferische wind rond het koude deel van de Noordpool vandaag al even van west naar oost omklapt. Zou dat over het gehele etmaal ook gebeuren, dan komt de datum van de SSW op 6 november te staan, recordvroeg sinds we dit fenomeen meten. Lukt het vandaag niet (en dat kan heel goed), dan is er rond volgende week donderdag een nieuwe kans. De datum wordt in dat geval 12 november en ook die datum is nog steeds recordvroeg.

Advertentie

Zoals we vorige week in de 30-daagse verwachting al beschreven, kunnen we op 2 momenten gevolgen van die SSW verwachten. Het eerste is feitelijk nu al. We hebben het dan over de periode met oostelijke winden, waarin we ons bevinden. En die vooral veroorzaakt wordt door de drukverdeling die uiteindelijk ook tot de instorting van de poolwervel leidt.

Hoe zit de reactie op de SSW er over een paar weken uit?

Een tweede periode, waarin de effecten van de SSW zich vanuit de stratosfeer tot in de troposfeer (waarin wij leven en ons weer zich afspeelt) uitbreiden, volgt vaak 2 tot 4 weken na het moment waarop de SSW zich afspeelde.

Niet zelden zie je de luchtdruk bij Groenland dan stijgen. Zo’n ontwikkeling kan een periode met een negatieve NAO-index inleiden. De kans op uitbraken van kou vanuit het poolgebied neemt dan toe. Van de ligging van het hogedrukgebied bij Groenland en de lagedrukgebieden in onze omgeving hangt dan af of het ook bij ons kouder wordt, of gewoon heel zacht blijft.

Twee interessante aandachtspunten voor 30-daagse deze week

Met het oog op de 30-daagse verwachting van deze week, zijn er dus twee interessante ontwikkelingen die we kunnen volgen. Het eerste moment is de strijd tussen de warmere lucht vanuit het zuiden en de koudere bij ons, die volgende week lijkt los te barsten en bij de eerste fase van de invloed van de SSW hoort.

Advertentie

Verderop in de verwachting (in de weken 5 en 6) moeten we Groenland in de gaten houden. Een eerste aandachtpunt is of er een hogedrukgebied komt. Daarna is het interessant om te zien hoe de belangrijkste luchtstromingen zijn gericht en waar de kou uiteindelijk uitkomt.

Week 1: van maandag 9 tot en met zondag 15 november

Geleidelijk wat wisselvalliger
Vaak een oostelijke wind
Temperaturen meest onder normaal

Het lagedrukgebied wordt de komende week bij de ingang van de Golf van Biskaje berekend, een hogedrukgebied zien we in de buurt van Groenland met een uitloper via de Britse eilanden naar het Noordzeegebied. Hoewel het lagedrukgebied warme lucht vanuit het zuiden in onze richting probeert te laten opdringen, redt die luchtsoort het op basis van deze berekening het nog niet. In ieder geval niet voor het nieuwe weekend.

Is het de eerste dagen nog droog, later in de week nemen de regenkansen wel toe. De wind lijkt nog langere tijd oostelijk te blijven en zolang dat het geval is, blijven de temperaturen ook aan de lage kant. Zou het warmtefront het op een bepaald moment wel redden, dan komt het kwik ook ineens een stuk hoger uit.

Week 2: van maandag 16 tot en met zondag 22 november

Wisselvallig met af en toe flink wat wind
Zuidelijke tot zuidwestelijke wind
Temperaturen duidelijk boven normaal

In deze week wordt het lagedrukgebied ten westen van de Britse eilanden berekend. In Nederland waait een zuidelijke tot zuidwestelijke wind die zachte lucht aanvoert. De temperaturen liggen dan ook duidelijk boven normaal. Verder kunnen storingen van de oceaan onze omgeving makkelijk bereiken. Het is dan ook wisselvallig met soms flink wat wind.

Week 3: van maandag 23 tot en met zondag 29 november

Aanhoudend wisselvallig
Een zuidelijke wind
Bovennormale temperaturen

Er verandert weinig. Het lagedrukgebied ligt bij Ierland, hogedrukgebieden vinden we boven het noordwesten van Rusland terug. Bij ons is de wind zuidelijk en wordt erg zachte lucht aangevoerd. De temperaturen liggen dan ook flink boven normaal. Verder houdt het wisselvallige weer aan, maar lijkt het wel een fractie minder nat dan een week eerder te worden.

Week 4: van 30 november tot en met 6 december

Licht wisselvallig weerbeeld
Zuidelijke tot zuidoostelijke wind
Bovennormale temperaturen

Boven het noordoosten van Canada en in iets mindere mate boven Groenland zien we de luchtdruk stijgen. Dit zou een eerste teken van de tweede fase in de gevolgen van de SSW kunnen zijn. Het lagedrukgebied op de oceaan is er ook nog steeds, ten zuidwesten van Ierland. Boven het noordwesten van Rusland zien we nog steeds een hogedrukgebied.

In Nederland draait de wind naar zuid tot zuidoost. Storingen krijgen het opnieuw wat lastiger om onze omgeving te bereiken. Toch wordt nog wel ongeveer de normale neerslaghoeveelheid berekend. Het zou voldoende voor een (licht) wisselvallig weerbeeld moeten zijn. De temperaturen blijven bij dit alles natuurlijk duidelijk boven normaal.

Week 5 en 6: van 7 tot en met 21 december

Licht wisselvallig
Wind tussen zuid en oost
Bovennormale temperaturen

Het lagedrukgebied bij Ierland wordt, door de verder oplopende luchtdruk in het hoge noorden, nog wat verder naar het zuiden gedrukt. In week 5 levert dat bij ons een oostelijke tot zuidoostelijke wind op, in week 6 een zuidelijke tot zuidoostelijke wind. We blijven zo net aan de warme kant van de lijn. Verder houdt het (licht) wisselvallige weer op de overgangszone aan.

Samenvattend:

Nadat de strijd tussen warmere lucht in het zuiden en de koudere bij ons, die de komende week losbarst en best een tijdje kan aanhouden, in het voordeel van de warmere lucht is beslecht, lijken we aan een langdurig zachte en wisselvallige fase te beginnen die de rest van de novembermaand aanhoudt. En november tot een zachte maand laat uitgroeien.

Daarna, als de decembermaand op de kalender staat en we op de weerkaarten de eerste tekenen van fase 2 in de gevolgen van de SSW zien verschijnen, stijgt de luchtdruk in het hoge noorden en lijken we dichterbij de overgangszone met de koudere lucht te komen.

Aanwijzingen voor een omslag van het weer zijn er nog niet. Een lagedrukgebied bij Ierland is daarvoor, net als in de afgelopen winter, de sta-in-de-weg. Het zorgt ervoor dat de meeste kou in het hoge noorden westwaarts afstroomt en onze omgeving niet bereikt.