30-Daagse (+): twee gevolgen SSW, de tweede mogelijk winters

Foto boven: Mooi stapelwolk - Jan de Hoop

Met een recordvroege SSW op komst, een omkering in de windrichting van de poolwervel in de stratosfeer boven de Noordpool, is het nu wachten op de eventuele effecten ervan op ons weer. De berekeningen voor de korte termijn laten al een ontwikkeling zien die in de winter vrijwel zeker een eerste koude periode (met vorst) had opgeleverd. En wat gebeurt er in de weken daarna, als de effecten van de SSW in de atmosfeer omlaag komen?

Het is dat het nu nog zo vroeg in het seizoen is en de warmte van de zomer en de eerste heft van de herfst nog niet helemaal uit de atmosfeer en het oppervlaktewater zijn verdwenen, anders waren we nu de eerste koude periode van het winterhalfjaar binnengewandeld.

Hogedrukgebied bij Schotland

Nu wordt dat, ook al komt er een hogedrukgebied bij Schotland te liggen en gaat de wind in onze omgeving voor langere tijd uit oost tot noordoost waaien, een lastig verhaal. Koude lucht is nog niet voorradig en er zit teveel vocht in, waardoor makkelijk mist ontstaat en grote delen van Europa met lage bewolking te maken kunnen krijgen die een verdere afkoeling tegenhoudt.

Advertentie

Interessant om te zien is hoe een (mogelijk eerste) effect van de naderende SSW zo al eerder dan de SSW zelf lijkt op te treden. Een interessante bijdrage op weerforum Weerwoord.be laat zien dat dit bij ons vaker gebeurt en feitelijk een gevolg is van de processen in de atmosfeer die de uiteindelijke SSW veroorzaken. Een tweede interessante periode doet zich voor, grofweg tussen 2 en 4 weken na de SSW, zo laat de bijdrage zien. Dat is het moment waarop de effecten van de (tijdelijke) omkering van de SSW, die zich langzaam door de atmosfeer omlaag voorplanten, de troposfeer bereiken, het deel van de atmosfeer waarin het meeste weer zich afspeelt.

Zien we een eventueel tweede effect ook al?

Met het mogelijk eerst effect van de SSW al op de weerkaarten zien, is het interessant om uit te zoeken of de tweede fase, 2 tot 4 weken na de SSW, ook gevolgen in de drukverdeling gaat krijgen. We doen dat aan de hand van de lange termijnverwachtingen van de diverse modellen. Met dit keer dus speciale aandacht voor de ontwikkelingen in de periode echt ver vooruit.

Week 1: van maandag 2 tot en met zondag 8 november

Hogedrukweer met kans op nachtelijke vorst
Oostelijke tot noordoostelijke wind
Beneden normale temperaturen

Het hogedrukgebied wordt de hele week bij Schotland ingetekend. In Nederland is de wind oostelijk tot noordoostelijk. Er wordt lucht aangevoerd waarin wolkenvelden en perioden met zon elkaar afwisselen. De lucht die ons bereikt, is vrij koud, maar winters wordt het niet. Wel liggen de gemiddelde waarden 1 tot 3 graden beneden normaal. Vooral als het in de nachten opklaart, zou het ook tot de eerste (lichte) vorst van het seizoen kunnen komen. Maar zoals in de inleiding al aangegeven, zijn er factoren die een uitkomst als deze nog onzeker maken.

Week 2: van maandag 9 tot en met zondag 15 november

Overgang naar wisselvallig weer
Eerst nog vrij koud
Later een stuk zachter

Het hogedrukgebied lijkt naar het noordwesten, richting de regio Groenland – IJsland te verdwijnen, maar houdt nog een soort uitloper in onze richting. Die uitloper wordt aan twee zijden door lagedrukgebieden geflankeerd. Eerst heeft de wind nog een noordelijke component en is het relatief koud, later krijgt de zuidelijke variant, horend bij het nieuwe lagedrukgebied op de oceaan, de overhand. En wordt het zachter. Daarbij is het wisselvallig.

Advertentie

Week 3: van maandag 16 tot en met zondag 22 november

Wisselvallig herfstweer
Zuidwestelijke wind
Boven normale temperaturen

We liggen nog steeds tussen de eerder beschreven twee weerregimes in. De zachte variant met zuidwestelijke winden en een wisselvallig weerbeeld heeft bij ons in de berekeningen voor deze week de overhand. De temperaturen liggen hiermee, als dit allemaal uitkomt, tussen 1 en 3 graden boven normaal. Verder valt geregeld regen en waait het af en toe flink.

Week 4: van maandag 23 tot en met zondag 29 november

Wisselvallig herfstweer
Zuidwestelijke wind
Boven normale temperaturen

Ten opzichte van een week eerder verandert nauwelijks iets in de beschreven situatie. Het zachte en wisselvallige weer houdt aan. Het blijft natter dan gebruikelijk bij temperaturen die tussen 1 en 3 graden boven het langjarige gemiddelde worden berekend.

Week 5 en 6: van 30 november tot en met 13 december

Wisselvallig weer
Eerst nog zacht
Later een daling van de temperatuur

In deze twee weken zien we hoe in het hoge noorden toch een soort tweede reactie op de SSW (zelf gedurende week 1 van deze verwachting) op gang lijkt te komen. Boven de regio Groenland – IJsland wordt nu een hogedrukgebied berekend dat langzaam sterker wordt.

Het lagedrukgebied ten westen van Ierland wordt hierdoor langzaam naar het zuiden gedrongen en komt in week 6 bij de Azoren terecht. De NAO-index zou hierdoor duidelijk negatief kunnen worden. Dit zou je de klassieke (tweede) reactie van de atmosfeer op een SSW kunnen noemen.

Mocht dit doorgaan, dan komen we in Nederland in de loop van deze twee weken weer aan de koude kant van de overgangszone in onze omgeving terecht. Het wisselvallige weer houdt aan, eerst is het nog zacht, maar laat in de periode zetten de temperaturen een daling in.

Samenvattend:

Met als absolute hoofrolspeler de recordvroege SSW, zoals die zich gedurende de eerste week van november lijkt af te spelen, ziet de drukverdeling er in onze omgeving de komende weken zeer interessant uit. Eerst krijgen we al met een hogedrukgebied bij Schotland te maken dat de wind bij ons een tijdje in de noordoosthoek brengt. Het is dan nog te vroeg om het echt koud te laten worden, al lijken de temperaturen wel een tijdje onder normaal uit te komen.

Vervolgens is het de beurt aan een zachte fase, die in de loop van week 2 begint en in week 3 en week 4 aanhoudt. De wind in Nederland wordt dan zuidwestelijk en we lijken aan een wisselvallige en behoorlijke zachte periode te beginnen die in de kaarten goed terug te vinden is.

Later een eerste winterse periode?

Daarna zien we in week 5 en 6 hoe de SSW mogelijk een tweede, klassiek vervolg krijgt met drukstijgingen in het hoge noorden en drukdalingen in de buurt van de Azoren. Komt dit scenario uit, dan wordt de NAO-index bij ons geleidelijk negatief. En kunnen we, omdat we inmiddels halverwege december zitten, wel voorzichtig aan een (licht) winters vervolg denken.