Over de ‘Winter van het noordoosten’
Reinout van den BornNu de periode met steeds weer terugkerende kou het komende weekend ten einde loopt, kunnen we een tweede voorlopige analyse van deze winter maken. In dit verhaal zoomen we in op de winter van Groningen (en in minder mate ook Friesland en Drenthe). Want de winter daar verliep heel anders dan die in de rest van het land.
Waren de weersomstandigheden gedurende de eerste helft van de meteorologische winter op de meeste plaatsen nog vergelijkbaar, gedurende de tweede winterhelft was er een groot verschil tussen het noordoosten en de rest van het land.
Vanaf de tweede winterhelft was het beeld heel anders
Koudere lucht probeerde ons land steeds wel vanuit het noorden te veroveren, maar slaagde daar slechts af en toe in. Terwijl grote delen van Nederland hierdoor meestal in zachtere lucht vertoefden, hield de koude lucht in het noordoosten wel stand. En niet alleen in de temperaturen, ook in het weerbeeld zagen we die verschillen terug.
Later we eens met die temperaturen beginnen. De eerste dag waarop de verschillen tussen het noordoosten en de rest van het land zichtbaar werden, was op 18 januari, nu precies 30 dagen geleden. Voor Nieuw-Beerta, Leeuwarden en Eelde enerzijds en De Bilt en Gilze-Rijen anderzijds hebben we de gemiddelde temperaturen in die periode sinds 18 januari berekend. Een vergelijking van de zo verkregen waarden levert interessante resultaten op.
In Nieuw-Beerta lag de gemiddelde temperatuur onder nul
Later we met Nieuw-Beerta beginnen. Daar bedroeg de gemiddelde etmaaltemperatuur in de periode tussen 18 januari en 16 februari -0,24 graden. Voor een Nederlandse winter van tegenwoordig is dat behoorlijk laag. Op 17 van de 30 dagen bleef de gemiddelde etmaaltemperatuur er onder nul. De hoogste waarde over 24 uur bedroeg +4,6 graden op 11 februari en de laagste -4,4 graden op 3 februari. Een echt winterse periode dus.
Eelde, in het noorden van Drenthe en iets zuidelijker en westelijker dan Nieuw-Beerta, kwam in dezelfde periode op gemiddeld +0,15 graden uit; een verschil van 0,4 graden met Nieuw-Beerta. Een dat terwijl de twee plaatsen niet eens zo heel ver uit elkaar liggen. In Eelde bleef het kwik op 14 van de 30 graden over 24 uur onder nul, met als hoogste waarde 5,3 graden op 11 februari en laagste waarde -3,9 graden op 3 februari. Hier zien we dus al kleine verschillen.
Ook Leeuwarden was koud, maar en graad minder dan Nieuw-Beerta
De verschillen worden duidelijker als we naar Leeuwarden opschuiven, een plaats die vooral een stuk westelijker ligt dan Nieuw-Beerta. Leeuwarden kwam in de bestudeerde periode van 30 dagen op een gemiddelde temperatuur van 0,8 graden uit, iets meer dan een graad hoger boven Nieuw-Beerta. De gemiddelde etmaaltemperatuur bleef er op 12 van de onderzochte dagen onder nul, met als laagste waarde -3,3 graden op 3 februari en als hoogste uitslag 5,6 graden op 11 februari. Toch kan ook Leeuwarden nog steeds op een koude periode terugkijken.
Nu komen we bij De Bilt aan, het hoofdstation van het KNMI. Hier bedroeg de gemiddelde temperatuur over de 30-daagse periode 3,12 graden, een kleine 3,5 graden boven het in Nieuw-Beerta opgetekende gemiddelde. In De Bilt bleef de gemiddelde etmaaltemperatuur in de onderzochte periode slechts op 4 van de 30 dagen beneden het vriespunt, met als koudste dag 25 januari toen het etmaalgemiddelde er op -1,0 graden uitkwam. De warmste dag was ook in De Bilt 11 februari, toen een 24-uurs gemiddelde van 8,5 graden aangetekend.
Gilze-Rijen was 4 graden warmer dan Nieuw-Beerta
Het zuidelijkste station dat we hebben bekeken, is Gilze-Rijen, omdat dit station wel zuidelijk ligt, maar geen invloed van zee meer ondervindt. Hier bedroeg de gemiddelde temperatuur over de periode van 30 dagen 3,73 graden, bijna 4 graden boven Nieuw-Beerta. De gemiddelde etmaaltemperatuur bleef er op 4 dagen beneden het vriespunt, met als koudste dag 26 januari toen het etmaalgemiddelde er -0,7 graden bedroeg. De warmste dag in Gilze-Rijen was 11 februari met 9,0 graden, ook die dag nog 4,4 graden boven Nieuw-Beerta.
Hoe zuidelijker je in Nederland woonde, hoe warmer het de afgelopen 30 dagen dus was. Nieuw-Beerta was het koudst, op korte afstand gevolgd door Eelde. Leeuwarden was al iets warmer, maar kon ook nog van een behoorlijk koude periode spreken. Daarvan was in de Bilt en ook in Gilze-Rijen eigenlijk geen sprake meer. Daar was de beleving toch echt heel anders.
Veel meer winterperikelen in het noordoosten
Kijken we naar het weer, dan was er alleen op 29 januari, in de avond van 15 februari en in de erop volgende nacht van 16 februari in grote delen van het land sprake van winterse neerslag. Het oosten en vooral noordoosten kregen er veel vaker mee te maken. Op 23 en 24 januari ging het in het noordoosten om ijzel, op 24 januari in het uiterste noordoosten ook om sneeuw. Ook op 26 januari viel in het oosten en noodoosten een (klein) beetje sneeuw.
De dagen daarna, 27 en 28 januari had het noordoosten ijsregen en sneeuw, later leidend tot een laagje van 6 of 7 centimeter. Die sneeuwzone kwam op 29 januari diagonaal van noord naar zuidoost over het land te liggen. Toen sneeuwde het op veel meer plaatsen. Een dag later was diezelfde zone ook in het oosten en noordoosten verantwoordelijk voor nog wat sneeuw.
Op 4 februari zelfs een code rood door ijzel
Op 1 en 2 februari kreeg het noordoosten met ijzelbuien te maken die op grote schaal tot gladheid leidden. Twee dagen later, op 4 februari, werd voor het noorden code rood afgegeven, in verband met grootschalige ijzel. Er kon op de weg worden geschaatst. Op 13 februari viel in het noordoosten tot 5 centimeter sneeuw. Twee dagen later sneeuwde het overal in Nederland.
Ook als je deze gebeurtenissen op een rijtje zet, was het verschil in beleving van het winterweer tussen het noordoosten aan de ene en de rest van het land aan de andere kant levensgroot. Door de langdurige vorst in het noordoosten kon daar op een gegeven moment op natuurijsbanen en meren geschaatst worden. Ook was er op de Eemsmonding en de Waddenzee sprake van ijsvorming. Vanuit de rest van Nederland, waar het weer geregeld aan de lente deed denken, zagen de beelden vanuit het noordoosten er in die periode onwerkelijk uit.
Koudegetallen lopen ver uiteen
Het koudegetal van de winter tot nu toe is in Nieuw-Beerta inmiddels tot 49,4 punten opgelopen, tegen 42,7 punten in Eelde en 27,6 punten in Leeuwarden. De Bilt staat tot nu toe op 15,3 punten en in Gilze-Rijen bedraagt het totaal tot en met gisteren ook 15,3 punten. Het behoeft geen betoog dat je de verschillen tussen het noordoosten en de rest van het land ook in deze statistiek duidelijk terugziet. Zulke grote verschillen in zo’n klein land zijn echt bijzonder.
Voeg weerverteller.nl toe aan het startscherm van je telefoon
Mis ook deze verhalen niet:
Volg ons ook op facebook en X!
Jouw foto op Weerverteller.nl?
Stuur je foto naar foto@weerverteller.nl, of via X met de vermelding van @weerverteller
