Enorme golven beuken op Californië: welke rol speelt El Niño?
Reinout van den BornAfgesloten pieren, water op kustwegen en plaatselijk golven van meer dan vijftien meter hoog. De Californische kust kreeg afgelopen weekend een indrukwekkende aanval vanuit de Stille Oceaan te verwerken.
Sterke depressies op zee waren de aanjagers. Maar op de achtergrond speelt ook El Niño mee, dat de kust langs verschillende wegen kwetsbaarder kan maken.

Bij de beroemde surfplek Mavericks, ten zuiden van San Francisco, zochten surfers de enorme golven op. Elders probeerden mensen juist aan het oprukkende water te ontkomen. Langs de Californische kust overstroomden stranden en straten en werden verschillende pieren afgesloten. Bij Capitola, aan de baai van Monterey, kwam er een waarschuwing voor een mogelijke evacuatie.
De verschillen langs de kust waren groot. Volgens de Los Angeles Times werden voor delen van Los Angeles County brekers van ongeveer 2,5 tot 3,5 meter verwacht. Verder naar het noorden pakte de oceaan veel groter uit. Bij Mavericks werden de hoogste golven plaatselijk op 15 tot 18 meter geschat.

De motor stond ver op zee
De Amerikaanse weerdienst NWS wees in zijn waarschuwingen op een reeks actieve depressies boven het noordoostelijke deel van de Stille Oceaan. Rond die lagedrukgebieden kwamen winden van orkaankracht voor. Daarmee werden grote hoeveelheden energie aan het oceaanoppervlak overgedragen. Een zware noordwestelijke deining trok vervolgens naar Californië.
Voor het ontstaan van hoge golven zijn drie dingen belangrijk: hoe hard het waait, hoelang die wind aanhoudt en over welke afstand hij over het water kan blazen. Vooral op een uitgestrekte oceaan kan die combinatie indrukwekkend uitpakken.
Eenmaal gevormd kunnen de golven als deining duizenden kilometers verder reizen. Daardoor hoeft het aan de kust zelf helemaal niet uitzonderlijk hard te waaien om toch enorme golven te krijgen. De storm die ze heeft gemaakt, kan zich ver weg op zee bevinden.
Aan de kust groeit de watermuur
Dichtbij de kust gaat ook de zeebodem een rol spelen. Zodra de golven ondieper water bereiken, veranderen hun snelheid, richting en hoogte. Plaatselijk kan de golfenergie worden samengebald, waarna indrukwekkende brekers ontstaan.
Dat helpt verklaren waarom de hoogste golven bij bepaalde surfplekken voorkomen, terwijl het op andere stukken kust veel minder extreem toegaat. De richting waaruit de deining komt en de vorm van de kust en zeebodem bepalen samen waar de oceaan het hardst toeslaat.
En El Niño dan?
In de berichtgeving wordt nadrukkelijk naar El Niño gewezen. Daar is een verklaring voor, al is het te eenvoudig om iedere afzonderlijke reuzengolf rechtstreeks aan El Niño toe te schrijven.
Tijdens El Niño verandert de verdeling van warm zeewater in de tropische Stille Oceaan. De atmosfeer reageert daarop. Ook de straalstroom en de banen van depressies kunnen verschuiven. Voor Californië kan dat in de winter een actievere depressiebaan en zwaardere aanvallen vanuit zee betekenen. De Amerikaanse geologische dienst USGS beschrijft die samenhang als een bekend risico van El Niño-winters. Daarmee staat alleen nog niet vast hoeveel sterker juist de stormen van afgelopen weekend door El Niño waren.
De oceaan kan al hoger staan
Daarnaast werkt El Niño via de oceaan zelf. Normaal houden de oostelijke passaatwinden veel warm oppervlaktewater aan de westkant van de Stille Oceaan opgehoopt. Als die winden verzwakken, kan een deel van dat warme water zich naar het oosten verplaatsen. Daarbij ontstaan zogenoemde Kelvingolven: brede, langgerekte golven die langs de evenaar naar Amerika trekken en zich daarna ook langs de kust kunnen voortplanten.
Je kunt ze zien als een heel geleidelijke verhoging van het waterniveau, verspreid over een enorm gebied. Op zee merk je daar nauwelijks iets van. Maar langs de kust kunnen ze de zeespiegel tijdelijk hoger zetten. NOAA noemt verhogingen van ongeveer 15 tot 30 centimeter, soms meer. Hoe groot die bijdrage afgelopen weekend op verschillende plaatsen langs de Californische kust was, moet uit afzonderlijke metingen blijken.
Zo’n verhoging lijkt klein naast een breker van tien meter. Toch kan ze veel verschil maken. De hoge golven komen dan als het ware boven op een hogere zee aanrollen. Vooral bij vloed kunnen ze daardoor verder landinwaarts komen. Wegen, gebouwen en de voet van kustkliffen worden dan gemakkelijker bereikt.
Nieuwe deining onderweg
Voor de kust was deze eerste aanval bovendien nog niet het einde. De NWS verwachtte na een tijdelijke afname op zondag alweer een nieuwe zware deining op maandag 16 november.
Voeg weerverteller.nl toe aan het startscherm van je telefoon
Mis ook deze verhalen niet:
Voor weernieuws uit Vlaanderen kijk op: meteo-weer.be
Veel mist in het najaar van 1962 was voorbode van een strenge winter
Poolwervel verder onderuit: hoe bruikbaar is de vergelijking met 2010?
De achterdeurtjes van de komende, vrijwel zeker zachte winter
Een fascinatie voor de winter die nog maar nauwelijks wordt gevoed
Het jaar 1540 was krankzinnig. Maar kijk eens goed naar 2026
Waardoor gaat winterkou sinds 2013 vaker aan Nederland voorbij?
Volg ons ook op facebook, X, Instagram en Bluesky!
Jouw foto op Weerverteller.nl?
Stuur je foto naar foto@weerverteller.nl, of via X met de vermelding van @weerverteller









