Hitterecords in Fahrenheit: waar komt die schaal vandaan?

Foto boven: De schalen van Celsius en Fahrenheit in één thermometer - Stilfehler

Het zuidwesten van de VS is nog altijd in de ban van de hitte. Zo is de stad Phoenix, zoals verwacht, vroeger dan ooit door de belangrijke psychologische barrière van 100 graden Fahrenheit gegaan (37,8 graden). Inmiddels is het er zelfs al 105 graden Fahrenheit geweest (40,6 graden), een evenaring van het warmterecord voor april.

Ook het landelijke maartrecord ging er al aan. Het stond op 108 graden Fahrenheit (42,22 graden) en is nu omhoog getrokken naar 109 graden Fahrenheit (42,8 graden, in Yuma)). De kans bestaat dat het zelfs al 110 graden Fahrenheit (43,3 graden) of 112 graden Fahrenheit (44,4 graden) is geweest (in Martinez Lake). Maar het station dat de temperaturen daar mat, staat er tijdelijk. En de gemeten waarden moeten eerst officieel gevalideerd worden.

De schalen van Celsius en Fahrenheit in één thermometer - Stilfehler

Waar komt die schaal van Fahrenheit vandaan?

Veel mensen zal het na deze opsomming een beetje duizelen. Niet alleen door de gemeten temperaturen, die voor de tijd van het jaar (het is immers nog maar maart) bijna onbevattelijk hoog zijn. Maar ook doordat ze in Fahrenheit worden gemeten, een temperatuurschaal die ons maar weinig zegt en eigenlijk alleen in de VS wordt gebruikt. Het is een temperatuurschaal die geschiedenis met zich meedraagt. Ooit, rond het jaar 1724 bedacht Daniel Gabriel Fahrenheit de schaal. Waarmee temperaturen niet alleen meetbaar, maar ook reproduceerbaar en onderling vergelijkbaar werden.

Advertentie

Smeltend ijs met zout daarbij doet water afkoelen

Hij koos zijn nulpunt niet zomaar. Hij bepaalde het aan de hand van een mengsel van ijs, water en zout, waarin het kunstmatig koud werd. Zout dwingt ijs tot smelten, dat kost energie en die energie wordt aan het water onttrokken. Daardoor daalt de watertemperatuur. De laagste temperatuur die zo kon worden bereikt, noemde hij nul graden (-17,8 graden bij ons).

En dan de 100 graden. Het is niet het kookpunt van water, zoals in de op de meeste plaatsen op aarde gebruikte Celsius-schaal wel, maar de temperatuur van het menselijk lichaam, de warmte dus die je onder je huid voelt. Ook al bleek veel later dat ons lichaam toch iets koeler is dan Fahrenheit toen dacht, het idee bleef: de temperatuur van het menselijk lichaam stelde hij op 100 graden. In de Celsius-schaal bij ons staat die waarde nu gelijk aan 37,8 graden.

Tussen 0 en 100 graden speelt zich het leven af

Tussen 0 en 100 graden (van bijtende kou tot zinderende warmte) zit het dagelijks leven. Water bevriest bij 32 graden en kookt bij 212 graden, het zijn vaste ankerpunten in een schaal die ooit begon met een handvol ijs en zout. Maar in de hitte van nu krijgen die getallen een andere lading. Want als 100 graden erg warm is, dan zit 110 graden daar nog boven en is zo geen abstractie meer, maar de muur van warmte die je voelt zodra je uit je gekoelde huis naar buiten stapt.

De Verenigde Staten namen de schaal van Fahrenheit al vroeg over en hebben, anders dan de rest van de wereld, nooit volledig de stap naar het metrieke stelsel gemaakt. Ze gebruiken ook nog voeten, inches, ounces, acres, yards en mijlen. Wat ooit een gewoonte was, groeide uit tot een cultuur, een manier van kijken naar temperaturen die in de VS gebleven is.

Advertentie

Buiten de VS alleen maar Celsius

Buiten de Verenigde Staten is Fahrenheit vrijwel verdwenen. De meeste landen schakelden in de loop van de tijd over op Celsius, met zijn strakke logica van 0 graden voor het bevriezen en 100 graden voor koken van water. Alleen in de VS, en in nog een paar kleinere landen, leeft de oude schaal voort, alsof hij beter past bij de manier waarop het weer daar wordt beleefd.

Misschien is het ook wel de kracht van Fahrenheit in deze streken, is het niet alleen een meetsysteem, maar bovenal een manier van voelen. Waarin nul graden staat voor een kou die je bijna niet kunt voorstellen, en honderd graden voor de warmte van het menselijk lichaam, met de wereld van alledag daar tussenin. Kom je buiten die schaal, dan is er iets raars aan de hand. Zoals nu, alsof de schaal zelf door de felle zon een stukje wordt opgerekt.

Recordhitte breidt zich dit weekend oostwaarts uit

Ook dit weekend worden in het zuidwesten van de VS uitzonderlijk hoge temperaturen verwacht. ‘Triple digits’, zoals ze die in de VS noemen, naar de schaal van Fahrenheit. Het ervoor verantwoordelijke hogedrukgebied, een echte hittekoepel (of ‘heatdome’, om in de taal van het land te blijven), breidt zich zelfs nog wat verder oostwaarts uit. Tot in Texas krijgen ze met de extreme temperaturen te maken, die opnieuw records zullen doen verbleken.