Wat doet de naderende El Niño met onze zomer?

Foto boven: De El Niño van 1997/1998 - NOAA

Er zit in het wereldwijde weer een belangrijke verandering aan te komen. Meteorologen zien signalen dat El Niño later dit jaar mogelijk terugkeert. De kans daarop wordt nu op rond 60 procent ingeschat. Wat zijn de gevolgen hiervan voor onze zomer?

El Niño ontstaat als het zeewater in het oostelijke deel van de tropische Stille Oceaan opwarmt. Dat lijkt ver van ons bed – en dat is het ook – maar zulke afwijkingen werken toch door in de wereldwijde luchtcirculatie. En kunnen zo op het weer van invloed zijn.

Gevolgen in de tropen het grootst, bij ons subtiel

In de tropen, die het dichtste bij liggen, zijn de gevolgen vaak duidelijk en goed omschreven. In delen van Zuid-Amerika wordt het natter, terwijl Australië en Indonesië juist vaker met droogte kampen. Maar hoe verder je van de bron komt, hoe diffuser het signaal. En Europa en zeker Nederland liggen in die zin alweer heel ver bij de bron vandaan.

Advertentie

Historisch gezien laten El Niño-zomers in Europa heel voorzichtig een patroon zien:

Een iets grotere kans op bovennormale temperaturen
geregeld wat meer hogedrukinvloed in West-Europa
in Zuid-Europa vaker droge episodes (in de winter juist natter)

In Nederland is invloed oceaan meestal dominant

Maar het sleutelwoord is hier wel ‘kans’. De variatie tussen individuele zomers is groot. Sommige El Niño-jaren leverden in Noordwest-Europa ook wisselvallig en juist nat weer op. In de Nederlandse zomers blijft de Atlantische Oceaan meestal de dominante speler.

Voor ons land is de invloed van El Niño dus klein. Het KNMI benadrukt al jaren dat de samenhang tussen El Niño en het Nederlandse zomerweer zwak is. Wat in El Niño jaren statistisch soms nét wat vaker voorkomt, zijn warme periodes, af en toe ook wat stabieler zomerweer en incidenteel drogere fasen.

Statistische patronen bieden geen garantie

Maar minstens zo belangrijk: er is geen garantie op een warme of droge zomer. De positie van de straalstroom boven de Noord-Atlantische Oceaan en de fase van de NAO bepalen bij ons meestal de uitkomst en zijn in die zin stukken dominanter.

Advertentie

De nieuwste lange termijn modellen, waaronder dat van het ECMWF, laten voor Noordwest-Europa voor de komende zomer een voorzichtig warmtesignaal zien, maar voor de neerslag geen duidelijk signaal. Zowel natte als droge uitkomsten zijn mogelijk.

Verhoogde kans op opnieuw een warme zomer

Er lijkt dus een verhoogde kans op opnieuw een warme zomer. Dat warmtesignaal past in de bredere trend van de afgelopen decennia: zomers in Nederland eindigen steeds vaker boven het langjarig gemiddelde. De laatste keer dat we in ons land en duidelijk koelere zomer dan normaal meemaakten, was in het jaar 2011. Daarna is het niet meer gebeurd.

Het is verleidelijk om bij een mogelijke El Niño aan een hete zomer te denken. Maar voor Nederland is dat te kort door de bocht. Belangrijk om te onthouden is dat El Niño hier hooguit een zwak statistisch duwtje geeft. Atlantische patronen blijven zoals altijd doorslaggevend en seizoensverwachtingen werken met kansen, niet met zekerheden. Zelfs tijdens duidelijke El Niño-jaren kan onze zomer wisselvallig en vrij nat verlopen.

Een eerste, voorzichtige vooruitblik

Dus, als we voor de eerste keer voorzichtig naar de komende zomer vooruitkijken, dan ontstaat het volgende beeld:

er is een licht verhoogde kans op een warme zomer
de kans op warme episodes of een mogelijke hittegolf is reëel
en er is nu nog een grote onzekerheid voor wat het neerslagverloop betreft

Of het uiteindelijk een droge topzomer of een grillige Noordzeezomer wordt, zal pas later in het voorjaar duidelijker worden. De voorspelbaarheid neemt in de loop van de lente wel geleidelijk toe. Eind april komen de eerste en stevigere zomersignalen in de seizoenkaarten, eind mei maken we de definitieve zomerverwachting en in de loop van juni beginnen de patronen zich vast te zetten. Tegen die tijd hebben we vast een duidelijker idee welke kant het opgaat.