‘Warmste decembermaand ooit’ in 2015 was echt bizar warm

Foto boven: Ook dit jaar werkt december er hard aan om een erg zachte maand te worden - Jolanda Bakker

Iedereen weet het inmiddels wel: we gaan een erg zachte fase van december tegemoet, met temperaturen die vanaf vanavond tot en met woensdag in het zuiden tot plaatselijk 15 graden kunnen oplopen. Maar is dit ook de inleiding tot misschien wel de warmste decembermaand ooit, zoals een weerbureau vrijdag suggereerde?

Laten we maar meteen met de deur in huis vallen: die kans lijkt vooralsnog heel klein. Het decemberrecord staat met gemiddeld 9,6 graden, gemeten in het jaar 2015, wel heel erg scherp. In die maand werkte werkelijk alles mee om een bizar record neer te zetten.

Ook dit jaar werkt december er hard aan om een erg zachte maand te worden - Jolanda Bakker

Bijna 6 graden boven de toen geldende normaal

In de tijd dat die 9,6 graden in de boeken kwam, was 3,7 graden de normale gemiddelde temperatuur voor december. Dit betekende dat december 2015 op een haar na 6 graden (!!!) warmer dan gebruikelijk was. Geen enkel ander maandrecord in Nederland staat zo scherp en kent zo’n grote afstand ten opzichte van normaal als dat decemberrecord.

Advertentie

Werkelijk alles werkte dus mee. Om een vergelijking te maken: na 6 dagen staat december dit jaar op een gemiddelde temperatuur van 6,9 graden. Tien jaar geleden was dat 9,7 graden, in dezelfde periode. Dat is een groot verschil wat je niet zomaar goedmaakt.

Een gewonnen weddenschap

Ik herinner me goed hoe de ‘vastheid’ van het decemberweer ons in de weerkamer, van destijds nog Meteo Consult in Wageningen, verraste. Het kwam halverwege de maand zelfs tot een weddenschap, tussen collega Reinier van den Berg en mij aan de ene en hoofd Robert Mureau van de onderzoeksafdeling van het bedrijf aan de andere kant. Wij zetten in op een gemiddelde temperatuur boven 9 graden, hij dacht dat zoiets niet mogelijk was. Toen de boeken aan het einde werden opgemaakt kwam het gemiddelde van 9,6 graden uit de bus.

Om het in december echt warm te laten worden, heb je wind en de aanvoer van zachte lucht vanuit het zuiden of zuidwesten nodig. Aan beide voorwaarden werd in 2015 ruimschoots voldaan. Aan de ene kant zagen we sterke lagedrukgebieden op de oceaan – eigenlijk net zoals nu – en aan de andere kant trokken hogedrukgebieden steeds over Zuid- en Zuidoost-Europa naar het oosten. Waarbij de kernen ervan vaak een tijdje boven de Alpen uitkwamen.

Hogedrukgebieden waren toen ook sterk

De invloed van het hogedrukgebied was daarbij dermate sterk dat storingen alleen in verzwakte vorm tot onze omgeving wisten door te dringen. December groeide met gemiddeld over het land 46 millimeter regen, tegen 80 millimeter normaal dan ook tot een droge maand uit. Het was daarbij tevens een zonnige maand, met landelijk 75 zonuren tegen 49 zonuren normaal. Opvallend was de sterke zuidelijke tot zuidwestelijke wind die er steeds weer waaide.

Advertentie

Het vroor in december 2015 helemaal nergens, een unicum voor de decembermaand. Ook viel er nergens sneeuw. Wel haalde de wind aan zee geregeld een windkracht 7 tot 8 en werd op sommige plekken ook weleens kortdurend stormkracht gemeten.

Grootste warmte viel in de tweede helft van de maand

Heel bijzonder was dat de grootste warmte in de tweede helft van de maand viel. Kwamen de maximumtemperaturen in De Bilt de eerste twee weken vaak tussen 8 en 12 graden uit, in de periode van 16 tot en met 28 december lagen ze tussen 12 en heel soms 15 graden. De nachttemperaturen schommelden in die periode tussen 7 en soms 12 graden.

De 17^e was de warmste dag met een maximumtemperatuur van 15,3 graden, een minimumtemperatuur van 12,4 graden en een gemiddelde temperatuur van 13,6 graden, 10 graden boven normaal. Maastricht noteerde een temperatuur van 16,3 graden.

Warmer dan een normale aprilmaand

Met zijn gemiddelde temperatuur van 9,6 graden was december destijds warmer dan een normale aprilmaand en bijna net zo warm als de voorgaande oktober- en novembermaanden, die beide een gemiddelde temperatuur van 9,9 graden lieten aantekenen.

Op allerlei manieren was wel duidelijk dat december 2015, zelfs met de gevolgen van klimaatverandering in het achterhoofd, zijn boekje ver te buiten was gegaan. De manier waarop het tot toen geldende warmterecord van december uit de boeken werd geveegd, sprak ook boekdelen. Het stond met een gemiddelde temperatuur van 7,3 graden op naam van december 1974. Daar ging december 2015 met maarliefst 2,3 graden overheen.

Het gaat dit jaar niet gebeuren

Dus, om de aan het begin van dit verhaal opgeworpen vraag te beantwoorden, gaat december 2025 het warmterecord uit 2015 aanvallen? Op basis van wat we nu al weten, gebeurt dat zeer waarschijnlijk niet. Dan zou het de rest van de maand nog veel gekker moeten worden dan toen, want we hebben al een flink achterstand opgelopen. En dat is niet de verwachting.