Afmaken Elfstedenbrug: besef daalt in dat Tocht voorbij is

Foto boven: Het Elfstedenmonument bij Gytsjerk - Ziko van Dijk

De Tegeltjesbrug, het Elfstedenmonument over de vaart de Murk bij het Friese Gytsjerk, wordt als alles meezit in 2027 voltooid. Het is dan precies 30 jaar geleden dat voor het laatst de Friese Elfstedentocht werd verreden.

De Stichting It Sil Heve, de drijvende kracht achter het monument, heeft dit besloten. Dertig jaar na de laatste Elfstedentocht krijgt het monument zo zijn definitieve vorm. Het is een eerbetoon aan rum 10.000 oud-deelnemers aan de iconische schaatstocht.

Het Elfstedenmonument bij Gytsjerk - Ziko van Dijk

Er zijn al ruim 7.000 tegeltjes aangebracht

Van die 10.000 tegeltjes zijn er inmiddels al ruim 7.000 op de brug aangebracht. Op elk ervan staat een afbeelding, naam en jaar van deelname van een deelnemer aan de tocht. Van grotere afstand gezien vormen de duizenden tegelportretten een nieuw beeld van schaatsers die achter elkaar rijden. De brug vormt zo een ereboog nabij de finish van de Elfstedentocht.

Advertentie

Tot nu toe was het idee dat overblijvende 3.000 tegels pas na de 16^e Elfstedentocht zouden worden geplaatst. Doordat die tocht er tot nu toe nog steeds niet van is gekomen, kiest de stichting er nu voor om het monument volgend jaar definitief af te maken. Dat gebeurt ‘op een moment dat voor veel Friezen en schaatsliefhebbers grote symbolische waarde heeft’.

Een belangrijk symbolisch moment is het zeker

Een belangrijk symbolische moment kun je dit zeker noemen. Hoe langer het duurt voordat een 16^e Elfstedentocht wordt gehouden, hoe meer het besef indaalt dat zo’n volgende Tocht er misschien wel helemaal niet meer komt. Sinds de 15^e Elfstedentocht op 4 januari 1997 zijn we alleen in februari 2012 nog een keer in de buurt geweest. De rayonhoofden vergaderden in die februarimaand één maal, om al snel te concluderen dat het toch niet kon.

De eisen om een Elfstedentocht te kunnen houden zijn (terecht) streng. Zo moet het ijs op de 200 kilometer lange route een dikte van minimaal 15 centimeter hebben. Om daarbij uit te komen, is een lange vorstperiode nodig. En zelfs dan is het moeilijk om een parcours te krijgen dat overal aan de eisen voldoet. Windwakken, wakken onder bruggen en zwakkere soorten ijs, het zijn allemaal barrières die uit de weg moeten worden geruimd.

Een Elfstedentocht zou nu een massaal volksfeest worden

Een andere factor is de mensenmassa die op de Tocht afkomt. Zou het in deze tijd tot een Elfstedentocht komen, dan zou het evenement waarschijnlijk tot een massaal volksfeest uitgroeien. Hoe leid je die enorme toeloop in goede banen, zeker als je daarbij ook nog met kwetsbare materie zoals een natuurijsvloer te maken hebt? Het is in deze tijd lastig voor te stellen hoe dat zou moeten gaan. Ook de organisatie is zich daarvan bewust.

Advertentie

Lange vorstperiodes zijn in Nederland zeldzaam geworden. Dit jaar zag het er even naar uit dat het misschien toch zou gebeuren, maar uiteindelijk bleef de wintergrens op een te noordelijke positie liggen en was de kou alleen voor de noordelijke landen bestemd. Noordoost-Nederland pakte er nog iets van mee, maar ook daar brak de echte kou uiteindelijk niet door.

We beginnen met warmer water aan de winter, meer vorst nodig

Daarbij beginnen we tegenwoordig aan de winter met oppervlaktewater dat duidelijk warmer is dan vroeger. Om bij een ijsvloer van 15 centimeter uit te komen, is feitelijk meer vorst nodig dan toen. En we krijgen juist steeds minder. In die zin is het niet moeilijk te begrijpen dat alleen een buitengewone winter het nog zou kunnen doen. En de kansen op zo’n buitengewone winter zijn inmiddels tot vrijwel nul geslonken, zo geeft ook het KNMI tegenwoordig aan.

En daarmee lijkt de kans groot dat de Elfstedentocht, zoals we die kenden, definitief een plaatsje in het museum zal krijgen. Het volgend jaar voltooien van het Elfstedenmonument bij Gytsjerk is een nieuwe stap op weg naar die status. De organisatie roept schaatsers van de Elfstedentocht en families van schaatsers die al overleden zijn op om zich in te schrijven, als ze nog geen tegel op de brug hebben. Aanmelden voor een tegel kan via tegeltjesbrug.nl.