Extreem weer in Noord-Nederland en in Zuid-Spanje

Foto boven: IJzel in Roodeschool - Jannes Wiersema

In Nederland is vanochtend in de drie noordelijke provincies een code rood van kracht, in verband met de extreme gladheid die daar als gevolg van de ijzel van de afgelopen nacht is ontstaan. Maar niet alleen bij ons spitste de situatie zich toe, vandaag moet ook het zuiden van Spanje met zeer extreme weersomstandigheden rekening houden. Ook in delen van Andalusië geldt een code rood in verband met extreme regenval.

De ijzel van de afgelopen nacht in het noorden van Nederland kwam niet als een verrassing; er was gisteren de hele dag al voor gewaarschuwd. Ook was voor de drie noordelijke provincies al een code oranje van kracht, in de avond kwamen Flevoland en Overijssel daarbij. Inmiddels is dat een code rood geworden.

Na middernacht spitste de situatie zich toe

Vooral na middernacht spitste de situatie in het noorden zich toe. Dat was het moment waarop de neerslagzone aan zijn tocht door de drie noordelijke provincies begon. Dat gebeurde bij temperaturen die dik onder nul lagen. Doordat zachtere lucht vanuit het zuiden tegen de in het noorden aanwezige koude lucht botste, werd de zachte en vochtige lucht in een stijging gedwongen. Dat proces wordt opglijding genoemd. Het gevolg ervan was dat de neerslagzone nog een stukje actiever werd. En dus werd het overal werkelijk spiegelglad.

Advertentie

Doordat er in de nacht weinig verkeer is, was er voor de strooidiensten eigenlijk geen beginnen aan. Zout op een bevroren en spiegelgladde strooien, laat het ijs niet verdwijnen. Daarvoor is verkeer nodig dat het ijs en het zout mengt. Vanaf dat moment smelt het ijs ook.

Het was ook voor strooiwagens gevaarlijk

Doordat de wegen zo glad waren, werd het ook voor strooiwagens gevaarlijk om de weg op te gaan. Hier en daar kwamen ook strooiploegen daadwerkelijk in moeilijkheden. Om die reden stopte Rijkswaterstaat in de provincie Friesland een tijdje met strooien. Inmiddels zijn in de noordelijke provincie ook vele ongelukken gebeurd. De situatie was vanochtend erg gevaarlijk.

Inmiddels is de regen in het noorden voorbij. Doordat de temperaturen er nog steeds onder nul liggen, houdt de gladheid voorlopig aan. Om die reden geldt de code rood ook tot 12 uur. Vooral op binnenwegen waar niet gestrooid is, blijft de situatie ook dan gevaarlijk. Ook vandaag en morgen houdt de vorst in het noorden aan. Vrijdag komt een nieuwe poging tot verzachting, ook in het noorden van het land. Dan zou het mogelijk ook opnieuw kunnen ijzelen.

Ook zeer extreem weer in Zuid-Europa

Ondertussen gaan grote delen van Portugal en het zuiden van Spanje ook met angst en beven deze woensdag in. Er worden extreme hoeveelheden regen verwacht, vooral in de gebergten die dwars op de zuidwestenwind van vandaag staan.

Advertentie

Brenger van het slechte weer is een groot lagedrukgebied, dat de naam Leonardo heeft gekregen en bij de noordwestkust van Spanje een tijdje voor anker gaat. Achter een warmtefront, dat de afgelopen nacht al is gepasseerd, voert een sterke zuidwestenwind voor de tijd van het jaar erg warme en ook zeer vochtige lucht aan. Daar waar die wind tegen de bergen op botst gaat het langdurig en hard regenen.

In delen van Andalusië geldt een code rood

In Andalusië is om die reden voor de regio’s rond de plaatsen Ronda en Grazalema een code rood afgekondigd. Daar kan vandaag tot 250 millimeter vallen en met morgen erbij tot 400 millimeter. Grazalema is één van de natste plaatsen van Spanje. Door de specifieke ligging van de bergen daar, valt er ingeval van zuidwestenwinden (zoals nu) extreem veel regen. Op jaarbasis kan de regenhoeveelheid in Grazalema wel tot 2500 millimeter oplopen.

In de rest van Andalusië geldt op veel plaatsen een code geel of een code oranje. Aan zee hebben de waarschuwingen niet alleen op de regen, maar ook op de sterke wind en de hoge golven betrekking.

Veel scholen blijven dicht, stuwdammen spuien water

In verband met het slechte weer, dat meerdere dagen lijkt aan te houden, blijven vandaag in het zuiden van Spanje veel scholen dicht. Ook wordt allen in het werk gesteld om de grote watermassa’s, die met de extreme regenval samenhangen, zo goed mogelijk te kunnen beheersen. Hoewel overstromingen en aardverschuivingen in het door regenwater verzadigde gebied niet zijn te voorkomen, wordt met behulp van de vele stuwmeren in de regio alles in het werk gesteld het wat zo goed als kan op te vangen. In Andalusië loopt op 50 plaatsen inmiddels water weg uit de stuwmeren, omdat de dammen open zijn gezet. De hoop is dat in de meren op die manier zoveel water kan worden opgevangen dat de situatie beheersbaar blijft.

In verband met de verwachte duur van het noodweer, vraagt de Spaanse weerdienst de bevolking de ontwikkelingen zo goed mogelijk te blijven volgen. Zodat op ieder moment, als de situatie daar om vraagt, opgeschaald kan worden. Het worden spannende dagen.