30-Daagse (+): een vorstperiode is nog steeds mogelijk

Foto boven: Winter en lente, het beeld van de komende tijd - Nely van Frankenhuyzen

Waar een zuidwestcirculatie in de Nederlandse winters, zeker als je die van de laatste 10 tot 13 jaar in ogenschouw neemt, toch steeds de norm is geweest, hebben we dit jaar met iets heel anders te maken: een oostcirculatie.

Hogedrukgebieden in het hoge noorden en een lagedrukgebied, overwegend ten zuidwesten van Ierland, zijn er verantwoordelijk voor. En bij dat lagedrukgebied zit hem voor de winterliefhebbers nu net de pijn. Het zorgt er in de hogere delen van de atmosfeer namelijk voor dat de wind daar steeds uit het zuiden tot zuidoosten waait. En daarmee kunnen golven met zachte, van zuidelijkere breedten afkomstige lucht, toch steeds onze omgeving bereiken.

Winter en lente, het beeld van de komende tijd - Nely van Frankenhuyzen

Noordoosten vrijwel voortdurend winter

En zo is het in het noordoosten vrijwel voortdurend winter, met in Nieuw-Beerta een koudegetal dat al tot 30,3 punten is opgelopen. In het midden en zuiden van het land zijn de temperaturen over het algemeen duidelijk hoger. Daarbij is het Hellmanngetal in De Bilt nog niet hoger dan 14,6 punten. Enschede staat op 25,8 punten, Deelen op 20,5 punten en Maastricht op 19,1 punten. Eindhoven heeft tot nu toe een totaal van 13,1 punten verzameld.

Advertentie

Ga je verder naar het zuidwesten dan worden de getallen ook steeds lager. Woensdrecht bijvoorbeeld heeft 10,1 punten, Rotterdam 8,4 punten en Vlissingen komt niet verder dan 2,1 punten. In deze uitslagen heeft de wintergrens zijn werk al goed gedaan.

Er verandert eerst weinig in de status quo

Intussen heeft het er alle schijn van dat in de huidige status quo in het Nederlandse weer ook de komende tijd weinig verandert. In een eerder verhaal lieten we al zien hoe de verwachting, ook al zijn de verschillen in het weer in Nederland erg groot, voor wat de betrouwbaarheid betreft niet eens heel onzeker is. Dat die wintergrens voorlopig boven Nederland blijft liggen, met de bijbehorende grote weersverschillen in het land, lijkt voorlopig een gegeven.

Ook in de nieuwste pluimverwachtingen van de meeste rekenmodellen zijn de berekende verschillen in het weer tussen het noorden en de rest van Nederland groot. Blijkbaar heeft het weer een evenwicht gevonden waarin het zich prima thuisvoelt. En dat voorlopig vooralsnog niet hoeft te veranderen. Met dus een oostcirculatie tot gevolg die ons geen echte kou brengt.

Andere delen van Europa zijn wel echt koud

En dat is best bijzonder. Want kijk je naar andere delen van de noordelijke helft van Europa, dan is het daar wel echt koud. Zo tikte de Finse hoofdstad Helsinki vanochtend een temperatuur van -25 graden aan. In Duitsland blijft het bijna overal ook overdag vriezen en in Polen zijn rivieren weer dichtgevroren, voor het eerst in vele jaren. Ook ligt de ijsbedekking van de Botnische Golf voor op schema en ligt er op heel veel plaatsen in het koude gebied flink wat sneeuw.

Advertentie

Ook op de achtergrond ziet alles er winters uit, met een NAO- en AO-index die negatief zijn, de AO-index zelfs sterk negatief. Dit hangt samen met de standvastige hogedrukgebieden in het hoge noorden. En een poolwervel die de komende tijd weer stilvalt. Ook de laatste maand van deze winter, februari zou zo een wintermaand moeten kunnen worden.

Wat denken de lange termijnberekeningen van het ECMWF ervan?

Redenen te over dus om de nieuwste kaarten voor de lange termijn in te duiken. Laat het verwachtingssysteem van het Europese model ook een aanhoudend winterse drukverdeling zien? En zijn er daarbij aanwijzingen dat de koude lucht ook nog eens vorderingen naar het zuiden maakt, of blijft het bij de status quo die we boven ons land al zo lang hebben? We zoeken het nu uit, in een nieuwe aflevering van de 30-daagse verwachting.

Week 1: van maandag 2 tot en met zondag 8 februari

De status quo houdt aan
Winter in het noorden, zachter in het zuiden
Oostelijke wind en licht wisselvallig

In deze week verandert niets. Zowel de hogedrukgebieden in het noorden als de lagedrukgebieden, met zwaartepunt ten zuidwesten van Ierland, blijven op hun plaats.

Bij ons houdt de oostelijke wind stand. Datzelfde geldt voor de grote verschillen in weer tussen het noorden en zuiden van het land. In het noorden komt de aangevoerde lucht vanuit de koude centrale delen van Europa, in het midden en zuiden zit er ook een zuidelijke component in de wind en is het in het algemeen een stuk zachter. Verder blijft het licht wisselvallig en kan vooral in het noorden af en toe ook winterse neerslag vallen.

Week 2: van maandag 9 tot en met zondag 15 februari

Overal winterweer
Een naar oost tot noordoost draaiende wind
Kans op sneeuw

Het hogedrukgebied in het hoge noorden lijkt zich deze week wat verder naar het westen te verplaatsen. Het zwaartepunt ervan komt in het zeegebied tussen IJsland en Groenland terecht. Tegelijkertijd wordt de lagedruk bij Ierland iets naar het zuiden geduwd. Er stelt zich een langgerekte band van lagedruk in, van de oceaan tot over Frankrijk richting de Alpen en Italië.

Voor een doorbraak van de winter naar de rest van Nederland lijkt deze drukverdeling behoorlijk gunstig. De wind lijkt in deze constellatie niet alleen aan de grond maar ook in de hogere delen van de atmosfeer uit het oosten tot noordoosten te gaan waaien. En in dat geval zou bovenluchtkou ons wel kunnen bereiken. De temperaturen lijken dan ook overal verder omlaag te gaan en duidelijk beneden normaal uit te komen. Winter dus, met ook kans op sneeuw.

Week 3: van maandag 16 tot en met zondag 22 februari

Opnieuw de wintergrens boven Nederland
Een oostelijke tot zuidoostelijke wind
Licht wisselvallig

In deze week lijkt het hogedrukbastion, dat nog wel bij Groenland en IJsland ligt, weer wat minder sterk te worden. De lagedruk in het zuiden kan daardoor verder naar het noorden opdringen. Hierdoor komen we terug bij af en lijkt de tegenstelling tussen het noorden en zuiden van het land zich opnieuw in te stellen. Waarbij het nog geen uitgemaakte zaak is waar de wintergrens komt te liggen. De wind is oostelijk tot zuidoostelijk en het blijft licht wisselvallig.

Week 4: van maandag 23 februari tot en met zondag 1 maart

Opnieuw overal beneden normale temperaturen
Een oostelijke tot noordoostelijke wind
Licht wisselvallig weer met soms sneeuw

Inmiddels zijn we alweer in de laatste week van de meteorologische winter. Met een drukverdeling die we maar al te goed kennen. Namelijk die waarin we in het zeegebied bij IJsland en Groenland een hogedrukgebied aantreffen, met uitloper tot over het noorden van Scandinavië. En een zone van lagedruk die zich van de oceaan tot over Frankrijk, de Alpen en het zuidoosten van Europa uitstrekt. Met het centrum van de lagedruk ten zuidwesten van Ierland.

Het zwaartepunt van de lagedruk wordt in deze week zo ingetekend dat de koude lucht vanuit het hoge noorden nog één keer het hele land zou kunnen bereiken. Gebeurt dit inderdaad, dan wordt het een koude, laatste winterweek met nog steeds kans op af en toe sneeuw.

Week 5 en 6: van maandag 2 tot en met zondag 16 maart

Eerst weinig verandering
Later een noordwestenwind
Meer buien, nog wel vrij koud.

Ook in de eerste week van maart verandert nog weinig in de eerder beschreven drukverdeling. Pas in de tweede week van maart zien we beweging. En lijkt het lagedrukgebied bij Ierland richting het zuiden van Scandinavië te trekken. Bij ons zou de wind in dat geval eindelijk de oosthoek verlaten en noordwestelijk kunnen worden. Het weerbeeld kiest dan een meer buiige toer, met kans op maartse buien en nog steeds relatief gematigde temperaturen.

Samenvattend:

En zo lijkt de oostelijke stroming, waarmee we in het weer in Nederland al lange tijd te maken hebben, ook de komende weken vrijwel ononderbroken aan te houden.

Toch zijn er kleine verschillen. Met name in week 2, week 4 en week 5 wordt de drukverdeling zo berekend dat we in heel het land aan de koude kant van de wintergrens terecht zouden kunnen komen. In week 1 en week 3 lijkt het erop uit te draaien dat die grens boven Nederland ligt.

Een vorstperiode is eigenlijk het enige dat nog aan deze winter ontbreekt. Als in die leemte in de komende weken zou worden voorzien, zou dat toch de kers op de taart zijn.

Aanwijzingen voor een eerste periode met vroeg lenteweer zijn er vooralsnog niet. Wel kan het in het zuiden, als weer eens een golf met zachte lucht doordringt en het zonnetje eens een tijde doorbreekt, al wel af en toe lenteachtig aanvoelen. Maar dat geldt dus niet voor heel het land.