30-Daagse (+): nog enkele uitbraken van koude lucht

Foto boven: Het was vanochtend winters in Delfzijl - Geert Molema

Nog iets meer dan 2 weken en dan zit de winter van 2026 erop, en kunnen we ons met de meteorologische lente van dit jaar gaan bezighouden. In de aanloop naar die lente lijkt het erop dat drukverdeling de atmosfeer heel geleidelijk wordt verbouwd.

Door een storing op de site van het ECMWF zijn de weerkaarten voor de lange termijn niet beschikbaar. We vullen de verwachting aan, zodra de kaarten er wel zijn.

Zag het er eerder deze maand naar uit dat we op de weerkaarten deze week met belangrijke veranderingen te maken zouden krijgen, de drukverdeling die het weer de laatste weken zo gedomineerd heeft, bleek toch hardnekkiger dan verwacht.

Het was vanochtend winters in Delfzijl - Geert Molema

Scandinavië bleef koud

Zo hield de kou in grote delen van Scandinavië nog aan of versterkte zelfs nog wat. Flinke delen van de Botnische en Finse golf bevroren daarbij voor het eerst sinds langere tijd; iets dat in vroegere winters helemaal niet ongewoon was, maar in die van tegenwoordig wel. En dit weekend stroomt een deel van die kou weer naar het zuiden uit.

Advertentie

Ook in Nederland zagen we de afgelopen dagen dat aan de verdeling van de weken hiervoor nog niet helemaal een einde was gekomen. Zo hadden we nog steeds met grote temperatuurverschillen tussen het (uiterste) noorden aan de ene kant en de rest van het land aan de andere kant te maken. Het mocht dan zo zijn dat het daarbij in het noorden niet meer vroor, toch zagen we nog geregeld temperatuurverschillen van een graad of 10. En dat blijft in de Nederlandse situatie heel bijzonder. Zeker gedurende langere tijd, zoals deze winter.

Nederland bleef als één van de weinige gebieden buiten de winter

Nu de evaluatie van de winter van 2026 op gang komt, is het goed dat we ons beseffen dat wij in Nederland – op de breedte waarop wij ons op het noordelijk halfrond bevinden – tot de weinige gebieden behoren waar de winter niet veel voorstelde. En dan moeten we het noorden van ons land nog buiten beschouwing laten, want daar was het wel lang winters.

In veel andere landen, die net zo noordelijk als Nederland liggen of nog noordelijker, stelde de winter van 2026 wel degelijk meer voor dan in voorgaande jaren. We hoeven de grens naar Duitsland maar over te steken om een gebied te vinden waar de beleving anders was. Niet alleen sneeuwde het er vaker dan in recente winters, ook vroor het vaker en werd op die manier meer kou geproduceerd. In Duitsland bestond zo wel een echt wintergevoel.

Europa als geheel beleefde een echt koude januarimaand

De melding van het Europese klimaatbureau Copernicus, dat de januarimaand van 2026 in Europa 1,63 graden kouder dan normaal en daarmee de koudste was sinds 2010 (voorwaar niet de minste), sprak wat dit betreft eveneens boekdelen.

Advertentie

Behalve over het karakter van de voorbije winter, is er nog steeds ook een levendige discussie over de invloed die de SSW van 28 november 2025 op het verloop van deze winter heeft gehad. In veel gevallen is dat een nogal academische discussie.

Het begint al met de vraag of de verstoring van de poolwervel, zoals die zich toen afspeelde, technisch gezien wel een SSW genoemd mocht worden. Voor het weer maakt zo’n discussie natuurlijk niets uit. Of nu net wel of net niet aan de definitie werd voldaan, maakt niet uit. Een grote verstoring was het hoe dan ook en de atmosfeer merkte de gevolgen ervan.

Discussie over karakter SSW heeft geen pas

En ook de discussie over het type van die al dan niet SSW heeft eigenlijk geen pas. Bekend van SSW’s is dat het weer tijdens het moment dat de verstoring zich afspeelt en ook in de eerste rond 2 weken erna vaak een wisselvallig karakter krijgt, door een zonalisering van de stroming op de oceaan. Ofwel: door het sterker worden van de westcirculatie.

Dat gebeurde deze keer ook. Doordat die fase extra werd aangezet door een extreme kou-inval in Noord-Amerika, kwam de focus wel heel erg op het zogenoemde ‘reflectieve karakter’ van de SSW te liggen. Later bleek het toch ook om een meer traditionele SSW te gaan.

Koude kerst en sneeuwrijke start januari

Dat merkten rond de kerstdagen voor de eerste keer, toen de eerste door de verstoring van de poolwervel in gang gezette daalbewegingen in de atmosfeer aan de grond kwamen. Die leverden ons de koude kerstdagen en de zeer sneeuwrijke start van januari op.

Nieuwe pulsen met daalbewegingen kwam later in de maand door de atmosfeer omlaag, culminerend in de sterkste uitwerking daarvan gedurende de tweede helft van januari. Dat was de periode waarin de hogedrukgebieden in het hoge noorden, die van die daalbewegingen het gevolg waren, hun grootste invloed op het weer op het noordelijk halfrond hadden.

Hernieuwde kou in Noord-Amerika speelde ons parten

Bijna overal sloeg de winter daarna in volle hevigheid toe. Behalve in het noordwesten van Europa. En dat was dan weer het gevolg van de hernieuwde uitbraak van kou, die zich toen ook boven Noord-Amerika afspeelde. Die zette op de oceaan een nieuwe depressietrein op de rails, die er bij ons voor zorgde dat de opdringende zachte lucht toch net te sterk was. Pech dus.

Voor de laatste twee winterweken ziet het ernaar uit dat koudere lucht vanuit het noorden zich nog één of twee keer tot over onze omgeving kan uitbreiden. Dat lijkt dan vooral in de bovenlucht te gebeuren, met kansen op winterse neerslag. Voor echt winterweer aan de grond hebben we een aflandige wind nodig, en zelfs die is in sommige gevallen niet ondenkbaar.

Tegen het einde van de maand lentedagen?

Toch zien we, afgezien van komende donderdag en vrijdag als het in een groot deel van het land al behoorlijk zacht wordt, in de pluimen voor de komende twee weken met name tegen het einde van de maand ook steeds meer warmere berekeningen opduiken.

Het is dit jaar nog steeds wachten op de eerste lentedag met ergens in het land een temperatuur van 15 graden of meer. De kans daarop neemt tegen die tijd toch ook steeds verder toe.