30-Daagse (+): gaat de winter het alsnog groots aanpakken?

Foto boven: Nog is het grijs en zacht, maar gaat dat de komende tijd veranderen? - Cynthia van Leusden

Komt de grote uithaal van deze winter er nog aan, of schuift de echte kou de komende weken toch langs ons heen? Er is al best veel gebeurd, zeker als je een vergelijking met winters van voorgaande jaren maakt. Maar een wat langdurigere periode met echte kou hebben we nog niet gehad. Er is een kans dat die alsnog gaat komen.

In een eerste vooruitblik op de huidige winter, geschreven en gepubliceerd op deze site op 30 augustus 2025, zeiden we het al. Er borrelde er iets, daar waar het om de huidige winter ging. Toen waren het nog de ontwikkelingen van enkele teleconnecties (de IOD, de ENSO-cyclus en de QBO) die met het oog op de naderende winter gunstig leken. Later kwamen daar de seizoensberekeningen van het Europese model bij, die vooral een koudere dan gebruikelijke januarimaand voorzagen. En uiteindelijk was er de vroege SSW, eind november.

Nog is het grijs en zacht, maar gaat dat de komende tijd veranderen? - Cynthia van Leusden

Helft van de winter zit erop

Inmiddels is de helft van de winter voorbij. Na een vrij koude tweede helft van november, met de eerste sneeuw van het nieuwe seizoen, volgde een zeer zachte decembermaand. Vooral de eerste drie weken verliepen ongemeen zacht. De hoge temperaturen bij ons waren een direct gevolg van het zeer koude weer van dat moment aan de andere kant van de oceaan. Bij ons zat de wind juist in het zuiden en werd lange tijd bijzonder zachte lucht aangevoerd.

Advertentie

Dat beeld veranderde toen in de aanloop naar kerst boven Scandinavië voor het eerst een hogedrukgebied verscheen. De wind bij ons werd oostelijk tot noordoostelijk en voerde langzaam koudere lucht aan. Pas tijdens de kerstdagen werd het winters, met op veel plaatsen de eerste ijsdag van de winter. Tussen kerst en de jaarwisseling bleef het vooral in de nachten vriezen en na de jaarwisseling zette een periode met talrijke winterse buien in. Er bouwde zich een machtig sneeuwdek op en uiteindelijk kwam het even tot echte vorst.

Nieuwe periode met kou kondigt zich aan

Nu beleven we een erg zachte week, maar zijn er aanwijzingen dat een volgende periode met kou nadert. Opnieuw aangejaagd door een hogedrukgebied dat uiteindelijk ten noorden van onze omgeving terecht moet komen, al heeft dat nog wel enige voeten in aarde.

Opvallend in deze winter is, net als in die van vorig jaar, de dominantie van hogedrukgebieden. Westcirculaties hebben tot nu toe geen schijn van kans gemaakt. En zelfs nu de poolwervel de komende verder aan kracht wint, lijkt in die situatie nog steeds niet veel te veranderen. Oorzaak hiervan is – en ook daar hebben we op deze site eerder over geschreven – de aanwezigheid van een warme laag in de troposfeer en de lage delen van de stratosfeer. Het is die laag die in de troposfeer steeds weer tot nieuwe daalbewegingen en de vorming van hogedrukgebieden leidt.

Felle discussie

Binnen de weerwereld woedt een felle discussie over de rol die de SSW van eind november bij dit alles heeft gespeeld. De een vindt van niet, omdat het een zogenoemde reflectieve SSW was, de ander zegt juist dat we van een hybride gebeurtenis mogen spreken, die uiteindelijk het weer bij ons ook in klassieke zin naar zijn heeft gezet. Met eerst het koudere weer rond de kerst, daarna de sneeuwperiode in januari en nu mogelijk ook nog de volgende koude periode, die op de weerkaarten begint te verschijnen. Die discussie gaat nog wel even door.

Advertentie

Voor de winter als geheel zou een volgende periode met kou als geroepen komen. Ondanks alles wat al is gebeurd, staat de winter van 2026 cijfermatig nog nauwelijks op de kaart. De gemiddelde temperatuur ligt duidelijk boven normaal en ook het Hellmanngetal (een maat voor de kouproductie gedurende de wintermaanden) is in De Bilt met 13,4 punten bepaald niet indrukwekkend te noemen. Daar moet zeker nog aan gesleuteld worden.

Gaat het de komende tijd echt gebeuren?

Of dat de komende tijd gebeurt, bekijken we nu. En we doen dat, zoals iedere week op vrijdag, aan de hand van de berekeningen voor de komende zes weken van het Europese model.

Week 1: van maandag 29 tot en met zondag 25 januari

Redelijk wat zon, droog
Oostelijke winden
Vorst in de nachten

Een hogedrukgebied ligt boven het noorden van Scandinavië, een gordel van lagedrukgebieden treffen we van het zeegebied ten zuiden van Groenland tot over Spanje aan. In Nederland is de wind oostelijk, de wind in de bovenlucht zuidoostelijk.

Terwijl de oostenwind aan de grond langzaam koudere lucht aanvoert, is de lucht op wat grotere hoogte nog warm. In de nachten vriest het een paar graden, overdag loopt het kwik eerst nog tot tussen 4 en 7 graden op. Richting het weekend wordt het ook daar wat kouder. Verder is er steeds redelijk wat zon en blijft het eigenlijk overal droog.

Week 2: van 25 januari tot en met 1 februari

Hogedrukweer met vrij veel zon
Oostelijke winden
Versterking van de vorst

Het hogedrukgebied trekt een fractie naar het westen, boven het zuiden van Europa blijft de luchtdruk laag. Doordat de wind ook in de hogere delen van de atmosfeer wat meer de oosthoek opzoekt, gaan de bovenluchttemperaturen duidelijk omlaag. Op een hoogte van 1500 meter dalen ze tot rond -5 graden, met een flinke spreiding naar boven en naar onderen. Er zitten dus echt koude opties tussen, maar ook veel zachtere.

Het droge winterweer houdt aan. Met flink wat zon, een versterking van de vorst in de nachten en overdag temperaturen die niet of nauwelijks meer boven het vriespunt uitkomen.

Week 3: van maandag 2 tot en met zondag 8 februari

Nog steeds hogedrukweer
Oostelijke winden
Enige tempering van de kou

Het hogedrukgebied komt wat meer boven het noordoosten van Europa terecht, maar houdt een uitloper over Scandinavië, naar het westen. In de berekeningen voor deze week zien we de wind in onze omgeving nog steeds uit het oosten waaien, op wat grotere hoogte draait de wind weer naar zuidoost. Dit zou ertoe kunnen leiden dat de temperaturen in de bovenlucht opnieuw wat oplopen. Aan de grond blijft het koud, met een tendens tot een tempering van de vorst.

Verder verandert weinig. Nog steeds komt de zon er behoorlijk door en blijft het verregaand droog, als deze kaarten zo uitkomen. In het zuidwesten drijft af en toe wat bewolking over.

Week 4: van maandag 9 tot en met zondag 15 februari

Meer bewolking
Noordelijke tot noordwestelijke wind
Oplopende temperaturen

Het hogedrukgebied boven het noordoosten van Europa is er in deze berekening nog steeds, ook boven de oceaan wordt een hogedrukkern berekend, ten westen van Ierland. Bij ons lijkt de kern op de oceaan de meeste invloed te krijgen. Is dit inderdaad het geval, dan draait de wind naar noord tot noordwest en stroomt zachtere lucht van de Noordzee binnen. In dat geval eindigt de vorst, gaan de temperaturen duidelijk omhoog en wordt het veel vaker bewolkt.

Week 5 en 6: van 16 februari tot en met 1 maart

Nieuwe hogedrukinvloeden
Wind naar noordoost tot oost
Beneden normale temperaturen

De twee hogedrukgebieden krijgen geleidelijk een band en smeden zich met name in week 6 aaneen. Volgens de berekeningen ontstaat dan een langgerekte hogedrukzone, die zich vanuit het noorden van Rusland tot over Scandinavië uitstrekt.

Gebeurt dit inderdaad, dan draait de wind weer geleidelijk naar noordoost tot oost en kan het opnieuw koud worden. Met daarbij wederom meer ruimte voor de zon.

Samenvattend:

Als de berekeningen van deze week gelijk krijgen, gebeuren een paar dingen. Allereerst blijven hogedrukgebieden tot het einde van de meteorologische winter dominant en valt nauwelijks neerslag meer. Dat is wel een dingetje, met de lente daarna op komst. Het van oudsher droogste jaargetijde in Nederland, waarin ook nog eens het verdampingsseizoen van start gaat.

Verder zou het zomaar zo kunnen zijn dat de temperaturen de rest van de winter grotendeels beneden normaal blijven. Ook dat is bijzonder, gezien de afgelopen winters.

Verder is de vraag, of de periode met echte kou er ook in zit, lastig te beantwoorden. Daarvoor moeten de ontwikkelingen aan de grond en die in de bovenlucht bij elkaar komen. In de huidige berekening zit dat er nog niet in. Maar in de spreiding zijn er wel mogelijkheden dat het toch gebeurt. Alleen in dat geval zou de winter van 2026 alsnog goed op de kaart kunnen komen.