Zwaar onweer of geen onweer en waar? Dat zijn de vragen

Foto boven: Ook in Blaricum viel vanochtend tijdens de passage van het warmtefront wat regen - Chris Meewis

Onweer of geen onweer, dat is vandaag de grote vraag. En als er onweer komt, hoe zwaar wordt dat dan en waar slaat het precies toe?

Niet zelden is het zo dat je bij onweerssituaties van tevoren al redelijk weet wat er gaat gebeuren. Je ziet een duidelijke scheidingslijn tussen de binnendringende koele lucht enerzijds en de warme lucht (die wordt verdrongen) anderzijds. Op die lijn ontstaan de onweersbuien en die kun je, via modelberekeningen, van tevoren behoorlijk nauwkeuring timen.

Ook in Blaricum viel vanochtend tijdens de passage van het warmtefront wat regen - Chris Meewis

Soms is de situatie gewoon erg complex

Er zijn ook momenten waarop de situatie zeer complex is en met vele vragen omgeven. Dan zijn meerdere meteorologische systemen in het spel, die elk op hun eigen manier al dan niet de vorming van buien kunnen veroorzaken. En is het zelfs de vraag of de warme lucht wel helemaal wordt verdrongen? Op dat soort complexe dagen geldt vaak ook dat het fenomeen dat als eerste in staat is buien te vormen, er met alle voor buien beschikbare energie vandoor gaat.

Advertentie

Niet alleen voor meteorologen, ook voor modelberekeningen zijn dat soort dagen lastig. Je ziet niet alleen grote verschillen, als je de uitkomsten van modelberekeningen uit verschillende bronnen naast elkaar legt, voor de individuele modellen geldt dat ze van run tot run ook nog eens erg uiteen kunnen lopen. Het maken van een gedetailleerde verwachting wordt dan erg lastig, zelfs al je al je ervaring in de strijd gooit. Er zit dan niets anders op dan de situatie zo goed mogelijk te proberen te begrijpen en een heel algemeen beeld te schetsen.

Vandaag eerst warme en vochtige lucht

Zo’n complexe dag is vandaag. De afgelopen nacht en vanochtend drong warme en vochtige lucht vanuit het zuidwesten het land binnen. Dat ging met een toename van de bewolking en in de noordelijke helft vanochtend vroeg ook enige buiige regen gepaard. Was dat op veel plaatsen niet meer dan wat gespetter, in het noorden was de neerslag ook echt meetbaar. Leeuwarden kwam bijvoorbeeld tot 1,1 millimeter, in Marknesse viel 0,7 millimeter.

Voor het front uit was het in de nacht tijdens opklaringen in het noordoosten en oosten nog tot iets boven 10 graden afgekoeld. Nieuw-Beerta noteerde een laagste temperatuur van 10,5 graden, in Enschede koelde het tot 10,6 graden af. In het zuidwesten bleef het veel warmer. Hoek van Holland en Wilhelminadorp kwamen met respectievelijk 19,8 en 19,7 graden nauwelijks beneden 20 graden uit. Daar was de warme lucht al helemaal binnengedrongen.

Vanmiddag wordt het tussen 25 en 32 graden

De meteorologische fenomenen die vandaag een rol spelen, zijn een warmtefront, een rug in de bovenlucht, een thermische vore en een koufront, en dat alles in die volgorde.

Advertentie

Het warmtefront, met bijbehorende wolken en in de noordelijke helft regenbandje, trekt vanochtend snel naar het oosten weg. Daarna volgt de rug en moet het een tijdje droog worden met de zon erbij. De vraag in die fase is hoeveel bewolking er overblijft, waarvan afhangt hoever de temperaturen oplopen. Het kan van noord naar zuid 25 tot 32 graden worden.

Later kan onweer ontstaan, maar waar precies?

Door de oplopende temperaturen ontstaat een thermische vore. Dat is een wat langgerektere zone met relatief lage barometerstanden waarin de wind draait. Op de plaats waar die winddraaiing zich afspeelt, botsen bewegende luchtmassa’s op elkaar en ontstaan stijgende luchtbewegingen die tot de vorming van buien kunnen leiden. Het is geen echt front, er komen geen luchtmassa’s van verschillende oorsprong bij elkaar.

In de vore kunnen vanmiddag een paar onweersbuien ontstaan. Maar dat geldt ook voor het koufront, dat later vanmiddag vanuit het noordwesten achter de vore aan komt, een veel duidelijkere windsprong bij zich heeft en waarop koelere en de warme lucht met elkaar botsen.

De vraag is vervolgens wie er als eerst in slaagt de buien te laten ontstaan. Of doen zowel de vore als het koufront dat? Of misschien geen van beide? Of gebeurt het pas net over de grens in Duitsland en hebben we er in Nederland niet of nauwelijks mee te maken? Het kan allemaal.

De nadruk lijkt op het zuidoosten en oosten te liggen

De verwachting voor vanmiddag is dan ook onduidelijk. Pakken we de logica erbij, die ons in dit soort situaties kan helpen, dan ligt het voor de hand de warmste delen van Nederland vanmiddag en vanavond aan te wijzen als de gebieden waar de kans op onweer het grootste is, simpelweg omdat zich daar de meeste energie voor buien opbouwt. En dan komen we op het zuidoosten en oosten van het land uit. Wat dus niet wil zeggen dat ergens anders niets gebeurt. Het is niet meer dan een kwestie van je knopen tellen en zo naar de situatie te kijken.

Vanmiddag dus een toenemende kans op een regen- of onweersbui, met een voorkeur voor het zuidoosten en oosten. Komen daar buien tot ontwikkeling, dan kunnen dat meteen ook forse buien zijn, met kans op hagel, zware windstoten en veel regen in korte tijd. Mara of het gebeurt, en waar precies, zullen we waarschijnlijk pas op het laatste moment weten.

Komende nacht mogelijk nog in Limburg

Op dat moment stroomt de koelere lucht vanuit het noordwesten het land binnen en gaan in het westen en noorden de temperaturen hard omlaag. Die koelere lucht breidt zich later vanavond en de komende nacht verder naar het zuidoosten uit. Maar bereikt nog niet het hele zuidoosten.

Ergens boven Limburg kan het front blijven steken. Gebeurt dat inderdaad, dan zouden er daar de komende nacht en morgenochtend nog meerdere onweersbuien achteraan kunnen komen, met regionaal mogelijk veel neerslag. Dan kan er zomaar 20 tot 40 millimeter vallen. In de rest van het land lijken de buien de komende nacht juist weer te verdwijnen.

In het weekend staat het weer onder invloed van een hogedrukgebied. Er is dan veel zon en morgen wordt het van noord naar zuid tussen 22 en 28 graden. In het zuidoosten kan dus nog een regen- of onweersbui vallen. Zondag is de kans op buien overal groter, met nog steeds mogelijk onweer. Ook komt de zon erdoor en met 21 tot 24 graden is het wat koeler.

Een wisselvallige en koele zomerstart

Die afkoeling zet in de nieuwe week verder door. Het wordt daarbij een stuk wisselvalliger en uiteindelijk komen de temperaturen op veel plaatsen niet meer aan 20 graden toe. Dat betekent dat we op een uiterst magere start van de zomer van 2026 afstevenen.