Mogelijk lange, warme en droge zomer werpt schaduwen vooruit

Foto boven: Zomerweer in de buurt van Garderen - Reinout van den Born

Als de nieuw verschenen seizoensverwachting van het Europese weermodel gelijk krijgt, werpt een lange, warme en de eerste twee maanden ook droge zomer zijn schaduwen vooruit. Alleen in augustus zou meer regen dan normaal kunnen vallen.

Het zou ook een zomer moeten worden die op het noordelijk halfrond voor een belangrijk deel door de ontwakende El Niño van dit moment wordt vormgegeven. Met bijvoorbeeld een orkaanseizoen dat in de Atlantische sector duidelijk minder actief dan gebruikelijk zou verlopen. En in het Verre Oosten juist veel actiever, mogelijk zelfs richting recordsterkte.

Zomerweer in de buurt van Garderen - Reinout van den Born

El Niño in verwachting weer wat sterker gemaakt

In zijn nieuwste berekeningen heeft het Europese weercentrum de ontwakende El Niño zo mogelijk nog een stukje sterker gemaakt. Kwam het ECMWF in zijn berekeningen in april tijdens het hoogtepunt van de naderende El Niño in het referentiegebied NINO 3.4 nog op een watertemperatuur van gemiddeld 2,5 graden boven normaal uit, nu staat in de verwachting een gemiddelde van 3 graden. Dat brengt de El Niño in de buurt van recordsterkte.

Advertentie

Zoals we onlangs op deze site al schreven, dreigt later dit jaar een trio aan sterke teleconnecties, op drie verschillende oceaan. En dan hebben we het niet alleen over de sterke El Niño, die al in opbouw is, maar ook over een op handen zijnde sterk positieve dipool op de Indische Oceaan (IOD), met het koelste water aan de oostkust van Afrika en het warmste zeewater bij Indonesië. En over het zeer warme zeewater op het noordelijke deel van Atlantische Oceaan (noord van de evenaar). In de 19^e eeuw leidde een vergelijkbare combinatie van factoren tot enkele jaren met een wereldwijde kettingreactie aan droogten, die meerdere rampen ontketende.

Hogedrukgebieden lijken in de zomer lange tijd dominant

Volgen we het nu voor ons deel van Europa uitgezette spoorboekje van het Europese model, dan volgen op de huidige, relatief wisselvallige meimaand, drie zomermaanden waarin de as van hogedruk in de hogere delen van de troposfeer langzaam vanuit het zuiden, over onze omgeving naar het noorden trekt. Op grondniveau zien een hogedrukgebied van de oceaan in grote lijnen via Schotland naar de Noordzee bewegen. Dat is een hele grove schets, waarin door de grilligheid van het weer van dag tot dag de nodige afwijkingen zullen zitten.

We kijken hier natuurlijk maar naar één berekening. Maar de gelijkenis met warme en droge zomers uit het verleden, zoals die van 1976, 2003 en 2018 dringt zich wel op. Kijk je naar de individuele maanden, dan verwacht het Europese model in alle drie de zomermaanden een boven normale temperatuur, met de nadruk op de julimaand. Dan zou het gemiddelde in de zuidelijke helft van Nederland 1 tot 2 graden boven de norm kunnen uitkomen. Voor de junimaand wordt die afwijking alleen in de zuidelijke provincies verwacht, evenals in augustus. En is de afwijking naar boven in de noordelijk helft relatief wat kleiner.

Juni en juli mogelijk vrij droog, augustus juist natter

Kijken we naar de neerslag, dan lijkt het er op basis van de berekeningen van nu op dat juni en juli droger dan normaal gaan verlopen. Opvallend is dat augustus juist als een vrij natte maand wordt berekend. Die tegenstelling zit mogelijk in een verandering van de NAO-index gedurende de zomer. Wordt die tijdens de eerste twee zomermaanden als overwegend neutraal ingeschat, tijdens de augustusmaand zou de index negatief kunnen worden.

Advertentie

Dit heeft met het noordwaarts schuiven van de hogedruk te maken. Zodra de luchtdruk in de omgeving van IJsland en Groenland, afgezet tegen die bij Azoren relatief hoog is, wordt de index negatief. Gedurende de zomermaanden zou dat in onze omgeving tot een zuidelijke wind kunnen leiden, met relatief hoge temperaturen, maar ook flinke onweerskansen.

Een relatief rustig orkaanseizoen

Wat zo’n berekening soms waard is, blijkt deze maand. Berekende het Europese weercentrum voor de lopende meimaand een positieve NAO-index, de werkelijkheid is weerbarstig. Tot nu toe is de NAO-index negatief en lijkt dat tot voorbij halverwege de maand zo te blijven.

Door de opbouwende El Niño, die tijdens het Atlantische orkaanseizoen geleidelijk zeer sterk moet worden, lijkt de kracht van het orkaanseizoen te worden gedrukt. Daalbewegingen en sterkere winden in de bovenlucht, in de gebieden waar de orkanen tot ontwikkeling komen, zouden daarvan de oorzaak zien. Het Europese model laat dit in zijn berekeningen duidelijk zien en komt met een seizoen op de proppen dat minder actief dan gebruikelijk is.

Hopen op wisselvalligheid in mei

Al met al blijft het erg interessante periode. Met een mogelijk warme en droge zomer op komst, is het helemaal niet erg als de meimaand wisselvallig verloopt. In een deel van het land is dat al zon, maar in het westen en noorden is tot nu toe nog maar weinig regen gevallen. Gelukkig zien de verwachtingen er daar – na het komende weekend – ook wat wisselvalliger uit.