Contouren van naderende super El Niño steeds duidelijker

Foto boven: De verwachte afwijkingen van de zeewatertemperaturen voor komende augustus. De El Niño is langs de evenaar op de Grote Oceaan al duidelijk te zien. Het hoogtepunt wordt pas rond oktober verwacht - ECMWF

Terwijl hogedrukgebieden bij ons het weerbeeld domineren, is het op de Grote Oceaan in de buurt van Australië, Nieuw-Zeeland en Indonesië op dit moment erg onrustig. Er zijn al twee topische cyclonen in het gebied actief, een derde, op een wat noordelijkere positie, volgt mogelijk de komende dagen en heet in dat gebied een tyfoon.

Met name dat laatste systeem, nog volop in ontwikkeling, brengt in het gebied rond de evenaar nu al zeer sterke westenwinden teweeg. Die zetten een grote hoeveelheid warm water, wat dieper in zee, op transport naar het oosten. Zodra dit warme water over enige tijd aan de andere kant van de Grote Oceaan bij de Zuid-Amerikaanse kust omhoog komt, vormt het daar nog weer een extra aanvulling op de toch al sterke El Niño die later dit jaar wordt verwacht.

De verwachte afwijkingen van de zeewatertemperaturen voor komende augustus. De El Niño is langs de evenaar op de Grote Oceaan al duidelijk te zien. Het hoogtepunt wordt pas rond oktober verwacht - ECMWF

Contouren super El Niño worden steeds duidelijker

En zo worden de contouren van de super El Niño, zoals die later dit jaar wordt verwacht, steeds duidelijker. Het afgelopen weekend kwam de nieuwe verwachting van het Europese model voor de naderende El Niño uit. De volgers wreven hun ogen uit. Zag de vorige verwachting er al redelijk extreem uit, het kon blijkbaar nog gekker. We lijken nu op een El Niño met een afwijking van minimaal 3 graden (boven normaal) af te stevenen. Wordt die verwachting bewaarheid, dan zou het de sterkste El Niño van de laatste 140 jaar kunnen worden.

Advertentie

Hebben we het wat dit betreft nog over een verwachting, het voorwerk is nu al een realiteit. En daar horen de drie tropische systemen, zoals we die eerder in dit verhaal hebben genoemd, dus bij. Ze laten zien hoe warm het water op dit moment is, in de omgeving, waar ze zijn ontstaan of nu juist tot ontwikkeling komen. En ze leveren rond de evenaar de westelijke winden die nodig zijn om dat warme water onderzees naar het oosten op transport te zetten.

Vaianu trekt naar Nieuw-Zeeland, Maila naar Australië

Vaianu, met rond de kern een gemiddelde windsnelheid van rond 150 kilometer per uur, is op weg naar het noordelijke eiland van Nieuw-Zeeland. De kern wordt daar ergens rond het komende weekend verwacht, maar de kracht ervan zal dan flink zijn afgenomen.

Maila, met rond de kern windsnelheden van iets meer dan 200 kilometer per uur, trekt in het zeegebied ten oosten van Papoea Nieuw-Guinea naar het westen, naar de noordelijkste punt van Australië, waar de kern begin volgende week aankomt. Ook die cycloon wordt minder sterk.

Advertentie

Het derde systeem is nu nog een gewoon lagedrukgebied, waarvan de kern zich net ten noorden van de evenaar in het zeegebied ruim ten oosten van Indonesië ophoudt. Dit systeem trekt de komende dagen naar het westen, waarbij een toename in de intensiteit ervan wordt verwacht. De kans dat zich een tyfoon vormt, wordt nu op rond 50 procent ingeschat.

De omstandigheden in het gebied veranderen

Met zoveel activiteit, veranderen de omstandigheden in het gebied. Niet alleen wordt het zeewater in de baan van de stormen flink doorgewoeld (en koelt zo af), ook gaat veel warm water, door de uitbarstingen van westenwind, op transport naar het oosten.

Een gevolg van beide processen is dat het zeewater aan de westkant van de Grote Oceaan relatief gezien koeler wordt, terwijl aan de oostkant (door al het warme water dat op tijd van duur daar opwelt) de watertemperaturen juist omhoog gaan. Dat warme water stroomt vervolgens langs de evenaar naar het westen terug. En zo komen we als vanzelf in een El Niño terecht, precies het fenomeen zoals dat de komende tijd wordt verwacht.

De gevolgen zijn straks wereldwijd voelbaar

Omdat we het hierbij over zeegebieden met een grote oppervlakte hebben, zijn de potentiële gevolgen van zo’n super El Niño wereldwijd voelbaar. Met – afhankelijk van waar je je op aarde bevindt – een vergroot risico op grote droogte of juist extreem nat weer. Bij de gebieden die met droogte rekening moeten houden, horen delen van India, het Caribische zeegebied, Centraal-Afrika, Indonesië, Australië, de Filippijnen, Midden-Amerika en het Amazonegebied.

Extreme regenval ligt op de loer in landen als Peru, Ecuador, het noordoosten van Afrika, het Midden-Oosten en natuurlijk het gebied langs de evenaar op de Grote Oceaan, waar het warme water naar het westen stroomt. Warm water veroorzaakt stijgbewegingen in de lucht erboven. Kijken we naar Europa, dan zien een vergrote kans op regen in het zuiden en een wat vergrote kans op droge omstandigheden in de noordelijke helft (inclusief Nederland).

Bijna overal een plus in de temperaturen

Voor wat de verwachte temperaturen betreft, staat er bij een El Niño, van het kaliber zoals later dit jaar verwacht, vrijwel overal een plus. Er wordt gewoon erg veel extra warmte aan het systeem toegevoerd en dat merken we, waarschijnlijk ook in Nederland. Daarbij is het zeer waarschijnlijk dat ook de wereldwijde temperatuur nieuwe records zal gaan verbreken.

Er is nog één ding dat we bij deze ontwikkeling in het achterhoofd moeten houden. Als we de komende El Niño met andere sterke El Niños uit het verleden vergelijken, dan mag het in absolute zin zo zijn dat deze daar bovenuit steekt, helemaal eerlijk is die vergelijking niet. Want de klimaatverandering is sindsdien ook verder gegaan.

Amerikaanse en Australische verwachtingen geven realistischer beeld

Dit betekent dat de zeeën nu niet alleen rond de evenaar, maar ook op de meeste andere plaatsen stukken warmer zijn dan tijdens de El Niños van toen. Sinds 1 februari corrigeert de Amerikaanse weerdienst, evenals de Australische weerdienst (al eerder) hiervoor.

Het Europese weercentrum, waarvan de meest extreme verwachting komt, doet dat nog niet. Het is ook om die reden dat juist de Europese verwachting nu wereldwijd zoveel koppen maakt. De Amerikaanse en Australische verwachtingen doen dat iets minder. Die zijn voor de warmte elders op de wereldzeeën gecorrigeerd en geven relatief gezien dus een realistischer beeld.