Spanje: drie eclipsen in anderhalf jaar tijd, woensdag de eerste
Reinout van den BornNederland leeft toe naar de gedeeltelijke zonsverduistering van komende woensdag. Op het hoogtepunt, rond 20.15 uur, zal tot 90 procent van de zonneschijf door de maan bedekt zijn. Op de heilige graal, de totale zonsverduistering, moeten we hier nog tot het jaar 2135 wachten.
Er is echter een land dat om de komende anderhalf jaar drie keer achtereen met een vorm van een totale zonsverduistering te maken krijgt. En het ligt niet eens ver weg. We hebben het dan over Spanje. Twee totale zonsverduisteringen staan er op het programma, waarvan de eerste komende woensdag. Ook doet zich nog een in die periode van anderhalf jaar ringvormige zonsverduistering voor, die ook uiterst spectaculair is.
Een totale zonsverduistering op één plek is al een zeldzaamheid. Gemiddeld moet je er zo’n drie tot vier eeuwen op wachten. Dat er dan twee totale eclipsen én een ringvormige in slechts anderhalf jaar tijd over hetzelfde land trekken, is ronduit uitzonderlijk. Dan heb je wel de jackpot gewonnen.
De eclips van komende woensdag is de eerste totale zonsverduistering die het Europese vasteland deze eeuw aandoet. Daarna volgen er dus nog twee Spanje ligt precies goed, drie keer achter elkaar. Alsof de hemel het land even heeft uitgekozen voor zijn grote show heeft uitgekozen.
We zetten de drie gebeurtenissen op een rij: wanneer ze plaatsvinden, waar ze te zien zijn en wat er gebeurt. En we kijken ook naar hoe het er in Nederland uitziet.
Het eerste bedrijf: 12 augustus 2026 (totaliteit Spanje tussen 20.27 en 20.30 uur)
Het begint woensdag subtiel. De zon hangt al laag boven de horizon als de maan vanaf ongeveer 19 uur langzaam een hap uit het licht neemt. Wat volgt is geen plotselinge duisternis, maar een geleidelijke verschuiving, alsof de dag zijn kleur verliest.
De schaduw van de totale zonsverduistering komt vanuit het noordwesten en strijkt over het noorden van Spanje. Regio’s als Galicië, Asturië en het Baskenland liggen pal in de baan.
Op het moment van totaliteit gebeurt het onverwachte: de zon dooft. En dat vlak voordat hij ondergaat. De horizon gloeit nog na, maar boven je wordt het donker. Niet nachtelijk zwart, maar een diepe, vreemde schemering. De totaliteit duurt anderhalve minuut, soms iets langer. Kort genoeg om te twijfelen of het echt gebeurde. Lang genoeg om het nooit te vergeten.
In Nederland is de zon – afhankelijk van de locatie – tot 90 procent verduisterd. Dat lijkt veel, maar is een groot verschil met een totale verduistering. Bovendien speelt de verduistering zich in de avond af, als de zon al lager staat. De zon lijkt op dat moment op een sikkel. Het is de mooiste van de drie voor Nederland, door het moment van de dag.
Het tweede bedrijf: 2 augustus 2027 (totaliteit Spanje tussen 13.45 en 13.48 uur)
Een jaar later gaat het allemaal minder subtiel. Dit is de grote eclips. De zon staat hoog aan de hemel als de maan ervoor schuift. Geen zonsondergang, geen zachte overgang, maar een abrupte kanteling van de dag. Midden op de dag wordt het even nacht.
In Zuid-Spanje, vooral in Andalusië, schuift de schaduw recht over het landschap. Hier duurt de totaliteit geen seconden, maar minuten. En dat verandert alles. De temperatuur daalt voelbaar, de wind kan draaien en vogels vallen stil. Waar eerst nog fel zonlicht was, verschijnen ineens sterren. Op het hoogtepunt kan de duisternis langs het centrale pad tussen vier en zes minuten aanhouden. Dat is uitzonderlijk lang. Bijna onnatuurlijk.
Dit is geen schemering. Dit is een korte nacht, midden op de dag.
In Nederland zitten we dit keer ver bij de baan van de totaliteit vandaan. De zon wordt slechts voor 20 tot 30 procent verduisterd. Doordat dit ook nog eens midden op de dag gebeurt, zijn de effecten gering. Er wordt een klein hapje uit de zon genomen.
Het derde bedrijf: 26 januari 2028 (totaliteit Spanje tussen 11.38 en 11.42 uur)
De finale speelt zich af in de winter en is anders van toon. De maan schuift opnieuw voor de zon, maar staat net te ver van de aarde om hem volledig te bedekken. Wat overblijft is een perfecte cirkel van licht: een ring van vuur.
Geen volledige duisternis dit keer. Het licht wordt vreemd, zachter, koeler, alsof iemand het contrast uit de wereld draait. Schaduwen worden scherper, maar ook dunner; een heel apart gezicht. Het is een ander soort verwondering. Minder overweldigend dan de totale duisternis, maar misschien wel vreemder. De zon verdwijnt niet. Hij verandert, en je omgeving verandert mee. In de baan van de verduistering duurt dit tussen ongeveer 3 en 5 minuten.
Deze eclips zit in Nederland qua grootte tussen de twee andere in. Hij speelt zich aan het einde van de ochtend af. Dan wordt de zon voor rond 50 procent verduisterd. Doordat het winter is, is de zon al minder sterk dan gebruikelijk. Dat effect wordt nog groter. De hap, die uit de zon wordt genomen, is ongeveer twee keer zo groot als in augustus 2027.
Waarom juist Spanje?
De baan van een zonsverduistering is smal, vaak niet breder dan een paar honderd kilometer. Dat zo’n pad precies over één land trekt, is al bijzonder. Dat dit drie jaar op rij gebeurt, met verschillende varianten van dezelfde gebeurtenis, is uiterst zeldzaam. In 2026 raakt de schaduw het noorden, in 2027 het diepe zuiden en in 2028 grote delen van Spanje. Samen vormen ze een geografisch en astronomisch toeval dat je nauwelijks kunt plannen, alleen kunt meemaken.
Samenvattend
In anderhalf jaar tijd krijgt Spanje dus drie eclipsen, drie gezichten van dezelfde zon:
Een zon die bij zonsondergang uitgaat
Een zon die op haar hoogtepunt verdwijnt
Een zon die in een ring verandert
Het zijn geen losse gebeurtenissen, het is eigenlijk één groot spektakel, verteld in drie hoofdstukken. En misschien is dat wel het mooiste eraan: niet alleen dat het gebeurt, maar dat het zich uitstrekt in de tijd. Dat je kunt terugkeren, vergelijken en opnieuw kijken.
Mis ook deze verhalen niet:
Recordsterke El Niño op komst. Reageert atmosfeer nog wel zoals vroeger?
Podcast: wat betekent klimaatverandering voor onze voedselvoorziening?
Volg ons ook op facebook, X, Instagram en Bluesky!
Voor weernieuws uit Vlaanderen kijk op: meteo-weer.be
Jouw foto op Weerverteller.nl?
Stuur je foto naar foto@weerverteller.nl, of via X met de vermelding van @weerverteller
