Zomer van 2026 wordt een stuk spannender dan eerst gedacht

Foto boven: Zware buien zijn de laatste tijd weer aan de orde van de dag - Jannes Wiersema

We leefden de afgelopen maanden naar een zomer toe die erg warm en vooral droog zou moeten worden. Veel modelberekeningen stuurden daarop aan. Ook op deze site hebben we ze regelmatig besproken, in de media kwamen ze steeds terug. Maar nu al lijkt het erop dat de werkelijkheid toch een stuk weerbarstiger zou kunnen blijken te zijn.

We hebben de eerste 10 dagen van juni inmiddels bijna achter de rug. Op steeds meer plaatsen in de oostelijke helft van het land zit de voor de junimaand als geheel gebruikelijke neerslaghoeveelheid al in de meters. Of is er zelfs nog meer gevallen.

Zware buien zijn de laatste tijd weer aan de orde van de dag - Jannes Wiersema

De focus is verschoven

Van berichten over droogte en dreigende watertekorten is de focus verschoven naar verhalen over zware buien, hagel, windstoten en veel regen in korte tijd. Over takken op de weg, omgewaaide bomen, uitgedraaide boomtoppen, schade aan huizen door een kleine tornado en wateroverlast. Ja zelfs over water op de velden, die eerder nog zo droog waren.

Advertentie

In eigen kring heb ik ook al overlast meegemaakt. Eerst was het mijn vader, die afgelopen vrijdagochtend belde omdat tijdens een zware bui water in de kelder van zijn huis was gelopen. Het borrelde zomaar op uit de wastafel in de badkamer en in de doucheruimte. Terwijl ik hem hielp werd vanuit mijn eigen huis gebeld. Ook daar was het riool tijdens de zware buien van de dagen ervoor verstopt geraakt en liep water vanuit de wasmachine de bijkeuken in.

De verwachting was mooi, de werkelijkheid een stuk minder

Schuivende panelen, een geleidelijk veranderende focus dus. Deskundigen van World Climate Service wezen er de afgelopen weken al op dat de modelkaarten van het veel geraadpleegde 3CS-model van het Europese klimaatbureau Copernicus in jaren, waarin zich een sterke El Niño opbouwt (zoals dit jaar), voor de zomermaanden immer met ‘geblokkeerde’ weerkaarten komt, vooruitkijkend naar wat zo niets anders dan een droge en hete zomer kan worden. Maar dat die verwachtingen in de werkelijkheid lang niet altijd zijn uitgekomen.

Op andere plaatsen viel te lezen dat het deel van El Niño, wat er nu al is, meteen ook zijn invloed op het wereldwijde circulatiepatroon doet gelden. Een ingewikkeld begrip, dat ‘atmosferische hoekimpuls’ van de atmosfeer heet, is nu sterk positief (samenhangend met het aan de gang zijn van een El Niño). Zonder uit te leggen doe dit in elkaar zit, komt het erop neer dat de westelijke straalstromen op aarde op dit moment sterker dan gebruikelijk zijn. Eén van die straalstromen ligt op ‘onze’ Atlantische Oceaan. En we merken het effect er maar al te duidelijk van.

In vergelijkbare zomers kwam het altijd wel even goed

El Niño verdwijnt niet meer deze zomer, dat weten we zeker. Sterker nog: de kracht ervan zal alleen maar verder toenemen en misschien wel regionen bereiken die we in ons leven nog niet eerder hebben meegemaakt. De komende maanden zullen dat uitwijzen.

Advertentie

De kans is reëel dat de atmosferische hoekimpuls de komende tijd dus vaker, of misschien wel lange tijd positief zal zijn of blijven, met de daarbij horende sterkere dan in deze tijd van het jaar gebruikelijke straalstromen. Dat roept de onvermijdelijke vraag op wat dit voor de verdere zomer in Nederland gaat betekenen?

In de zomer van 1997, ook zo’n zomer waarin zich een sterke El Niño opbouwde, kwam het uiteindelijk nog wel goed, maar moesten we er wel tot de augustusmaand op wachten. De zomer van 2015 verliep ongeveer normaal en de zomer van 1982 was de enige die duidelijk droger dan gebruikelijk uitpakte, met toen vooral een mooie julimaand.

Garanties voor deze zomer zijn er dus duidelijk niet

Garanties voor deze zomer zijn er niet. En zoals gisteren op deze site al geschreven, is het vervolg in de komende week meteen al van belang. Weer staat een omslag naar zomerweer op de weerkaarten. Het is de omslag die zich eigenlijk deze week eigenlijk al had moeten voltrekken, maar niet kwam. Het wisselvallige en koele weer werd nog een week langer doorgezet.

Vanaf het komende weekend dus een nieuwe kans. Maar als je de pluim goed bekijkt, zie je ook nu dat dit nog geen gelopen koers is. Een verdere voortzetting van de huidige koele en wisselvallige periode zit er als optie nog altijd ook duidelijk in. We kunnen zomaar opnieuw – en voor veel mensen op een negatieve manier – verrast worden. Zou dat gebeuren, dan begrijpen we in ieder geval waarom. Wat we nu al wel zeker weten, is dat de zomer van 2026 niet het abc-tje wordt waar het misschien zo lang naar uitzag. Het wordt allemaal een stuk spannender.