30-Daagse (+): een kentering is (helaas) niet in zicht

Foto boven: Een kentering in het zomerweer lijkt op de lange termijn niet in zicht - Jannine Sanders

Met nog 3 weken zomer te gaan, naderen we het punt waarop het klimatologisch gezien moet beginnen af te koelen. Normaalgesproken gebeurt dat in de laatste twee weken van augustus, maar het weer hoeft zich er natuurlijk niet aan te houden.

Kijken we naar de ontwikkeling van de zomer tot nu toe, dan zijn we in de fase aangekomen waarin de temperaturen het makkelijkst tot grote hoogten stijgen. Gisteren schreven we dat ook al op deze site. Niet alleen hebben droogte en warmte de laatste maanden hun tol geëist in bodem en vegetatie (die inmiddels sterk verdroogd zijn), ook is het hittegebied in Europa tot zijn grootste omvang tot nu toe uitgegroeid. Niet alleen in het zuiden van Europa worden erg hoge temperraturen gemeten, dat geldt inmiddels ook voor het Zuidoost- en Centraal-Europa.

Een kentering in het zomerweer lijkt op de lange termijn niet in zicht - Jannine Sanders

Hogedrukgebieden zijn al lange tijd dominant

Koeler dan normaal is het alleen in delen van Scandinavië, waarbij die koelere lucht geregeld via een bocht ook het oosten van Europa in komt. Hoe tegen-intuïtief dat ook mag klinken, voor wat de temperaturen betreft, hebben we de afgelopen tijd in het noordwesten van Europa nog geluk gehad. Het is een bijzondere vaststelling, zeker gezien het feit dat we ook hier de warmste zomer ooit meemaken. Toch had het, met zoveel intens warme lucht vaak dichtbij, nog veel erger kunnen uitpakken. Wat niet meevalt, is de droogte. Die slaat steeds harder toe.

Advertentie

Hogedrukgebieden hebben de teugels van het weer in onze omgeving al lange tijd stevig in handen. Lag het zwaartepunt van de hogedruk daarbij in juni vooral boven Frankrijk, in juli is het naar het noorden gekomen. Was juni in Nederland nog een relatief natte maand, met uitzondering van het noordoosten verliep juli bij ons dan ook intens droog.

De traditionele drukverdeling ligt dit jaar noordelijker

Het lijkt er deze zomer op dat de traditionele drukverdeling van de zomermaanden dit jaar een noordelijkere positie inneemt dan in andere jaren. Met de hogedrukgebieden, die anders boven het zuiden van Europa liggen, nu bij ons. En een deel van het Saharaklimaat dit jaar boven het zuiden van ons continent. Vandaar in die gebieden ook de extreme hitte.

Nu de herfst nadert, komt ook het moment dichterbij dat het noordpoolgebied weer begint af te koelen. Als een reactie daarop, zou de straalstroom op de oceaan op tijd van duur weer sterker moeten worden en het hogedrukregime naar het zuiden kunnen dringen.

Orkanen hebben we tot nu toe nauwelijks gezien

Normaalgesproken werken orkanen en de restanten daarvan op de oceaan dat proces in deze tijd van het jaar vaak tegen. De rust in de Atlantische sector is dit jaar echter oorverdovend. Alleen aan de randen van de Golf van Mexico zijn tot nu toe twee kleine tropische systemen ontstaan. Verder is er nog niets gebeurd. Dat heeft waarschijnlijk alles met de sterke El Niño van dit moment te maken, die het orkaanseizoen bij ons in de buurt sterk onderdrukt.

Advertentie

Ook de komende week lijkt op de oceaan, als het om de vorming van tropische systemen gaat, niets te gebeuren. Daarmee neemt de kans toe dat we, als straks de afkoeling in het noordpoolgebied begint en de straalstroom sterker wordt, meteen ook wat van die verandering gaan merken. Mogelijk zou het op deze manier op termijn wat wisselvalliger kunnen worden.

Werkt de Postma-doctrine ook in de zomer?

Onzeker is dat wel. De huidige zomer zit nog stevig in het zadel, en er zijn vanuit de teleconnecties en de mogelijke gevolgen daarvan voor het weer bij ons, ook voldoende aanwijzingen voor een nog langer aanhouden van de huidige patstelling, zelfs tot in de eerste helft van de septembermaand aan toe. Het is maar welke invloed het sterkste is.

Als laatste kunnen we de zogenoemde Postma-doctrine naar voren brengen, vernoemd naar een oud-directeur van het KNMI. Die zei vroeger, en dan ging het over de winter, dat ‘in een koude winters zachte oplossingen ook vaak koud uitpakken’, of vice versa. Met het oog op de ontwikkelingen in deze zomer zouden we die uitspraak kunnen vertalen en kunnen zeggen dat natte en relatief koele oplossingen in een warme en droge zomer uiteindelijk vaak ook warm en droog uitvallen. Ook hiervan hebben we de afgelopen weken veel voorbeelden gezien. De vraag is dan weer tot hoever in de zomer die ‘doctrine’ van kracht zal blijven?

Wat vinden we deze week in de weerkaarten terug?

Met al deze overwegingen in het achterhoofd, duiken we ook deze week in de weerkaarten voor de lange termijn, zoals geproduceerd door de twee grote rekenmodellen.

Week 1: van maandag 10 tot en met zondag 16 augustus

Zonnig hogedrukweer
Vooral midden in de week zeer warm
Eigenlijk geen regen

Hogedrukgebieden maken deze week de dienst uit, alleen op maandag probeert een zwakke storing vanuit het noorden over het land te trekken. Dan is er even wat meer bewolking en kan een lokale bui vallen. Verder lijken de maandag en de dinsdag met temperaturen tussen 23 en 29 graden relatief gezien ook de koelste dagen van de week te zijn.

Vanaf woensdag is het een aantal dagen zonnig en zeer warm zomerweer met de hoogste temperaturen waarschijnlijk op donderdag, als het in het zuiden ruim 35 graden kan worden. In het weekend vervolgens weer wat afkoelend, maar ook dan blijft het verregaand droog.

Week 2: van maandag 17 tot en met zondag 23 augustus

Overgang naar noordwestenwinden
Wat wisselvalliger
Een daling van de temperatuur

We zien veranderingen op de weerkaarten. Het centrum van de hogedruk wordt in deze week op de oceaan, ten westen van Ierland berekend. De blokkade houdt hiermee aan, maar de wind draait naar het noordwesten. Daarmee komt minder warme lucht het land binnen, al blijven de temperaturen boven normaal. Verder neemt de kans op een paar buien toe, zonder dat nu meteen buitensporig grote regenhoeveelheden worden verwacht. Iets wisselvalliger dus.

Week 3: van maandag 24 tot en met zondag 30 augustus

Noordenwinden
Opnieuw geleidelijk droog en veel zon
Temperaturen boven normaal

Het hogedrukgebied op de oceaan schuift wat naar het noorden en wordt, vergeleken met de week daarvoor, sterker in de kaarten gezet. De wisselvalligheid bij ons wordt dan ook alweer onderdrukt, de zon speelt opnieuw een voorname rol.

Doordat de wind vaak uit het noorden waait, is de warmte weliswaar getemperd, maar blijven de temperaturen boven normaal. De droogte komt alweer bovendrijven.

Week 4: van 31 augustus tot en met 6 september

Zonnig zomerweer
Oostenwinden
Temperaturen flink boven normaal

De kern van het hogedrukgebied wordt in deze week boven Scandinavië ingetekend, met een apart filiaal bij Schotland. Het droge en zonnige weer houdt aan, de temperaturen komen weer tussen 1 en 3 graden boven normaal uit. De zomer is helemaal terug.

Week 5 en 6: van 7 tot en met 20 september

Aanhoudend zonnig zomerweer
Nagenoeg geen neerslag
Temperaturen duidelijk boven normaal

Het hogedrukgebied nestelt zich volgens de berekeningen boven het noordwesten van Europa. De oceaan zit potdicht, er komen bij ons geen storingen door. Het zonnige en warme zomerweer houdt aan met temperaturen die ruim boven normaal blijven. Als dit uitkomt, spitsen de problemen in ons deel van Europa zich alleen maar verder toe.

Samenvattend:

Een kentering van de situatie zit er dus niet in, als we deze berekeningen mogen geloven. De oceaan blijft heel de periode geblokkeerd, storingen maken in onze omgeving geen enkele kans. Zelfs in week 2 en week 3, als de wind bij ons tijdelijk de noordhoek zou kunnen opzoeken, lijkt neerslag van betekenis niet op het programma te staan. Die hebben we wel nodig.

In de berekeningen van deze week zien we duidelijk de al eerder genoemde invloed van de teleconnecties van dit moment terug. Het is wachten op een grote impuls in het systeem. Alleen dan zou de vastgeroeste drukverdeling van nu eens flink kunnen worden opgeschud. Dat is hard nodig, want nog meer weken met droogte en warmte kunnen we eigenlijk niet meer aan.