Forse aardbeving in vulkaangebied Napels

Foto boven: De Campi Flegrei aan de baai van Napels - Wikipedia / Baku

De omgeving van Napels in Italië werd op 21 mei opnieuw opgeschrikt door een aardbeving bij Campi Flegrei, het vulkanische gebied net ten westen van de stad. De beving had een magnitude rond 4,4 en was in een groot deel van de regio voelbaar.

Voor inwoners van Pozzuoli en de westelijke wijken van Napels begint het inmiddels een ongemakkelijke routine te worden: trillende huizen, scheuren in muren en de vraag die telkens terugkomt: staat hier een vulkaan op uitbarsten?

De Campi Flegrei aan de baai van Napels - Wikipedia / Baku

Geen gewone vulkaan

Campi Flegrei is geen klassieke vulkaan zoals de Vesuvius, met één herkenbare bergtop. Het gebied is een enorme vulkanische caldera, een ingestort vulkanisch gebied van ongeveer 12 tot 15 kilometer breed. Onder de grond bevindt zich een complex systeem van magma, hete vloeistoffen en vulkanische gassen.

Advertentie

De naam betekent letterlijk ‘brandende Velden’, en dat is niet overdreven. Overal in het gebied zijn fumarolen (openingen in de aardkorst waaruit hete gassen ontsnappen), hete bronnen en zwavelachtige dampen te vinden. De laatste eruptie vond plaats in 1538, toen in korte tijd de Monte Nuovo ontstond.

Waarom zijn er zoveel aardbevingen?

De huidige onrust draait om een verschijnsel dat wetenschappers bradyseïsme noemen: het langzaam stijgen en dalen van de bodem. Onder Campi Flegrei bouwen magma en vulkanische gassen druk op, waardoor de grond letterlijk omhoog wordt gedrukt. Dat veroorzaakt spanning in het gesteente, en die spanning ontlaadt zich in de vorm van aardbevingen.

Vooral rond Pozzuoli stijgt de bodem al jaren. In sommige delen is de grond sinds het begin van deze eeuw meer dan een meter omhoog gekomen. Tegelijkertijd registreren meetstations steeds meer bevingen, soms honderden per maand.

De aardbevingen spelen zich meestal ondiep af, vaak op een diepte van slechts enkele kilometers. Daardoor worden ze relatief sterk gevoeld, ook al blijft de magnitude beperkt.

Advertentie

De zwaarste bevingen in tientallen jaren

De recente bevingen behoren tot de sterkste in ongeveer veertig jaar. Bewoners melden vallende voorwerpen, scheuren in gebouwen en slapeloze nachten tijdens nieuwe bevingszwermen.

Lokale autoriteiten hebben gebouwen gecontroleerd, scholen tijdelijk gesloten en evacuatieplannen opnieuw onder de aandacht gebracht. Vooral oudere gebouwen blijken kwetsbaar voor de voortdurende trillingen.

Voor veel inwoners is de psychologische impact inmiddels minstens zo groot als de fysieke schade. Elke nieuwe beving roept dezelfde vraag op: komt er een uitbarsting?

Staat Campi Flegrei op uitbarsten?

En dat is nuy precies waar wetenschappers uiterst voorzichtig over zijn. De vulkaan vertoont duidelijk tekenen van toenemende activiteit. Zo stijgt de bodem, neemt het aantal aardbevingen toe en verandert de uitstoot van vulkanische gassen. Maar dat betekent niet automatisch dat een eruptie op korte termijn onafwendbaar is.

Campi Flegrei heeft in het verleden vaker periodes van onrust doorgemaakt zonder dat een uitbarsting volgde. Wetenschappers benadrukken dat er op dit moment geen harde aanwijzingen zijn dat magma daadwerkelijk onderweg is naar het oppervlak. De officiële alarmstatus staat daarom nog altijd op ‘geel’: verhoogde waakzaamheid, maar geen directe eruptiedreiging.

Waarom de situatie toch serieus wordt genomen

Toch kijken vulkanologen met groeiende aandacht naar het gebied. De trend van de afgelopen jaren laat zien dat het systeem actiever wordt. Sommige onderzoekers spreken zelfs van een ‘kritische fase’, waarin het gesteente onder Campi Flegrei door de voortdurende drukopbouw steeds verder verzwakt. Dat betekent niet dat morgen een eruptie volgt. Maar wel dat de kans op verdere escalatie langzaam toeneemt.

En juist de ligging maakt Campi Flegrei zo gevoelig. In en rond de caldera wonen meer dan een miljoen mensen. Een middelgrote eruptie zou voor Napels en de omliggende regio al enorme gevolgen kunnen hebben.

Wat kan er gebeuren?

Mocht Campi Flegrei uiteindelijk uitbarsten, dan zijn verschillende scenario’s mogelijk. Wetenschappers denken eerder aan stoomexplosies, lokale erupties en asregens (met bijbehorende evacuaties) dan aan een gigantische ‘superuitbarsting’, zoals duizenden jaren geleden plaatsvond. Toch blijft het een van de meest intensief bewaakte vulkanische gebieden ter wereld. Italiaanse instituten volgen de aardbevingen, bodemstijging en gassamenstelling continu om veranderingen zo vroeg mogelijk te signaleren.

Voorlopig lijkt Campi Flegrei dus vooral een vulkaan die steeds nadrukkelijker laat merken dat hij leeft, zonder dat duidelijk is of dat uiteindelijk ook tot een eruptie zal leiden.