Winterverwachting 2026/27: zacht, met kansen op winterweer

Foto boven: Winters - Jolanda Bakker

Een uitzonderlijk sterke El Niño en een poolwervel die al in de eerste helft van november werd verstoord. Onder die bijzondere omstandigheden gaan we de winter in.

Voor Nederland verwachten we per saldo een zachte tot vrij zachte winter, met in de wisselvallige perioden geregeld wind. Toch kunnen ook een paar koude fasen voorkomen, zoals meteen in december al, maar ook tijdens de tweede helft van de winter. Vanaf half december is daarbij de mogelijke invloed van de verstoorde poolwervel van belang. Later in de winter kan hogedruk bij Groenland een grotere rol gaan spelen. En als alles op de juiste manier in elkaar grijpt, is er voor de winter als geheel ook een koudere optie.

Winters - Jolanda Bakker
Winters - Jolanda Bakker

Vanaf half december wordt het interessant

Hoog boven het noordpoolgebied maakte de gebruikelijke westenwind in de poolwervel rond 10 november korte tijd plaats voor een oostenwind. Die omkering ging samen met een plotselinge opwarming van de stratosfeer, een zogenoemde SSW. Zo vroeg in het seizoen is dat uitzonderlijk. De vraag is nu of de verstoring ook lager in de atmosfeer doorwerkt, tot in de luchtlaag waarin ons weer zich afspeelt.

Advertentie

Vorig jaar deed zich eind november ook een korte windomkering voor. Ongeveer vijf weken later bereikte koude lucht Nederland en volgde begin januari een sneeuwperiode. Hoeveel de verstoring van de poolwervel daaraan heeft bijgedragen, is nog niet vastgesteld, maar er kan een verband zijn geweest.

Omdat we dit jaar met een nog vroegere instorting van de poolwervel te maken hebben, wordt de tweede helft van december interessant. Zodra de verstoring lager in de atmosfeer doorwerkt, moeten de hoge- en lagedrukgebieden wel zo komen te liggen dat de kou ook Nederland kan bereiken. Als dit lukt, is de route die de koude lucht vervolgens aflegt bepalend voor of het de bezem en de sneeuwschep of de schaatsen worden.

IMG-20261121-WA0007

Het begint al in augustus

Het nadenken over de winterverwachting begint in augustus. Toen ik dit jaar de eerste seizoensberekeningen erbij pakte, viel vooral de invloed van de huidige super El Niño boven Noord-Amerika op. Op de noordelijke Stille Oceaan, ten westen van Canada en de Verenigde Staten, werd de luchtdruk in opeenvolgende berekeningen steeds lager dan gebruikelijk ingetekend. Ook boven het zuidoosten van de VS werd een lagedrukgebied verwacht. Boven het noordoosten van Canada stond daar een groot hogedrukgebied tegenover. Steeds weer. Blijkbaar is de invloed van El Niño in Noord-Amerika zo sterk dat daar de uitkomst van de winter al vast lijkt te liggen.

Aan onze kant van de oceaan kwamen de modellen eerst met relatief hoge luchtdruk boven Zuid-Europa en lage barometerstanden boven Scandinavië. De depressiebaan liep vanaf de Azoren via de Britse eilanden en de Noordzee naar Scandinavië. Nederland lag daarbij aan de zachte en natte kant. De grens met de koude lucht kwam op die kaarten boven het zuiden van Scandinavië terecht, op betrekkelijk korte afstand van ons land.

Advertentie

Interessant om te zien was hoe het hogedrukgebied boven het noordoosten van Canada in de berekeningen in de loop van de winter steeds naar het oosten, richting Groenland en IJsland leek op te schuiven. De NAO-index, die iets zegt over het luchtdrukverschil tussen IJsland en de Azoren, werd daarbij geleidelijk negatiever. Dat wijst op een stijgende luchtdruk bij IJsland en een dalende luchtdruk in de buurt van de Azoren. Daarbij begon ik me af te vragen of de tweede winterhelft misschien aan enkele koude perioden ruimte zou kunnen bieden?

De kaarten van september waren nog spannender

Op de septemberkaarten voor de winter zagen we boven Noord-Amerika bijna hetzelfde patroon als in augustus. Aan onze kant van de oceaan werd het lagedrukgebied boven Scandinavië sterker en zuidelijker ingetekend. De koude lucht kwam daarmee dichterbij. Voor de tweede helft van de winter kwam de NAO-index op de kaarten daarmee nog een stuk lager uit. Het waren kaarten die er zonder meer spannend uitzagen.

In de winterkaarten van oktober werd juist aan dat spannende deel van de weerkaarten geknaagd. Het laag bij Scandinavië verdween vrijwel uit de berekeningen. In plaats daarvan verscheen een lagedrukgebied op de oceaan, in de buurt van Ierland. Dat deed weer denken aan de afgelopen winter, toen het noordoosten van Nederland geregeld in de koude lucht lag, terwijl de rest van het land vaker met zachtere lucht te maken had.

Dat vervelende lagedrukgebied bij Ierland

Op de seizoenskaarten van november werd het laag bij Ierland nog prominenter. Tegelijk bleef de hogedruk richting Groenland in beeld. Sommige modellen tekenen het maximum daar zelfs alle drie de wintermaanden in. Het signaal voor een negatieve NAO blijft daarmee aanwezig, vooral voor januari en februari.

Juist de plaats van dat mogelijke laag bij Ierland maakt voor ons veel uit. Aan de westkant ervan kan koude lucht vanuit het poolgebied ver naar het westen en zuiden afstromen, de oceaan op. Nederland kan tegelijkertijd aan de zuidoostkant van het laag in zachte en vochtige zuidwestelijke winden terecht komen. Met daarbij de invloed van depressies en bijbehorende regengebieden. Pas als die depressiebaan door het hogedrukgebied bij Groenland verder naar het zuiden zou worden gedrukt, is een plek aan de koude kant van de overgangszone ook weer mogelijk. Daarvoor telt mee hoe ver de hogedruk bij Groenland zich naar het oosten uitbreidt.

Wat de oceanen en de wind op grote hoogte bijdragen

El Niño is dit jaar de belangrijkste achtergrondfactor, al verschilt de invloed ervan op het weer in Europa in de loop van de winter. De nu nog positieve dipool op de Indische Oceaan kan vooral in december meespelen. Daarbij is het zeewater in het westen van die oceaan relatief warm en in het oosten relatief koud.

Verder lijkt de westelijke fase van de QBO, de afwisseling tussen oosten- en westenwinden hoog boven de evenaar die samenhangt met het gedrag van de poolwervel, een rol te spelen. En op de Atlantische Oceaan ligt de koude vlek. De temperatuurverschillen rond die vlek kunnen de plaats van de straalstroom mede beïnvloeden. Hoe die richting Europa loopt, hangt ook af van de luchtdrukverdeling op dat moment.

Wat ik deze winter verwacht

Als we alle invloeden, berekeningen en andere inzichten die nu ter beschikking staan op een hoop gooien, komt het volgende beeld eruit. Het meest waarschijnlijke scenario is dat van een zachte tot vrij zachte winter, met ook enkele koude fases. Mogelijk meteen al in december (ook samenhangend met de mogelijke invloed van de al eerder ingestorte poolwervel), en daarna in de tweede helft van de winter. Doordat het hogedrukgebied bij Groenland dan dichterbij komt en een mogelijk tweede instorting van de poolwervel.

Er is ook een tweede scenario. Daarin zou het om een vrij koude winter gaan, met enkele zachte fasen, verspreid over de winter. Deze uitkomst is mogelijk als alle potentie van de komende winter wordt gebruikt en op de juiste manier aan elkaar wordt geknoopt. Met twee instortingen van de poolwervel, die beide het weer bij ons op een koude manier beïnvloeden. En daarbij de invloed van het hogedrukgebied bij Groenland, dat dan later in de winter zo oostelijk uitkomt dat het de kou boven Scandinavië een duw in onze richting geeft.

Waar trekt het laag langs?

Het bij Ierland berekende lagedrukgebied is ondertussen een aandachtspunt. Blijft de depressiebaan zuidelijk genoeg en breidt de hogedruk zich voldoende naar het oosten uit, dan kan de koude lucht ook Nederland steeds bereiken. Is het laag net zo sterk als in de voorgaande winter, dan wordt dat een stuk lastiger.

Voorlopig schat ik de kans op het zachte scenario op 70 procent en op het vrij koude scenario op 30 procent in. Waarbij ook de zachte variant door een paar opvallend winterse intermezzo's voor het gevoel toch redelijk winters zou kunnen uitpakken. Al met al is er genoeg potentie om naar de komende winter uit te kijken.

Voeg weerverteller.nl toe aan het startscherm van je telefoon

Mis ook deze verhalen niet:

Voor weernieuws uit Vlaanderen kijk op: meteo-weer.be

Sneeuw in de Alpen, ook in de Ardennen?

Volg ons ook op facebook, X, Instagram en Bluesky!

Jouw foto op Weerverteller.nl?

Stuur je foto naar foto@weerverteller.nl, of via X met de vermelding van @weerverteller

Advertentie