Twee golven met noodweer brengen grote overlast

Foto boven: Een bliksemontlading in de buurt van Dronten - Jannine Sanders

Twee golven zware onweersbuien (met wolkentoppen tot ruim 17 kilometer hoogte) hebben gisteravond en de afgelopen nacht vrijwel overal in Nederland grote overlast gebracht. Alleen het uiterste zuidoosten en oosten ontsprongen gedeeltelijk de dans.

Vele tientallen branden door blikseminslagen, omgewaaide bomen, afgebroken takken en andere vormen van schade door soms zeer zware windstoten, regionaal vele tientallen millimeters regen en hagelstenen van lokaal 5 centimeter groot. Er zijn veel onweerssituaties in Nederland geweest die het in het verleden rustiger aan deden dan deze.

Een bliksemontlading in de buurt van Dronten - Jannine Sanders

Atmosfeer stond op scherp

De atmosfeer stond gisteren – net als een week eerder ook aal het geval was – dan ook op scherp. Met temperaturen tussen 25,2 graden op Vlieland en 37,1 graden in het Limburgse Horst was het voor de buien uit bijzonder warm geworden. De hoge luchtvochtigheid en een atmosfeer die steeds meer van de energie bulkte, deden de rest.

Advertentie

Overdag al was de westelijke rand van het land het toneel van steeds weer opbollende onweersbuien. Ze kwamen en gingen, ontstonden soms vanuit het niets en brachten onder meer in Zeeland al behoorlijk grote hagel. Concert at Sea op de Brouwersdam had ermee te kampen en werd ook nog door een blikseminslag getroffen. De omgeving van het hoofdpodium werd daarna een tijdje ontruimd. Later kon het festival alsnog doorgang vinden.

Een zware bui in de verte - Jolanda Bakker

Het binnenland werd steeds warmer

Ondertussen scheen in het midden, oosten en zuidoosten een felle zon die het daar steeds warmer maakte. Met temperaturen tussen 34 en 37 graden en een steeds verder oplopende luchtvochtigheid was het op veel plaatsen buiten eigenlijk niet te doen. De straten waren dan ook stil, veel mensen verkozen koelere plekken om de dag door te brengen.

Het was een hele toer om een beeld te krijgen van hoe de onweerssituatie zich daarna af zou spelen. Net als een week eerder had iedere modelberekening daar zo zijn eigen ideeën over. Het noorden en noordoosten waren vanaf 20 uur de eerste gebieden waar nieuwe onweersbuien zich aandienden. Er begon een lijn te ontstaan, waarop zich rond 21.30 uur in de omgeving van Rotterdam in zeer korte tijd enkele enorme onweersbuien vormden.

Het lijnenspel van de zon en de wolken - Jolanda Bakker

De lijn groeide langzaam helemaal dicht met buien

Daarna groeide de lijn helemaal dicht met buien, en kwam over het westen, via de omgeving van Amsterdam (ook het Gooi) naar Flevoland, het IJsselmeer en de noordelijke provincies te liggen. Blikseminslagen met branden tot gevolg waren in deze zone algemeen, hagelstenen met een doorsnede tot 5 centimeter werden tot in Hilversum gemeld, wateroverlast was het gevolg van tientallen millimeters regen in korte tijd en de wind haalde af en toe fors uit.

Advertentie

Op dat moment leek het er nog op dat het eerder die dag zo hete binnenland de dans zou ontspringen. Maar dat was fout gedacht. Boven het noordwesten van Frankrijk waren eerder al twee lijnen met onweersbuien ontstaan. Ten noorden van Parijs smolten ze samen en trokken daarna als één groot onweerscomplex verder, om steeds actiever te worden.

Regen en hagel in de verte - Jannes Wiersema

Nieuwe complex kwam rond 2 uur de grens over

Deze buien passeerden rond 2 uur vannacht de Belgisch-Nederlandse grens over en waren precies gericht op het gebied dat eerder buiten schot leek te blijven. In Brabant was het meteen raak. Met name uit de omgeving van Tilburg en Eindhoven werd noodweer gemeld met grote schade tot gevolg. Veel bomen waaiden om, takken braken af en de wind haalde enorm uit.

In het centrum van Veldhoven kwam de kap van een monumentale molen naar beneden. Verder waren blikseminslagen er ook in Brabant de oorzaak van dat het op diverse plaatsen tot woningbranden kwam. Eindhoven mat windvlagen met snelheden tot 90 kilometer per uur.

Uiterste oosten en zuidoosten min of meer buiten schot

Vervolgens trok het onweerscomplex verder noordoostwaarts over het land, waarbij alleen het uiterste zuidoosten en oosten van het land min of meer buiten schot bleven.

Overal kwam het tot windstoten met snelheden tussen 60 en 80 kilometer per uur (Houtribdijk had tijdens de buien van eerder in de avond al een vlaag met een snelheid van 123 kilometer te verwerken gekregen), sloeg de bliksem in en viel veel regen in korte tijd. Rond 6.45 uur verlieten de laatste buien het noordoosten van Groningen en was het helemaal voorbij. Op dat moment waren de temperaturen in het land tot tussen 17 en 20 graden gedaald.

Alle eendjes zwemmen in het water, ook op het land - Jannes Wiersema

Tussen 50 en 80 millimeter, wolkentoppen tot 17 kilometer

Nu het onweer voorbij is, kunnen we puinruimen. Er zijn in de eerdergenoemde lijn van West-Nederland via het IJsselmeergebied naar de drie noordelijke provincies indrukwekkende hoeveelheden regen gevallen, vooral vanaf de omgeving van Amsterdam naar het noordoosten. Diverse plaatsen moeten er tussen 50 en 80 millimeter zijn uitgekomen. Bij Jannes Wiersema in Roodeschool kwam 78 millimeter omlaag en liep de regenmeter over. In de baan van het tweede complex van de afgelopen nacht viel waak 10 tot 20 millimeter. Verder hadden de buien toppen tot ruim 17 kilometer hoogte, ongekend voor een land als Nederland.

Vandaag wisselen stapelwolken en de zon elkaar af. Voornamelijk in het zuidoosten zou vanavond nog een onweersbui kunnen vallen, maar die kans lijkt klein. Verder lijkt het vandaag droog te blijven en zijn nieuwe onweersbuien aan Duitsland voorbehouden.

Een wat minder warme week

In de nieuwe week liggen de verwachte temperaturen tussen 23 en 27 graden, heel soms een fractie lager. De wind waait dan uit richtingen tussen west- en noordwest, wolken en de zon wisselen elkaar af en er valt een lokale bui. Maar vooralsnog lijkt het erop dat ook in de nieuwe week de droge perioden overheersen. En dat veel regionale hittegolven aanhouden.