Steeds hetere Canarische Eilanden staan voor uitdagingen

Foto boven: Saharastof in de lucht. Rond zonsondergang kleurt het stof de lucht rood - Enrique / Pixabay

Extreme hitte met temperaturen boven 40 graden, Saharastof in de lucht en een groot risico op natuurbranden. Dit weekend is het opnieuw raak op de Canarische Eilanden.

Zulke situaties kwamen altijd al voor, maar door de opwarming van het klimaat treden ze vaker op, duren langer en zijn ze intenser. Wat betekenen deze veranderingen voor de toekomst van de populaire vakantiebestemming?

Saharastof in de lucht. Rond zonsondergang kleurt het stof de lucht rood - Enrique / Pixabay

Een bekend verschijnsel dat extremer wordt

De hitte op de eilanden is meestal het gevolg van de aanvoer van een warme, droge luchtmassa vanuit de Sahara. Vaak gaat die gepaard met een oostelijke tot zuidoostelijke wind en met ‘calima’, een waas van fijn Saharastof die het zicht vermindert en de luchtkwaliteit verslechtert.

Advertentie

Het is iets dat ook vroeger al gebeurde. Alleen is de uitgangssituatie tegenwoordig een stuk warmer. Daardoor beginnen zulke episoden vanaf een hoger temperatuurniveau en worden gemakkelijker records bereikt. Bovendien neemt het aantal langdurige hitteperiodes ook toe.

Vooral de oostelijke eilanden kwetsbaar

De grootste gevolgen zijn meestal zichtbaar op Gran Canaria, Fuerteventura en Lanzarote. Die eilanden liggen dichter bij Afrika en hebben van nature een droger klimaat. Tijdens een warme episode kan de temperatuur er op veel plaatsen boven 40 graden uitkomen.

De westelijke eilanden, zoals La Palma en El Hierro, profiteren vaker van verkoelende passaatwinden en hogere bergen, al worden ook daar steeds vaker uitzonderlijk warme dagen gemeten.

Meer dan alleen ongemak

Voor bewoners betekent extreme hitte veel meer dan een paar warme dagen. Zo nemen de gezondheidsrisico's toe, vooral voor ouderen en mensen met hart- en longaandoeningen. Ook stijgt de vraag naar drinkwater, terwijl zoetwater op de eilanden schaars is. Daar komt bij dat ook de nachten warmer worden. Daardoor krijgen mensen minder kans om van de hitte overdag te herstellen, wat de gezondheidsrisico's verder vergroot.

Advertentie

Het massale gebruik van airconditioning zorgt voor een veel hogere elektriciteitsvraag en natuurbranden kunnen zich, doordat vegetatie uitdroogt, sneller ontwikkelen. Vooral de combinatie van hitte, droogte en harde wind maakt de brandgevoeligheid groot.

De natuur verandert

Door de oplopende temperaturen en langere droge perioden staan ook de ecosystemen onder druk. De karakteristieke dennenbossen op Gran Canaria en Tenerife krijgen vaker te maken met langdurige droogte.

Ook de bijzondere laurierbossen, die afhankelijk zijn van vocht uit de passaatwolken, kunnen problemen krijgen als die wolken hoger komen te liggen of minder vaak voorkomen. Daarnaast neemt de kans toe dat uit Afrika afkomstige planten en insecten zich gemakkelijker vestigen.

En het toerisme?

Dat is misschien wel de interessantste vraag. De Canarische Eilanden trekken jaarlijks miljoenen bezoekers omdat het klimaat vrijwel het hele jaar aangenaam is. Maar als temperaturen in de zomer regelmatig richting 40 graden of hoger gaan, kan dat veranderen. Mensen blijven dan vaker binnen, excursies worden afgelast en wandelen of fietsen wordt overdag minder aantrekkelijk.

Tegelijkertijd kunnen juist het voor- en najaar populairder worden. Vakantiegangers kiezen dan voor april, mei, oktober of november, omdat het klimaat dan aangenamer is. De Canarische Eilanden zouden daardoor geleidelijk, in plaats van een zomerbestemming, een bestemming kunnen worden die vooral buiten de heetste maanden aantrekkelijk is.

Aanpassen wordt steeds belangrijker

De eilanden zullen zich steeds beter op het warmere klimaat moeten instellen. Dit betekent onder meer dat er in de steden meer aandacht voor vergroening moet komen en schaduwplekken moeten worden gecreëerd. Ook moeten er voor kwetsbare inwoners hitteplannen komen en moeten nieuwe én bestaande gebouwen beter bestand worden gemaakt tegen extreme hitte.

Een andere uitdaging is drinkwater. Om ook in de toekomst over voldoende drinkwater te beschikken, zal zuiniger met de beschikbare voorraden moeten worden omgegaan. Daarnaast kan de capaciteit voor het ontzilten van zeewater verder worden uitgebreid.

In het kader van het behouden van de kwetsbare eilandnatuur zijn betere brandpreventie en een doelmatiger natuurbeheer onontbeerlijk. Verder lijkt het onontkoombaar dat de toerismesector zich ook meer op koelere seizoenen en activiteiten in de ochtend en avond gaat richten.

Geen uitzondering meer

De hitte van dit weekend zal waarschijnlijk niet de laatste van deze en komende zomers zijn. Klimaatmodellen laten zien dat warme lucht uit Noord-Afrika in de toekomst op de Canarische Eilanden vaker voor extreme temperaturen zal zorgen.

Hoewel de eilanden ook in de toekomst ongetwijfeld een populaire vakantiebestemming blijven, verandert het klimaat, waarop hun aantrekkingskracht jarenlang was gebaseerd, wel langzaam. De uitdaging is om ervoor te zorgen dat bewoners, natuur en toerisme zich daarop voldoende kunnen blijven instellen.