Sinds 1940 is op 43 procent van de aarde sneeuw gevallen

Foto boven: Er is dit jaar in januari veel sneeuw gevallen, zoals hier in Park Daalhuizen in Velp - Reinout van den Born

Heb je ooit nagedacht over de vraag hoe groot het gebied op aarde is waar het in de moderne tijd, sinds 1940, weleens heeft gesneeuwd? Vast niet. Het antwoord weten we wel: dat blijkt op 43 procent van het totale aardoppervlak het geval te zijn. Dat blijkt uit een grondige analyse van data van het Europese weercentrum ECMWF.

De Amerikaanse krant The Washington Post en meteoroloog Ben Noll zetten zich aan de klus. De kaart vonden we terug in een post van Noll op X.

Er is dit jaar in januari veel sneeuw gevallen, zoals hier in Park Daalhuizen in Velp - Reinout van den Born

Zelfs bij de evenaar kan het soms sneeuwen

Waar wij sneeuw vooral associëren met Scandinavië, Siberië, Canada en de hoge bergen, laat het kaartje zien dat sneeuw in de laatste 86 jaar, tot en met augustus 2026, veel verder naar het zuiden is gekomen. Zelfs dicht bij de evenaar blijkt het soms te kunnen sneeuwen.

Advertentie

Als je naar een wereldkaart kijkt, verwacht je bij het woord sneeuw vooral veel blauw op de noordelijke helft van de wereld. Scandinavië, Rusland, Canada, Alaska en grote delen van de Verenigde Staten. En inderdaad: die gebieden springen op de kaart duidelijk uit.

Het blauw van sneeuw komt soms verrassend ver zuidelijk

Maar als je wat beter kijkt, zie je dat de blauwe kleur, die op de kaart aangeeft waar sinds 1940 minstens één keer sneeuwval is berekend, op sommige plaatsen verrassend ver van de poolgebieden af ligt. In Zuid-Amerika loopt een smalle strook helemaal langs de westkant van het continent naar het noorden. Het is de Andes, een van de langste bergketens ter wereld.

En daar hebben we meteen al een belangrijk punt. Niet alleen de afstand tot de pool bepaalt of het kan sneeuwen. Ook de hoogte speelt een enorme rol. Hoe hoger we komen, hoe lager de temperatuur gemiddeld is. Daardoor kunnen hoge bergen zelfs in gebieden waar het op zeeniveau tropisch warm is, sneeuw en ijs hebben.

Advertentie

De Andes is op veel plaatsen hoog genoeg voor sneeuw

Dat zie je bijvoorbeeld in de Andes. De bergketen loopt door landen die grotendeels in de tropen liggen. Toch komen ook daar op grote hoogte uitgestrekte sneeuw- en ijsgebieden voor. Op sommige plaatsen ligt de sneeuwgrens vele duizenden meters boven zeeniveau.

Hetzelfde gebeurt in Afrika. Wie aan sneeuw in Afrika denkt, komt misschien uit bij de top van de Kilimanjaro. Toch is op de kaart veel meer blauw te zien. Vooral het zuiden van Afrika valt op. Zuid-Afrika, Lesotho en delen van de omliggende hooglanden kleuren blauw.

Lesotho is daarbij een mooi voorbeeld. Het land ligt hoog en wordt in de winter regelmatig door koude luchtmassa's beïnvloed. Sneeuw is er dan ook helemaal niet zo uitzonderlijk als het beeld van Afrika als warm continent misschien doet vermoeden.

Ook in de Sahara kan het soms tot sneeuwval komen. In het Atlasgebergte in Marokko bevinden zich zelfs meerdere wintersportgebieden.

Ook delen van Australië doen mee

Zelfsin Australië blijkt sneeuw veel gewoner dan je op basis van de ligging zou verwachten. Vooral het zuidoosten van het land en Tasmanië kleuren blauw. In de Australische Alpen kan in de winter een behoorlijk pak sneeuw vallen. Ook Australië heeft verschillende wintersportgebieden.

En dan zijn er natuurlijk de imposante berggebieden van Azië. De Himalaya is op de kaart nauwelijks te missen. Een enorme blauwe boog loopt van Pakistan via India en Nepal richting China. Ook hier is het vooral de hoogte die ervoor zorgt dat sneeuw mogelijk is.

Zelfs in de buurt van de evenaar duikt af en toe blauw op

In gebieden die veel dichter bij de evenaar liggen, duikt ook hier en daar blauw op. In de hoge delen van Oost-Afrika bijvoorbeeld. Daar kan de temperatuur op grote hoogte nog steeds af en toe laag genoeg worden voor sneeuw, ondanks de tropische ligging.

De kaart geeft dus een indicatie van de plaatsen waar sinds 1940 ooit sneeuw kan zijn gevallen. Het zijn niet altijd de plaatsen waar dat ieder jaar gebeurt. Het gaat om plaatsen waar de ERA5-heranalyse sinds 1940 minstens één keer sneeuwval heeft berekend.

Historische reconstructie van het weer

ERA5 is een historische reconstructie van het weer, waarbij waarnemingen worden gecombineerd met berekeningen van een weermodel. Daardoor moet je de kaart vooral zien als een beeld van waar sneeuwval volgens ERA5 heeft plaatsgevonden, en niet als een exacte registratie van alle sneeuw die sinds 1940 daadwerkelijk is gevallen.

De kaart laat al met al mooi zien dat sneeuw echt niet alleen een verschijnsel van het hoge noorden is. Zolang de omstandigheden maar koud genoeg zijn, en de bergen hoog genoeg, kan sneeuw veel dichter bij de evenaar vallen dan je zou verwachten.

Van de poolgebieden tot de Andes. Van de Himalaya tot Zuid-Afrika. En zelfs op het verder zo warme Australische continent. Als het er maar even koud genoeg voor wordt.