Zodra we over mist beginnen, weet je het wel…

Foto boven: Stieren in de mist - Gieny Westra

Zodra in ons dagelijkse verhaal over het Nederlandse weer een fenomeen als mist naar voren komt, weten we dat er op de weerkaarten weinig aan de hand is.

En mist was er gisterochtend in met name het midden en zuiden van het land, de komende nacht zou het regionaal weer kunnen ontstaan. Mist komt voor in nachten waarin het langdurig is opgeklaard, er maar weinig wind is en de lucht voldoende vochtig is.

Het vermogen van de lucht om waterdamp vast te houden, neemt af

Door de dalende temperatuur neemt het vermogen van de lucht om nog water in zijn onzichtbare vorm te herbergen (als waterdamp, de gasvormige fase van water) af. Op een gegeven moment raakt de lucht verzadigd en vanaf dat moment begint de vorming van mist. De waterdamp gaat dan (deels) over in de vloeibare vorm (condenseert, zoals dat zo mooi heet) en ineens zweven allerlei kleine waterdruppeltjes in de lucht. Die allemaal bij elkaar zien wij als nevel of mist, afhankelijk van het zicht. Hoe meer het er zijn, des te verder daalt het zicht.

Advertentie

Bij een zicht van tussen 1 en 10 kilometer spreken we van nevel, komt het zicht beneden 1 kilometer dan mogen we het mist noemen. Van dichte mist is sprake als het zicht beneden 200 meter komt en bij zichten onder 50 meter noemen we het zeer dichte mist.

Het aantal mistdagen is sterk afgenomen

Het interessante is dat het aantal mistdagen in ons deel van Europa de laatste tientallen jaren sterk onderuit is gegaan, door het veel schoner worden van de lucht. Om te kunnen condenseren, heeft waterdamp zogenoemde condensatiekernen nodig, microscopisch kleine stofdeeltje waarop het condenserende water zich kan afzetten. Toen we nog kolen stookten, werd in die behoefte rijkelijk voorzien. Tegenwoordig is er minder beschikbaar.

Overigens zien we die schonere lucht niet alleen in het afnemende aantal mistdagen terug, ook is er tegenwoordig minder bewolking dan vroeger. Toen de scheepsbrandstof op 1 januari 2020 voor het grootste deel werd ontzwaveld, verdween ook boven de oceanen een belangrijke condensatiekern. Brachten schepen tot die tijd niet zelden hun eigen wolken voort, vanaf dat moment verdwenen die en werd het ook op de oceanen een stuk zonniger. Daarmee bereikte meer zonnestraling het zeewater en kon dat water ook wat extra opwarmen. Zo is ook het schoner worden van de lucht een (klein) onderdeel van de opwarming op aarde.

Vandaag spelen wolken een belangrijke rol

Vandaag spelen wolken wel een belangrijke rol in het weer. Waren er gisteravond en de afgelopen nacht nog opklaringen, waarin de temperaturen plaatselijk nog tot beneden 10 graden daalden (Ell 8,8 graden en Vlissingen en Stavoren 15,6 graden), later in de nacht nam de bewolking toe en vanochtend vroeg viel vooral in het noordwesten al wat regen. Den Helder stond tot 6.30 uur al op 4,8 millimeter, op de meeste plaatsen was het nog droog.

Advertentie

De regen werd veroorzaakt door een storing die vandaag over het land naar het oosten trekt en daarbij steeds meer aan activiteit inboet. In het oosten, waar voor de storing uit ook de zon nog wel even te zien is, valt vrijwel niets. Vanmiddag trekken wolken en lichte neerslag via het oosten het land weer uit. Daarna komt de zon er af en toe door en kan nog een lokale bui vallen. De zwakke tot matige wind wordt noordwestelijk en het kwik ligt rond 20 of 21 graden.

Komende nacht opnieuw plaatselijk mist

Vanavond en de komende nacht verdwijnt de bewolking niet helemaal, al komen wel brede opklaringen voor. Tijdens zulke opklaringen en bij maar weinig wind kan opnieuw plaatselijk mist ontstaan. De wind valt door de passage van een rug van hogedruk vrijwel weg en de temperaturen dalen tot tussen plaatselijk 6 en 12 graden. Een frisse nacht dus.

Morgen wisselen wolken en de zon elkaar af en blijft het op de meeste plaatsen droog. Alleen in het noordwesten zou heel lokaal een buitje kunnen vallen. De zuidwestelijke wind wordt aan zee vrij krachtig, in het noordwestelijke kustgebied af en toe krachtig en de temperaturen zijn met tussen 20 graden in het noorden en 23 graden in het zuiden hoger dan vandaag.

Zondag een gebied met af en toe regen

Morgenavond worden de wolken dikker en trekt vanuit het noordwesten een gebied met buiige regen het land binnen. Zondag ligt dat langere tijd boven het land, om pas in de loop van de middag via het zuidoosten weer te verdwijnen. Dan kan het regionaal wel tot regen van betekenis komen. Laat in de middag en in de avond komt vanuit het noordwesten uiteindelijk ook de zon er nog wel even voor, waarbij ook nog een lokale bui valt. De wind draait dan naar het westen, is aan zee vrij krachtig en eerst soms krachtig en het wordt opnieuw 20 tot 23 graden.

Maandag dringt vanuit het zuiden warmere lucht het land binnen. Op het warmtefront, dat aan die warmere lucht voorafgaat, is het dan langere tijd bewolkt met af en toe wat regen of motregen. Later op de dag komt in het zuiden ook de zon er af en toe door. Er waait een zuidwestelijke wind en het wordt van noord naar zuid 20 tot 24, lokaal 25 graden.

De warme dinsdag is nog niet helemaal zeker

Leek de dinsdag hierna een nog warmere dag te worden, helemaal zeker is die ontwikkeling nog niet. Geloven het Amerikaanse en Duitse model er voor die dag nog wel in, doordat een storing vanuit het noordwesten pas later op de dag het land in komt, het Europese model denkt dat die storing in de ochtend al passeert en een sterke stijging van de temperatuur tegenhoudt. Afhankelijk van die ontwikkeling kan het tussen 22 en in het zuiden lokaal 27 graden, of dus een aantal graden minder warm worden. Dat wordt de komende dagen wel duidelijk.

Vanaf woensdag doen de temperaturen een stapje terug. Het licht wisselvallige weer blijft behouden. Af en toe passeert een verzwakte storing en is het bewolkt met wat regen of een bui. Tussendoor komen ook langere droge perioden voor en laat de zon zich zien.