30-Daagse (+): herfst lijkt niet meteen kletsnat te worden

Foto boven: Fraaie wolkenlucht boven Beers - Henk Straatman

De meteorologische herfst is begonnen en het weer doet meteen mee. Zeker vandaag is er veel onrust in de atmosfeer en kan – in het uiterste noorden van Noord-Nederland – fiks wat regen vallen. Ook is de straalstroom op de oceaan duidelijk op toeren gekomen.

Ondertussen is boven het poolgebied de poolwervel terug van weggeweest, de cirkelvormige band met sterke westelijke winden in de stratosfeer, die de zich daar vormende poel van zeer koude (boven)lucht op zijn plaats houdt. En was de terugkeer van die poolwervel vorig jaar om deze tijd aarzelend en weinig overtuigend, dit jaar kan rustig van een knaller worden gesproken. Voor de tijd van het jaar is de poolwervel nu zelfs bijna recordsterk.

Fraaie wolkenlucht boven Beers - Henk Straatman

Sterke verschillen in temperatuur

Het heeft allemaal te maken met de sterke verschillen in temperatuur tussen de stratosfeer boven het poolgebied en de veel warmere gebieden er omheen. Het noordelijk halfrond is na de hete zomer nog behoorlijk oververhit. En de voor de tijd van het jaar erg grote temperatuurverschillen dragen ertoe bij dat de poolwervel nu al als een trein draait.

Advertentie

De grote vraag is daarbij of de zomer meteen al afscheid heeft genomen. Of komt de atmosfeer de komende tijd toch tot rust en kunnen we aan nazomerweer denken? Om het zover te laten komen, hebben we nieuwe hogedrukgebieden nodig, die een spaak in het wiel van de nu zo sterke straalstroom op de oceaan steken. Zodat de atmosfeer boven het Europese continent tot stilstand kan komen, de zon weer doorbreekt en de temperaturen stijgen.

Hitte(golf) in het zuiden van Europa

In het zuiden van Europa is al sprake van zo’n periode. Sterker nog: als je de tijd van het jaar in acht neemt, mag je in Spanje en in delen van Frankrijk gerust van een hittegolf spreken. Het gebeurt er allemaal onder de vleugels van een warmbloedig hogedrukgebied. In Spanje werd het gisteren tot 41,5 graden, in Frankrijk kwamen de temperaturen in het zuidoosten nog tot ruim 36 graden, erg hoog voor de eerste septemberweek. Een deel van die warmte stroomt de komende dagen naar het noorden en bereikt zondag en maandag ook Nederland.

Een stabiele doorbraak van de nazomer is bij ons dit echter nog niet. Vanaf dinsdag zijn de straalstroom en de lagedrukgebieden die erin worden aangevoerd weer aan zet. Het wordt in het noordwesten van Europa dan opnieuw onrustiger en de temperaturen doen een stap terug.

Hoe gaat het bij ons verder?

Wat er in de weken hierna gebeurt, bekijken we nu. En als altijd doen we dat aan de hand van de kaarten van het Europese en het Amerikaanse model, die het verst vooruitkijken.

Advertentie

Week 1: van maandag 7 tot en met zondag 13 september

Wisselvallig weer met eerst ook veel wind
Later in de week rustiger
Maandag warm, daarna koeler

Een lagedrukgebied wordt boven het zuiden van Noorwegen ingetekend, een hogedrukgebied ten westen van Portugal heeft een uitloper tot over het zeegebied, west van Ierland.

Een actieve randstoring van het eerdergenoemde lagedrukgebied schiet vanaf dinsdag over de Britse eilanden, onze omgeving en de Duitse Bocht naar Denemarken en het Oostzeegebied. Het brengt enkele dagen onstuimig weer met flink wat regen en buien. Later in de week komt de rug in het westen dichterbij en knapt het weer opnieuw wat op. Maandag is nog een warme dag, met in het zuiden mogelijk 30 graden, vanaf dinsdag wordt het duidelijk koeler.

Week 2: van maandag 14 tot en met zondag 20 september

Licht wisselvallig
Gemiddeld westenwind
Temperaturen iets onder normaal

Het hogedrukgebied wordt nu met zijn centrum op de oceaan ten westen van de Britse eilanden ingetekend. Lagedrukgebieden zijn gemiddeld vooral boven het noordoosten van Europa actief. Bij ons wordt een licht wisselvallig weerbeeld met een gemiddeld westelijke wind berekend, maar de wind kan – afhankelijk van de precieze positie en vorm van het lagedrukgebied – ook uitstapjes richting noordwest of noord tot noordoost maken. Het wordt 18 tot 20 graden.

Week 3: van maandag 21 tot en met zondag 27 september

Nog steeds licht wisselvallig
Noordelijke wind
Temperatuur iets beneden normaal

Het hogedrukgebied blijft min of meer op zijn plek, of schuift iets naar het noorden op. Ook de gemiddelde positie van de lagedrukgebieden, boven het noordoosten van Europa, verandert niet. In Nederland waait een noordelijke wind, is het licht wisselvallig en verandert in de temperaturen niet veel. Ze liggen rond of iets onder normaal.

Week 4: van 28 september tot en met 4 oktober

Mogelijk wat meer hogedrukweer
Een noordoostelijke wind
Iets hogere temperaturen

Het signaal wordt minder sterk, maar uit het beetje dat overblijft lijken we te kunnen opmaken dat het hogedrukgebied wat naar het oosten opschuift en boven de noordelijke helft van Scandinavië uitkomt. Tegelijkertijd zien we een lagedrukgebied ten westen van het Iberisch schiereiland. In Nederland wordt de wind noordelijk tot noordoostelijk en lijken de droge perioden te overheersen. Ook is er ruimte voor de zon en kan het iets warmer worden.

Week 5 en 6: van maandag 5 tot en met zondag 18 oktober

Overgang naar relatief warm weer
Met uiteindelijk zuidelijke winden
En af en toe ook eens een bui

In week 5 beweegt het hogedrukgebied in het noorden nog wat verder naar het oosten, een ander hogedrukgebied ligt boven het Iberisch schiereiland en Nederland komt onder een vore terecht, die tussen beide systemen in ligt. Op de oceaan ver weg ligt een lagedrukgebied.

In week 6 wordt de hogedruk boven het westen van Rusland ingetekend en vinden we het lagedrukgebied in het zeegebied tussen IJsland en Schotland terug. Bij ons wordt de wind zo zuidelijk, komt warme lucht naar het noorden en neemt de kans op een paar buien toe.

Samenvattend:

Het wisselvallige weer, dat we in week 1 duidelijk nog wel hebben, lijkt in de weken daarna niet echt een vervolg te krijgen. Sterker nog: als de berekeningen, zoals die nu voorliggen, uitkomen krijgen hogedrukgebieden steeds meer invloed en valt langere tijd relatief weinig regen.

Tegelijkertijd zien we hoe de wind van westelijk, via noordelijk en noordoostelijk uiteindelijk oostelijk tot zuidoostelijk wordt, om aan het einde van de periode naar zuid om te klappen. Daarbij liggen de temperaturen eerst iets onder normaal, maar lijken we laat in de periode juist op relatief warme omstandigheden over te gaan. Al is het dan wel al oktober.

Zo ziet het er nog niet naar uit dat we een kletsnatte herfst krijgen, al kunnen weerkaarten als deze, die zo ver vooruitkijken, natuurlijk ieder moment weer veranderen. Dat weten we ook wel.