30-Daagse (+): drukstijgingen Scandinavië + Noordoost-Europa

Foto boven: Begin de dag met een regenboog - Jannes Wiersema

Als er één ding is dat in de weersontwikkeling van de laatste maanden op het noordelijk halfrond opvalt, dan is het wel het chronische gebrek aan orkanen.

Terwijl we inmiddels zo’n beetje in de klimatologische piek van het orkaanseizoen in de Atlantische sector zitten, zijn we tot nu toe nog niet verder dan 5 genaamde stormen gekomen, die maar kort bestonden en waarvan er niet één tot een orkaan uitgroeide. Een deel van die stormen deed zich bovendien op de Golf van Mexico voor, ver van Europa.

Begin de dag met een regenboog - Jannes Wiersema

We zitten op slechts 8 procent van gebruikelijk

Als je alle energie van die stormen samen neemt, en je zet het totaal vervolgens af tegen wat normaal tot en met deze periode al aan energie zo moeten zijn gebruikt, dan blijkt dat we nu op maar 8 procent van gebruikelijk zitten. Dat is een enorme afwijking.

Advertentie

De hoofdschuldige is dit keer makkelijk te vinden. Dat is natuurlijk de super El Niño, zoals die op dit moment op de Grote Oceaan in het gebied langs de evenaar tussen Zuid-Amerika aan de ene en Australië en Indonesië aan de andere kant aan de gang is. Die heeft veel invloed op het weer in de regio waar normaal orkanen tot ontwikkeling komen, en wel op 3 manieren.

Daalbewegingen, windschering en droge lucht

Het eerste is dat er in de atmosfeer op uitgebreide schaal daalbewegingen voorkomen. Verder treffen we er in de hogere luchtlagen een ongebruikelijk sterke wind aan. Deskundigen spreken zelfs van een voor deze periode recordsterke windschering (een toename van en van richting veranderende wind met de hoogte). Bovendien is de lucht er ongebruikelijk droog.

De combinatie van de 3 hiervoor genoemde factoren blijkt het orkaanseizoen op dit moment in een beknellende houdgreep te hebben. Er gebeurt vrijwel niets. Het lijkt er daarbij op dat dit ‘orkaanschild’ niet alleen in de rest van de septembermaand, maar ook in oktober in grote lijnen zal blijven bestaan. En dan zit het seizoen er feitelijk in grote lijnen alweer op.

Ook bij ons beïnvloeden daalbewegingen het weer

Kijken we naar de gevolgen van de super El Niño voor Europa, dan vinden we ook hier in de atmosfeer daalbewegingen terug die storingen op veel plaatsen onderdrukken. In Nederland merken we dat vooral in het zuiden en het oosten. Het westen en noorden hebben de afgelopen tijd wel veel regen ontvangen, mede onder invloed van het warme zeewater daar.

Advertentie

De grote vraag is nu hoe deze factoren de ontwikkeling van het weer in Europa de komende weken mede vorm gaan geven. Volgens de seizoensverwachting van onder meer het Europese model zouden we deze herfst op een situatie moeten afkoersen waarin noordelijke hogedruk de macht zou moeten grijpen. Tot nu toe is daar nog geen sprake van en zien we op de oceaan een westcirculatie en de hogedrukgebieden juist hardnekkig in het zuiden.

Wat gebeurt er de komende weken?

Of in deze situatie de komende weken alsnog verandering komt, zoeken we nu uit. En als altijd doen we dat aan de hand van de berekeningen van het ECWMF én het GFS.

Week 1: van maandag 14 tot en met zondag 20 september

Licht wisselvallig
Een vaak zuidwestenwind
Normale tot iets onder normale temperaturen

Op de oceaan bij de Azoren zien we een hogedrukgebied, met sterke uitlopers naar het oosten die grote delen van Zuid-Europa bedekken. Aan de noordflank van die hogedrukgebied bevindt zich op de oceaan een westcirculatie die wat golft, tot aan Polen reikt en daar – onder invloed van een hogedrukgebied verder naar het oosten – naar het noorden afbuigt.

Bij ons is het licht wisselvallig, af en toe passeren storingen en is het bewolkt met wat regen of een paar buien. Tussendoor zijn er ook lange, droge perioden en komt de zon erdoor. De meeste regen lijkt bij ons in het westen en noorden te vallen. De temperaturen zijn normaal tot af en toe iets beneden normaal voor de tijd van het jaar, maar verder niets bijzonders.

Week 2: van maandag 21 tot en met zondag 27 september

Aanhoudend licht wisselvallig
Wind zuidelijk tot zuidwestelijk
Bovennormale temperaturen

Het hogedrukgebied in het noordoosten wordt sterker, maar de storingen van de oceaan kunnen nog wel in onze omgeving aankomen. Denkelijk gebeurt dat in een nog iets verzwaktere vorm. In de pluimen zien we het neerslagsignaal weliswaar niet verdwijnen, maar nog wel wat zwakker worden. En zelfs voorafgaand aan week 2 is het al niet al te sterk.

Per saldo houdt het licht wisselvallige weer als deze kaarten uitkomen ook in deze tweede week aan, met af en toe de passage van (zwakke) storingen met bewolking, wat regen of een bui, maar nog steeds die langere droge perioden met ook de zon erbij er tussendoor.

Doordat de wind een meer zuidelijke component krijgt, is het wel vaak wat warmer dan normaal.

Week 3: van 28 september tor en met 4 oktober

Overgang naar droog weer met meer zon
Een mogelijk oostelijke wind
Bovennormale temperaturen

Het hogedrukgebied in het noordoosten komt nog wat nadrukkelijker op de kaart en lijkt het weer in grotere delen van Europa naar zijn hand te zetten. Lagedrukgebieden zien we bij Groenland, en boven het zuidwesten van Europa.

Bij ons zou de wind, mocht dit allemaal gebeuren, oostelijk worden. In dat geval zit het er voor wat de regen betreft weer even op en blijven de temperaturen boven normaal. Verder zou de zon in het weerbeeld van dat moment weer een flinke rol kunnen gaan spelen.

Week 4: van maandag 5 tot en met zondag 11 oktober

Wat meer bewolking
Licht wisselvallig
Bovennormale temperaturen

Lagedrukgebieden op de oceaan dringen weer wat meer aan, waardoor de bovenstroming boven Nederland zuidelijk tot zuidoostelijk wordt. Aan de grond wordt, onder invloed van de hogedruk boven Scandinavië, nog steeds een oostelijke tot noordoostelijke stroming voorzien.

Door drukdalingen boven de Alpen hoeft het niet helemaal droog te blijven, waarschijnlijk is er ook meer bewolking. Supernat lijkt het echter niet te worden en het blijft relatief warm.

Week 5 en 6: van maandag 12 tot en met zondag 25 oktober

Hooguit licht wisselvallig
Eerst nog oostenwind, later onduidelijk
Bovennormale temperaturen

Verandert in week 5 in de verwachte drukverdeling nog niet veel, in week 6 lijkt de hogedruk boven het noorden en noordoosten van Europa zich iets terug te trekken. We komen dan meer in de overgangszone tussen de invloed van het hogedrukgebied en lagedrukgebieden op de oceaan uit. Toch lijkt in het weerbeeld an sich nog steeds weinig te veranderen.

Samenvattend

De eerder al in de seizoensverwachtingen van het Europese model gesuggereerde drukstijgingen boven Scandinavië lijken er – voor wat de berekeningen van dit moment betreft – in de loop van de komende periode dus daadwerkelijk van te komen. Al moet dit allemaal nog wel gebeuren.

Ondertussen houdt het relatief droge weer, onder invloed van de eerder dit verhaal beschreven invloeden van El Niño aan, is het hooguit licht wisselvallig en hebben we bovennormale temperaturen. Een kletsnatte herfst zit er niet in, het droge beeld wordt min of meer doorgezet.