Mogelijk een medicane boven centrale Middellandse Zee

Foto boven: Het systeem in wording - Eumetsat

Tot orkanen in de Atlantische sector komt het dit jaar door de sterk remmende invloed van El Niño niet, maar boven de centrale delen van de Middellandse Zee hangt wel een buiencomplex dat we in de gaten moeten houden. Er zou zich daar zomaar een medicane kunnen vormen, de Middellandse Zeevariant van tropische systemen.

Sommige volgers waarschuwen er zelfs al voor. De periode waarin het zou kunnen gebeuren, ligt grofweg tussen 15 en 17 september. De (zware) buien waaruit het systeem zou kunnen ontstaan, waren vanochtend op de Middellandse Zee ten noorden van Libië al zichtbaar en begonnen zich al enigszins rond een kern te organiseren.

Restanten van actief onweersfront

Feitelijk zijn de buien het restant van het actieve front dat de afgelopen tijd over de Middellandse Zee naar het oosten is getrokken en dat op Corsica en Sardinië, maar ook in delen van Italië en delen van de Balkan, noodweer heeft gebracht. Niet alleen de buien aan de grond zijn ervan over, ook een hoeveelheid relatief koude lucht in de hogere delen van de atmosfeer.

Advertentie

Met name de inwoners van Sicilië, Griekenland, het noorden van Libië en het noordwesten van Egypte volgen de ontwikkelingen met argusogen. Het zijn allemaal gebieden die in het verleden eerder met mediterrane orkanen te maken hebben gehad. En ook hier kunnen die systemen, als ze er eenmaal zijn en passeren, grote schade brengen en veel slachtoffers maken.

Niet 1 op 1 met tropische orkanen te vergelijken

Medicanes zijn als meteorologisch systeem niet 1 op 1 met tropische orkanen te vergelijken, maar hebben wel degelijk tropische kenmerken. Ze kunnen met orkaanwinden gepaard gaan en ook zeer veel regen in korte tijd brengen. Daar waar tropische orkanen zeewater met een temperatuur van minimaal 26 of 27 graden onder zich nodig hebben om te kunnen ontstaan, vormen medicanes zich bij veel lagere watertemperaturen. Dat komt doordat ze in de hogere delen van de atmosfeer, in tegenstelling tot tropische orkanen, bijna altijd relatief koude lucht boven zich hebben. Daardoor kan ook bij lagere zeewatertemperaturen voldoende energie voor ontwikkeling aanwezig zijn.

Op dit moment is het zuidelijke deel van de Middellandse Zee echter wel bijzonder warm. Op veel plaatsen liggen de watertemperaturen tussen 28 en 30 graden, zo’n 2 tot 4 graden hoger dan gebruikelijk. Voor de vorming van een eventueel systeem is er dus veel energie beschikbaar. De onweersbuien die nodig zijn om het systeem te laten ontstaan, hebben zich inmiddels al gevormd. Nu is het afwachten hoe de ontwikkeling zich de komende dagen doorzet.

Advertentie

Veel medicanes beginnen als ‘normaal lagedrukgebied’

Veel medicanes beginnen als een ‘normaal lagedrukgebied’ met een koude kern. Tijdens hun ontwikkeling verandert die echter in een warme kern en vanaf dat moment krijgt het systeem een andere dynamiek dan gewone lagedrukgebieden. Hun fronten verdwijnen, het systeem krijgt een ronde vorm, de wind en buienvorming rond de kern nemen toe en na verloop van tijd vormt zich middenin het vaak relatief kleine systeem zelfs een oog. Vergeleken met hun tropische broertjes bestaan ze meestal ook maar relatief kort. Het gaat daarbij vaker om enkele uren dan om een paar dagen. In 1983 was er een medicane die het wel enkele dagen volhield.

Een van de sterkste medicanes tot nu toe was Ianos, die op 17 en 18 september 2020 korte tijd windsterkten bereikte die overeenkwamen met een orkaan van de 2^e categorie, met rond de kern snelheden tot 150 kilometer per uur en nog zwaardere windstoten.

Delen van Libië werden in september 2023 door medicane Daniël getroffen. Hoewel de wind rond de kern met snelheden tot 90 kilometer per uur destijds meeviel, kwamen bij de ramp wel naar schatting 6000 mensen om. Twee dammen braken door de intense regenval en zorgden in de vallei van de Derna-rivier voor een overstromingsramp zonder weerga.

Of het gaat gebeuren, is nu nog de vraag

Of het systeem in ontwikkeling er de komende dagen in slaagt om daadwerkelijk tot een medicane uit te groeien, moeten we afwachten. De omstandigheden lijken ervoor aanwezig, maar de verschillende modelberekeningen hebben er allemaal hun eigen kijk op.

Het Europese en Amerikaanse model houden het bij een buiencomplex dat er niet in slaagt om een medicane te worden. Het Duitse ICON-model suggereert dat dit wel lukt. Ook het Britse UKMO-model laat uit de buiencluster een lagedrukgebied met trekken van een medicane groeien. We zullen het de komende dagen met een schuin oog blijven volgen.