Spaanse plaats Grazalema ontruimd na 2000 millimeter regen

Foto boven: Grazalema, in betere tijden - Reinout van den Born

Grote delen van Portugal en Zuid-Spanje gaan een moeilijk weekend tegemoet. Een nieuw lagedrukgebied nadert er vanaf de oceaan en brengt grote hoeveelheden regen met zich mee. En er is de afgelopen tijd al zo enorm veel gevallen.

Rivieren voeren in beide landen enorme hoeveelheden water aan, stuwmeren staan meer en meer overvol, de dammen geopend om overvloedig water weg te laten lopen. En steeds meer gebieden hebben overstromingen. Evacuaties zijn aan de orde van de dag. In het zuiden van Spanje gaat het om duizenden mensen, in delen van Marokko zelfs 140.000 en meer.

Grazalema, in betere tijden - Reinout van den Born

Het weer staat al wekenlang op zijn kop

Al wekenlang staat het weer in Europa op zijn kop. Hogedrukgebieden in het hoge noorden hebben koude lucht, afkomstig vanuit het noordpoolgebied, naar het zuiden gedrukt. De vorstgrens ligt om die reden al tijden boven Nederland.

Advertentie

Met de koude lucht is ook de straalstroom naar het zuiden opgeschoven. Ligt die in een normale winter pal boven onze hoofden, nu is het zuiden van Europa het gebied waar de depressietrein van de oceaan op gericht is. De regen en de wind, die normaal onze winters kleur geven, trekken op dit moment via Spanje, Portugal en Marokko het Middellandse Zeegebied binnen. Het zijn deze landen die de grote klappen krijgen, in plaats van anders de Britse eilanden.

Grazalema ligt al dagen in het middelpunt van de storm

In het brandpunt van de aandacht lag gisteren het Spaanse stadje Grazalema. Er is de afgelopen 2 weken een duizelingwekkende hoeveelheid van ongeveer tweeduizend millimeter regen gevallen. Ja, je hoort het goed: 2000 millimeter. Dat is twee meter water op iedere vierkant meter. De problemen waren er gisteren zo groot dat alle 1600 inwoners moesten worden geëvacueerd. Er mocht werkelijk niemand meer in het stadje achterblijven.

Grazalema ligt in het bergachtige deel van Andalusië, niet ver van de ook onder Nederlandse toeristen behoorlijk bekende stad Ronda. Je rijdt er over een klein bergweggetje naartoe. Midden in de bergen ligt het witte stadje tegen een imposante rotswand aan geplakt. Er wonen vele gieren in de buurt. Die houden van de rotsen en de thermiek die ze genereren.

Advertentie

Het plein van Grazalema, in de zomer - Reinout van den Born

Het mooiste uitzicht van Europa

Tegenover Grazalema, aan de andere kant van het dal, ligt een hotel. Het heeft een zwembad met misschien wel het mooiste uitzicht van Europa. Grazalema is klein, maar het zindert. Niet alleen door de vele toeristen die er komen, ook in de zon als die er in de zomer volop schijnt. Je kunt er fantastische wandelingen maken, de uitzichten zijn betoverend.

Veel mensen in Spanje kennen Grazalema ook, vanwege het feit dat het één van de natste plaatsen in het land is. En dat zou je niet verwachten, zo midden in het zo vaak door droogte geteisterde Andalusië. Het is de ligging van de berg ten opzichte van de in de winter vaak waaiende zachte, maar o zo vochtige zuidwestelijke wind die het hem doet. De combinatie van die twee kan in Grazalema gedurende het winterhalfjaar tot extreme regenval leiden.

Grazalema is hoe dan ook een erg natte plek

Het stadje is niet voor niets één van de natste plaatsen van het land. Gemiddeld valt er op jaarbasis zo’n 2500 millimeter. Dat wil zeggen, 2,5 meter water op iedere vierkante meter. Het is ongeveer drie keer zoveel als de jaarhoeveelheid die in Nederland normaal is. En dan vinden wij ons land maar nat. Daarbij valt de regen in Grazalema ook nog eens in korte tijd.

Maar wat er de afgelopen twee weken is gebeurd, tart ook het bevattingsvermogen van de inwoners. Sinds 21 januari kwam er in het stadje ongeveer 2000 millimeter regen omlaag. Bijna de gemiddelde jaarhoeveelheid dus, in slechts 2 weken tijd. Het stadje mag dan op en tegen een berg aan liggen, zoveel water kon zelfs de omgeving van Grazalema niet meer aan.

Overal kwam water vandaan

Het water stroomde door de straten, kwam door spleten, kieren en zelfs stopcontacten de huizen in en veroorzaakte gisteren op diverse plaatsen aardbevingen. Doordat Grazalema in een gebied met kalksteenbergen ligt, zakt het water via spleten en grotten snel de bodem in. Door de vele regen, kan die bodem echter geen extra water meer aan. Alle plekken ondergronds die maar water kunnen herbergen, zitten inmiddels helemaal vol.

Nu er niks meer bij kan, komt veel water door de ondergronds opgebouwde druk weer omhoog. En stroomt van alle kanten de huizen van Grazalema in. Bewoners moesten zelf gaten in de muren van hun huizen maken omdat de ene kamer wel en de andere niet onder water kwam te staan. Daardoor bouwde zich zoveel druk op dat muren soms bezweken. Veel bewoners hadden ook al nachtenlang niet geslapen, omdat ze de boel continu moesten bewaken.

En toen kwamen ook de aardbevingen er nog bij

Een ander probleem zijn de aardbevingen. In de ondergrondse gangenstelsels hopen zich hier en daar bellen met kooldioxide- en methaangas op. Met het volstromen van de ondergrondse gangen, holen en spleten komen die gasbellen meer en meer onder druk. En als de compressie ervan te groot wordt, exploderen ze, net als in een compressiemotor. Die explosies leverden gisteren in het gebied meerdere aardbevingen op, met een magnitude van tot 2,4. Bewoners van het gebied schrokken zich kapot en waren bang dat hun huizen zouden instorten.

Het is ook om die reden dat de overheid besloot om Grazalema, maar ook andere delen van het gebied in de omgeving verplicht te ontruimen. Bewoners werden ondergebracht in de vele hotels in de omgeving, maar ook in grote hallen in de stad Ronda. Daar wachten ze nu af wat er het komende weekend gaat gebeuren, als opnieuw enorm veel regen wordt verwacht.