Sneeuw is in de winter het mooiste wat er is

Foto boven: Sneeuwpoppen in de tuin in Garderen in de winter van 1979 - Peter van den Born

Ik ben een winterkind, gefascineerd door sneeuw. Mijn eerste echte herinneringen aan sneeuw komen uit dezelfde winter als die van de storm in Nunspeet, namelijk 1976.

Door een zware storm en mijn liefde voor sneeuw, kwam ik als 7-jarig jongetje ‘in het weer‘ terecht, afgelopen 3 januari precies 50 jaar geleden. Een serie van 11 delen over alles wat er sindsdien is gebeurd en wat zich in mijn herinnering heeft vastgezet. Vandaag deel 2.

Net als tegenwoordig, wilde het ook in de jaren ’70 lange tijd niet erg vlotten met de winters. Die van 1970 was nog behoorlijk, maar toen was ik nog maar 1 jaar oud. Dus kan ik me daar helemaal niets van herinneren. Datzelfde geldt voor de winters daarna. Het zal ongetwijfeld gesneeuwd hebben, maar ik heb daar geen traceerbare herinneringen aan.

Sneeuwpoppen in de tuin in Garderen in de winter van 1979 - Peter van den Born

De zachtste uit de meetreeks

De winter van 1975 kan ik me nog wel herinneren, maar dat vooral door het compleet ontbreken ervan. Het was de warmste winter uit de meetreeks tot dat jaar. In de Bilt kwam de gemiddelde temperatuur op 5,5 graden uit. Alleen in februari vroor het in de nachten wat.

Advertentie

De winter van 1976, dezelfde winter als die van de storm, herbergde wel een echte vorstperiode in zich. Voorafgegaan door een klassieke vorstinval en met een dikke laag sneeuw. In Garderen, de plek waar wij als gezin woonden, viel 15 centimeter. Van die mooie poedersneeuw, die er in de lage temperaturen van de volgende ochtend zo mooi blauwachtig uitzag.

We konden lang van de sneeuw genieten

We konden lange tijd van de sneeuw genieten. De vorstperiode hield tot 6 februari aan. We kwamen ook op de schaats, in mijn geval was dat nog een houten schaats. Maar ik kan me de combinatie van sneeuw, kou en ijs nog goed herinneren. Het was een groot genot.

Het hopen op een echte winter begon. Lang hoefden we daarop niet te wachten. In 1979 was het al zover en beleefde Nederland één van de spectaculairste winters uit zijn bestaan. Het begon voor mij nog allemaal redelijk traumatisch, want ik viel van een pony en die stapte met één van zijn hoeven op mijn hoofd. Een schedelbasisfractuur, een forse hersenschudding en drie nachtjes ziekenhuis waren mijn deel. Precies op het moment dat de winter inviel.

Twee weken niet naar buiten, de winter hield veel langer vol

Twee weken mocht ik niet naar buiten. Daar was ik boos om, want met voorgaande winters in gedachten wist ik wel zeker dat dan ook de sneeuw weg zou zijn. Toch was het weer ook vanachter het raam meer dan interessant. Met op 2 januari de passage van het polar low, die in Garderen met indrukwekkende sneeuwjachten gepaard ging. En de periode met kwakkelweer daarna, waarin het steeds weer tot sneeuw en ijzel en een enkele koude nacht kwam.

Advertentie

Inmiddels was ik al lang weer op de been en sleede vanaf de heuvels in het bos, tussen de bomen door, schaatste op straat en op het schoolplein en verbaasde me iedere keer weer als een door het KNMI aangekondigde dooi op het nippertje toch weer niet doorging.

Net na de sneeuwstorm in Friesland, in een ondergesneeuwde omgeving - Peter van den Born

De sneeuwstorm van februari 1979

De sneeuwstorm van 14 februari en de vorstperiode in de week daarna, met alles was we op TV die dagen vanuit het totaal ingesneeuwde noorden te zien kregen, was toch wel de culminatie van de gebeurtenissen in de weken daarvoor. Als ik één weerherinnering van mijn leven nog een keer over zou mogen doen, dan is het die hele winter van 1979. Wat een avontuur!

De jaren verstreken, tot sneeuw kwam het steeds weer. Prachtig was de decembermaand in het jaar 1981, toen de sneeuwlaag steeds dikker werd en er met de kerst tussen 10 en 20 centimeter lag. Het zou heel lang de enige Witte kerst uit mijn leven blijven. Mooi was ook de vroege sneeuw in 1980, toen de winter al aan het begin van de novembermaand toesloeg.

In 1985 actieve koufronten met sneeuw en soms onweer

De winters van het midden van de jaren ’80 brachten vooral in 1985 sneeuw. Enkele keren passeerden vanuit het noordoosten actieve koufronten. Soms werd daar behalve forse sneeuwval ook een klap onweer op gemeld. Ik wachtte de fronten in de tuin vaak op. Er vooruit was het een graad of 5 onder nul, erachter schoot het kwik door naar 15 graden onder nul.

In de jaren ’90 was februari ’91 een sneeuwrijke maand. Een afgesnoerde bel met poolkou zette zich vast boven Noordwest-Europa en bracht een vorstperiode van 29 januari tot en met 14 februari, met daarin van 6 tot en met 11 februari een koudegolf. Ik zat overspannen thuis van mijn werk bij de krant en knapte op door het winterweer. Door veel te schaatsen en later in de periode, toen het steeds vaker sneeuwde, te genieten van het aangroeiende sneeuwdek.

De laatste Witte kerst in Nederland was die van 2010 - Reinout van den Born

De sneeuw van het jaar 2010

Daarna werd het een tijdlang minder met de sneeuw. In 2005 en in 2006 lukte het vooral in maart, maar sloegen de wintermaanden vaak over. Heel fraai was de sneeuw in de winters van 2009/2010 en 2010/2011, toen met name in de decembermaand. Hier pikte ik twee extra Witter Kersten op, na daar sinds 1981 op te hebben moeten wachten. Ook de winter van 2013 was sneeuwrijk, vooral voor wat het aantal dagen met vallende vlokken betreft.

December 2017 en januari 2018 waren ook mooi, maar mijn meest intense herinnering aan sneeuw stamt misschien wel van februari 2021, toen we middenin de coronatijd sneeuwstorm Darcy, met daarna een puike vorstweek konden verwelkomen.

De aanloop ernaartoe en de uitvoering zelf waren fantastisch. Heel het land was in de ban de naderende sneeuw. En toen die ook echt kwam, konden we onze lol niet op. De Nederlander werd van het ene op het andere moment een punt gelukkiger. Precies op het juiste moment kregen we wat zo hard nodig was: een excuus om met zijn allen en massaal naar buiten te gaan.

Op de weg was het op zondag 7 februari 2021 lastig rijden - Reinout van den Born

Ik heb niet genoeg kunnen genieten

Nog steeds vind ik dat ik er niet genoeg van heb kunnen genieten. Het werk ging voor en slorpte heel veel tijd op. Maar ook dat was geweldig. Met het oude mediateam van Meteo Consult / MeteoGroup zat ik bij Talpa in Hilversum. Tijdens het sneeuwweekend hielden we twee dagen lang een live-blog van de gebeurtenissen bij. Zonder dat ik (ik was toen de chef) erom hoefde te vragen, was werkelijk iedereen dat weekend aan het werk. Het werd een prachtig live-blog, dat hier nog steeds terug te lezen is. Het gaf het gevoel van toen heel goed weer.

Sinds 2021 is het op de plekken waar ik mij bevond, met de sneeuw niet veel meer geweest. Slechts af en toe werd het nog wit, en dat meestal voor niet meer dan enkele uren. En bleef de sneeuw weleens wat langer liggen, dan was het meestal maar weinig. Te weinig eigenlijk, want ik mis het wel. En hoop dat de winter de komende jaren toch nog eens uithaalt. Om nog één keer voluit te kunnen genieten. Voordat we ook de sneeuw in het museum moeten zetten.