Ongekende hitte in Frankrijk en Engeland

Foto boven: Kew Gardens in Londen - David Hawgood

Het westen en zuidwesten van Europa maken een voor meibegrippen ongekende periode van hitte mee. In Londen werd het maandag bijna 35 graden, waarmee het meirecord uit 1944 met 2 graden werd verpulverd. Vrijdag kunnen de temperaturen in Frankrijk in de buurt van Bordeaux tot 40 graden stijgen. Ook daarmee worden records verpulverd.

De hitte wordt veroorzaakt door een hogedrukgebied, dat met voor de tijd van het jaar zeer warme lucht is gevuld. Die lucht is de afgelopen tijd vanuit de Sahara via Spanje en Portugal naar het noorden gekomen en ligt boven vooral Frankrijk en de Britse eilanden. Maar ook wij in Nederland krijgen er vandaag het een en ander van mee.

Londen bijna 35 graden

In het Londense Kew Gardens steeg de temperatuur gisteren tot 34,8 graden. De Britten wisten niet goed wat ze meemaakten. Het oude meirecord, stammend uit het jaar 1944, ging er met 2 volle graden aan. In het zuidwesten van Frankrijk steeg de temperaturen maandag al tot 37,4 graden. Dit is de regio waar de hitte de komende dagen nog wat verder lijkt te verscherpen. Vrijdag kan het in de regio van Bordeaux 40 graden worden. Ook dat zijn warmterecords voor mei. In Frankrijk is het nooit eerder in het jaar zo vroeg zo warm geworden.

Advertentie

In Spanje kwamen Mérida en Montoro gisteren tot een maximumtemperatuur van 37,1 graden. De luchthaven van Madrid haalde een temperatuur van 36,0 graden. Vooral die laatste waarde is ook in Spanje opmerkelijk hoog voor mei. De hitte in Zuidwest-Europa houdt nog aan.

Heatdome of hittekoepel

Een hogedrukgebied, dat zoals nu langere tijd op één plaats ligt en met steeds warmere lucht is gevuld, wordt ook wel een heatdome of een hittekoepel genoemd. Je zou ook van een hittebolwerk kunnen spreken. Het is niet alleen de warme lucht in zo’n druksysteem die de hoge temperaturen veroorzaakt. Ook de dalende luchtbewegingen in het hogedrukgebied (dalende lucht warmt, doordat de dalende lucht wordt samengeperst, langzaam op) spelen een rol, evenals de sterke instraling van de zon en de langzaam uitdrogende bodem.

Zolang het hogedrukgebied op zijn plaats blijft liggen en ondertussen in die omstandigheden niet veel verandert, kan het steeds een beetje warmer worden. Op die manier kwamen wij in Nederland op 25 juli 2019 op het warmterecord van 40,7 graden uit.

Advertentie

Lytton in Canada zette in 2021 de toon

Hittekoepels komen niet alleen in Europa voor, maar zijn een wereldwijd fenomeen. Het begrip hittekoepel raakte wereldwijd voor het eerst in zwang nadat op 29 juni 2021 in het westen van Canada een temperatuur van 49,6 graden was gemeten. Dat gebeurde in het plaatsje Lytton, in de Rocky Mountains. Korte tijd later maakte een bosbrand het plaatsje overigens met de grond gelijk. Die gebeurtenissen spraken zo tot de verbeelding dat een uitleg nodig was. Het was de eerste keer dat het begrip ‘hittekoepel’ de wereld overging.

Inmiddels wordt het begrip te kust en te keur gebruikt, ook op momenten dat niet echt van een hittekoepel sprake is. Niet alle hogedrukgebieden zijn meteen hittekoepels. Pas als de temperaturen extreem worden, kun je het begrip met recht van stal halen.

Zuidwesten VS kreeg eerder dit jaar al met hittekoepel te maken

Een gebied dat eerder dit jaar al met een indrukwekkende hittekoepel te maken kreeg, was het zuidwesten van de VS. Dat gebeurde in maar. Het was nog maar net voorjaar en toch liepen de temperaturen in het gebied plaatselijk al tot ruim boven 40 graden op. Nu zijn ze in de VS zo langzamerhand wel wat gewend, maar ook daar waren dat zeer extreme omstandigheden die bovendien ook nog eens langere tijd aanhielden.

Op dat moment was het ook meteen de vraag wanneer Europa voor het eerst aan de beurt zou komen. Dat is nu dus het geval. De hitte in het zuidwesten van Europa (inclusief Frankrijk) lijkt nog tot en met komende vrijdag aan te houden. Vanaf het weekend zou vanuit het westen geleidelijk weer wat minder warm kunnen worden. Bij ons gebeurt dat morgen al.