Nieuwe vorstuitbraak in duinpannen met dik kouderecord

Foto boven: Bol 2

En weer heeft het in de duinpannen gevroren. In Bol 2 in het Bergense bos daalde het kwik vanochtend vroeg op anderhalve tot een recordlage -0,83 graden. Op een hoogte van 10 centimeter kwam het kwik op -1,15 graden uit, ook een record. Ook in 4 andere duinpannen vroor het. Een ongekende oogst voor het warmste gedeelte van de zomer.

Het kouderecord voor de hondsdagen, dat nog maar enkele dagen oud was en in de nacht van vrijdag op zaterdag 8 augustus werd gevestigd, is daarmee alweer scherper gesteld. Het was sinds 7 augustus 2022 voor de vierde keer dat in het warmste gedeelte van de zomer vorst werd gemeten. Drie keer ging het hierbij om de duinpannen van vrieskoujagers Pieter Bliek en Karel Holvoet, op 21 juli mat KNMI-station Twenthe aan de grond ook -0,1 graden.

Ook vorst in 4 andere duinpannen

Behalve in Bol 2 vroor het de afgelopen nacht ook in de duinpannen van Castricum (-0,56 en -0,83 graden), Bergen Ondiep (-0,56 graden op anderhalve meter), Vogelmeer 3 (-0,44 graden op anderhalve meter) en Vogelmeer 1 (-0,34 graden op anderhalve meter én op 10 centimeter). Het warmst was Hargerweg met 5,49 graden (1,5 meter) en 5,56 graden (10 centimeter).

Advertentie

Tot voor 7 augustus 2022 was tijdens de hondsdagen, de periode tussen 20 juli en 20 augustus, nooit eerder vorst gemeten. Dit wil niet zeggen dat die er nooit is geweest, maar in elk geval niet op plekken waar thermometers stonden. Het kouderecord van de afgelopen nacht moet je dan ook als de laagst gemeten temperatuur ooit in deze fase van augustus zien.

De extremen gaan deze zomer twee kanten op

Het extreem droge weer van deze zomer werkt twee kanten op. Niet alleen wordt het er met hulp van de zon overdag extra warm door, ook gaan de temperaturen tijdens heldere en windstille nachten (zoals de afgelopen nacht) veel makkelijker onderuit. Zeker als, zoals de afgelopen dagen gebeurde, tijdelijk wat minder warme lucht is binnengestroomd.

De curve van de temperatuur op anderhalve meter hoogte van de afgelopen nacht in duinpan Bol 2 - Weerverteller.nl

Dat we op dit moment met een bijzondere luchtsoort te maken hebben, mag blijken uit de dauwpunten zoals die voor (delen van) Nederland worden verwacht. Vanmiddag kunnen ze in het zuiden van Limburg tot 1 graad dalen, bij een verwachte luchtvochtigheid van beneden 20 procent. Morgen kunnen de dauwpunten in het oosten van het land in de buurt van het vriespunt komen te liggen. Doordat de verwachte luchttemperaturen dan een stuk hoger zijn, kan de luchtvochtigheid dan plaatselijk tot beneden 15 procent dalen.

Komende nacht meer wind

Onder deze omstandigheden zou het ook de komende nacht behoorlijk koud moeten kunnen worden. In het noordoosten gebeurt dat waarschijnlijk ook. Voor de rest van het land lijkt een sterkere wind roet in het eten te gooien, en dat geldt ook voor de duinpannen.

Advertentie

Zoals bekend werken de microklimaten in de duinpannen alleen goed als er geen windverstoringen optreden. Om temperaturen zoals die in de afgelopen nacht te kunnen bereiken, mag er eigenlijk geen zuchtje wind zijn. De komende nacht lijkt dat niet te lukken. Aan zee en op het IJsselmeer wordt dan een matige tot vrij krachtige oostelijke wind verwacht. Noord-Holland is eenvoudigweg te smal om die wind voldoende af te kunnen remmen.

De curve van de temperatuur op 10 centimeter hoogte van de afgelopen nacht in duinpan Bol 2 - Weerverteller.nl

Koude lucht hoopt zich in de duinpannen op

Behalve door een gebrek aan wind, treden de lage temperaturen in de duinpannen op doordat zich daarin koude lucht ophoopt. De zandbodems stralen sterk uit en verliezen makkelijk hun warmte. Helemaal als er een lekker dikke humuslaag op de bodem ligt, werkt dit goed. Zelfs in het warmste deel van de warmste zomer ooit kan het in Nederland dan toch vriezen.

Het nationale kouderecord

Het wensenlijstje van de vrieskoujagers is daarmee nog niet helemaal vervuld. Het wachten is nog steeds op die ene nacht met een dikke sneeuwlaag in de duinpannen, een ijskoude luchtsoort daarboven (met superlage dauwpunten), de passage van een rug en een hele nacht zonder wind, noch mist. Om een gooi te kunnen doen naar het kouderecord van Winterswijk, dat op -27,4 graden staat en op 27 januari 1942 werd gemeten. Hopen dus maar.