Komt warmterecord winter woensdag aan het wankelen?

Foto boven: Mooie reflectie in het water van een plas op de dijk - Nely van Frankenhuyzen

Het lijkt in Nederland komende woensdag 25 februari erg warm te worden. In delen van Brabant en in Zuid-Limburg zouden de temperaturen voor het eerst dit jaar tot een waarde van 20 graden kunnen stijgen. Dat is een temperatuur die tegen het absolute warmterecord voor de winter aanzit. Een zuidenwind en veel zon doen de truc.

Tot nu toe staat het warmterecord voor de winter op naam van Arcen. Het is nog niet zo oud. Op 27 februari 2019 werd het er 20,5 graden. De niet meer bestaande KNMI-stations Oost-Maarland en Epen maten op 24 februari 1990 respectievelijk 20,4 en 20,0 graden. En in Winterswijk, ook zo’n oud station, werd het op 26 februari 1900 20,3 graden.

Mooie reflectie in het water van een plas op de dijk - Nely van Frankenhuyzen

Warmterecord voor winter kan gaan wankelen

Zou het komende woensdag ergens in het land 20 graden worden, dan is het dus niet de vroegste warme dag van het jaar. Die blijft op 24 februari 1990 staan. Wel kan het zo zijn dat het warmterecord voor de winter aan het wankelen wordt gebracht. Dat is ook bijzonder.

Advertentie

De warmte van 27 februari 2019 kan ik me nog goed herinneren. Het weer in Nederland stond onder invloed van een hogedrukgebied, waarvan de kern boven Slovenië lag. Op een hoogte van 1500 meter waren de temperaturen boven ons land tot tussen 10 en 12 graden opgelopen. De fel schijnende zon deed die dag de rest. Ik liep ’s middags door Arnhem, in mijn T-shirt, naar het station, om de trein naar Duitsland te pakken. Het leek wel zomer. Het zweet brak me uit. De terrassen en de parken zaten vol met mensen die van de zon genoten.

Ook in 1990 hogedrukgebied boven Zuidoost-Europa

Op 24 februari 1990, de dag waarop het in Oost-Maarland 20,4 graden en in Epen 20,0 graden werd, zag de weerkaart er in enige mate hetzelfde uit. Ook die dag troffen we de kern van een hogedrukgebied boven het zuidoosten van Europa aan en voerde een zuidelijke tot zuidwestelijke wind erg zachte lucht naar Nederland. Op 1500 meter hoogte was het rond 10 graden. Wel waaide het wat harder dan op 27 februari 2019.

Gaan we terug naar 26 februari 1900, de nog resterende dag waarop het ergens in Nederland 20 graden werd, dan vinden we een heel andere drukverdeling terug. Toen was een lagedrukgebied bij de noordwestpunt van Frankrijk de blikvanger. Aan de oostflank ervan was met een zuidelijke wind warme lucht vanuit het Middellandse Zeegebied en Noord-Afrika naar Centraal-Europa en Duitsland gestroomd. Een deel daarvan bereikte die dag ook het oosten van Nederland. Daar scheen de zon een tijdje en werd het dus 20,3 graden.

Het is tot nu toe op 4 plaatsen gelukt een warme dag te krijgen

Tot nu toe is het in Nederland op 4 plaatsen met officiële meetstations ooit gelukt om de temperatuur in de winter (en dus altijd pas eind februari – als de zon het hoogste staat) tot 20 graden of nog iets hoger te laten stijgen. Zelfs als alle omstandigheden meezitten, is dat dus nog steeds geen abc-tje. Anders was het inmiddels al wel vaker gebeurd.

Advertentie

Kijken we naar de weerkaart van aanstaande woensdag, dan zien we het hogedrukgebied boven het oosten van Europa liggen, met de kern ergens boven Polen. Van het zeegebied ten westen van Portugal en Spanje naar Ierland wordt een trog, een langgerekte band van lagedruk ingetekend. In de Benelux waait zo een zuidelijke wind die warme lucht, helemaal afkomstig vanuit het noorden van Afrika en Zuidwest-Europa, in onze richting voert.

Komende woensdag wordt het spannend

De meeste modelberekeningen laten de temperatuur op een hoogte van 1500 meter woensdag tot 9 of 10 graden oplopen, het Duitse ICON-model komt lokaal met 11 graden. Verder wordt heel de dag veel zon verwacht. Zowel het Europese als het Duitse model tekent in het zuidoosten van Nederland op een aantal plaatsen een maximumtemperatuur van 19 graden in en net over de grens in Duitsland 20 graden. Daarbij is er in de pluim voor Zuidoost-Nederland ook enige ruimte voor een nóg hogere temperatuur. Het wordt dus spannend.

In De Bilt is het in februari (en in de winter) sinds het begin van de metingen nog nooit warmer dan 18,9 graden geweest, en dat op 26 februari 2019. Voor komende woensdag laten het Europese en het Duitse model voor ons nationale hoofdstation een maximumtemperatuur van rond 17 graden zien, met in de pluim een uitloop tot ongeveer 18 graden. Het is daarmee de vraag of ook het record in Midden-Nederland komende woensdag nog gevaar loopt.