Is (de berichtgeving over) de zomer nog wel leuk?

Foto boven: Het is nu ook gewoon mooi in de natuur, als je maar kijkt... - Cynthia van Leusden

Hoe leuk is de zomer nog? Als er één seizoen is dat – wereldwijd – door weersextremen wordt getekend, dan is het de zomer wel. Steeds meer mensen zijn blij als de zomer voorbij is. Omdat het ‘rustige’ deel van het jaar dan aanbreekt.

Hitte, droogte, wateroverlast tijdens zware buien, schade door hagel en windstoten, tornado’s en andere ongemakken. De media staan er tijdens het zomerhalfjaar bol van. En als het nog niet zover is, worden we al wel gewaarschuwd. Aan de hand van codes, de verwachte hittekracht en gevoelstemperaturen. Het KNMI in De Bilt heeft tegenwoordig een ‘Early Warning Center’, zodat we maar niets hoeven te missen. En meteorologen bij grote bedrijven heten steeds vaker ‘Risk Communicators’. Dat is nog eens een ‘job’ waar je het warm van krijgt.

Het is nu ook gewoon mooi in de natuur, als je maar kijkt... - Cynthia van Leusden

Een hogedrukgebied is nu een ‘heatdome’

Vroeger keek je uit naar de komst van een hogedrukgebied. Dan kwam er eindelijk – even – een einde aan het wisselvallige en koele weer. Kon je een tijdje samen de zon in, bij temperaturen die meerdere dagen tot ruim boven 20 of 25 graden opliepen. Kwam je elkaar tegen.

Advertentie

Tegenwoordig neemt een hogedrukgebied steeds vaker de vorm van een ‘heatdome’ of hittekoepel aan, komen de temperaturen niet al alleen ruim boven 20 of 25 graden uit, maar ook ruim boven 30 of zelfs 35 graden. En is het genieten er voor de meesten wel af.

Tijdens hitteperioden blijven mensen steeds vaker binnen

Daar waar een zomerperiode vroeger voor velen een reden was om buiten te zijn, blijven mensen tegenwoordig steeds vaker binnen. Ja, op de stranden en rond zwembaden is het nog altijd druk, maar in de steden kan het op echt hete dagen bijna stil zijn op straat. Zijn de terrasjes leeg en zie je alleen in parken nog plukjes mensen onder een boom zitten.

Steeds vaker duren perioden met hitte en droogte ook te lang voor mooi. En steken watertekorten de kop op, droogt de natuur zover uit dat we met natuurbranden te maken krijgen, verdorren oogsten op het land en kunnen mensen zonder airco in hun huis niet meer goed slapen. En ja, dat zijn er ook in hete landen veel meer dan je zou denken.

Het ondergaan van weersextremen is ook niet altijd leuk

Bij de vakantiefoto’s duiken de laatste jaren meer en meer kiekjes uit noordelijke landen op. Het hoogseizoen in ‘het zuiden’ is nu soms gewoon te heet om nog te kunnen genieten. Berichten in de krant over sluitingen van bijvoorbeeld de Acropolis in Athene, omdat mensen tijdens het bezoeken ervan in de hete zon flauwvallen, ondersteunen dit beeld. De beleving van Antalya in Turkije is toch anders als de thermometer ’s middags 44 graden aanwijst.

Advertentie

En zodra er dan wel buien zijn, gaat het ook helemaal los. Kortdurende wateroverlast, grote hagel (zoals regelmatig rond het Gardameer) en zware windstoten maken er steeds vaker deel van uit. Ook in Nederland hebben we de afgelopen weken onze portie weer gehad. En regent het een keer ‘gewoon’, dan houdt ook die regen te lang aan en stijgen de rivieren sterk.

De waarschuwingen vliegen je om de oren

Doordat extreem weer met name in het zomerhalfjaar steeds meer zijn stempel op het leven van alledag drukt, berichten de media er volop over. Ook al vooraf, aan de hand van waarschuwingen en codes die ons tegenwoordig om de oren vliegen. Ook die maken de beleving van het weer er niet leuker op. De dreiging regeert en je moet je elke keer weer schrap zetten.

In de race om het hoogste aantal clicks gebeurt die berichtgeving op zo’n manier dat meer en meer mensen angstig worden, door alle potentiële ‘hel en verdoemenis’ die over hen worden uitgestort. Als dit, dan dat, doe dit, anders dat… En dat bovenop het nieuws over oorlogen, een falende wereldorde en het regeren voor eigen gewin van autocratische leiders.

Hoe erger het nieuws, hoe apathischer de reactie

Ik studeerde ooit communicatiewetenschap aan de UVA in Amsterdam. Onder de dingen die me zijn bijgebleven, echoot de vaststelling dat mensen, als de potentiële noodsituatie die hen in berichtgeving wordt voorgespiegeld te groots en meeslepend is, angstig en apathisch worden. En nauwelijks meer geneigd zijn zich tegen het naderende onheil te verzetten.

Een andere vaststelling was dat in Nederland – wat er ook gebeurde – dagelijks 1,8 miljoen mensen naar het Journaal van 8 uur keken: een onverwoestbaar baken in de kijkcijferzee. Inmiddels is ook dat rotsvaste baken aan het wankelen gebracht. Deze week keken, totdat het WK Voetbal begon en het nieuws naar NPO 2 verhuisde, dagelijks rond 1,3 miljoen mensen naar het Journaal. Een half miljoen kijkers lijkt te zijn afgehaakt, misschien wel moe geworden van alle rampspoed. En niet meer opgewassen tegen alle dreigingen die er steeds bijkomen.

We moeten meer nadenken over hoe we berichten

Naast de verantwoording om over al deze zaken te berichten, zouden we denk ik ook verantwoording moeten nemen voor de manier waarop we dat doen. En daarbij meer dan nu in het achterhoofd moeten houden dat het voor steeds meer mensen te veel wordt. Positiviteit, relativering en het zoeken van verbinding zijn daarbij als noodzakelijke impulsen op hun plaats. Uiteindelijk zullen we er toch met zijn alleen doorheen moeten komen.

Een voortdurende focus op ‘hard nieuws’ en het achterwege laten van nuance en zaken die wel goed gaan (of de goede kant op gaan), creëren een samenleving die angstig en gepolariseerd is. Een herontdekking van de nuance maakt uiteindelijk denk ik ook meer mensen geneigd zelf weer in beweging te komen. En dan wordt het ook in de zomer weer een stukje leuker.