‘Exploderende’ bomen tijdens winterstorm in VS

Foto boven: Een barst in een boom, veroorzaakt door plotselinge vorst - still uit video

De immense winterstorm, die het afgelopen weekend over de VS is getrokken, heeft op veel plaatsen enorme overlast gebracht. En behalve de gebruikelijke gevolgen als het uitvallen van de stroom en overlast op de weg, het spoor en in de lucht, gebeurde nog iets anders. Door de plotselinge kou ‘explodeerden’ diverse bomen.

De storm, zoals die het afgelopen weekend van Texas naar New England over de VS trok, maakte de verwachtingen in grote lijnen waar. Op uitgebreide schaal kwam het tot sneeuw, ijsregen en ijzel. Meer dan een miljoen huishoudens kwamen zonder stroom te zitten, de wegen waren leeg en veel vliegvelden dicht. Meer dan 17.000 vluchten werden geannuleerd.

Een barst in een boom, veroorzaakt door plotselinge vorst - still uit video

Veel sneeuw en massa’s ijs

Op de zwaarst getroffen plaatsen viel in korte tijd tussen 15 en 30 centimeter sneeuw. Verder naar het zuiden waren er grote gebieden die lange tijd met ijzel en ook ijsregen werden geconfronteerd. Grote massa’s ijs verzamelden zich op al die plekken die met de onderkoelde regen in aanraking kwamen. Bomen vielen om, takken braken af en hoogspanningsleidingen kwamen op de grond te liggen. Op de weg was er geen doorkomen aan.

Advertentie

Inmiddels zijn sneeuw, ijsregen en ]ijzel zo goed als verdwenen. Wat nu rest, zijn enkele zeer koude dagen. Vooral op de plaatsen waar de stroom is uitgevallen, wordt het een uitdaging om die periode door te komen. Later deze week warmte het geleidelijk weer iets op.

Opmerkelijk waren de exploderende bomen

Opmerkelijk waren tijdens de storm de grote verschillen in temperatuur die zich over relatief korte afstanden konden voordoen. Soms ging het om verschillen van meer dan 20 graden. Op het moment dat de vorst inzette, viel de temperatuur dan ook snel omlaag.

Door die plotseling inzettende, felle kou trad een bijzonder fenomeen op. In bossen of andere gebieden met veel bomen waren na verloop van tijd luide knallen te horen. Het leek alsof bomen ‘explodeerden’. In werkelijkheid trokken er lange barsten in de stam van de getroffen bomen. Dat ging vaak zo snel en met zo’n grote kracht dat ook een luide knal te horen was.

Advertentie

Plotselinge en sterke daling temperatuur de oorzaak

Oorzaak van de openbarstende boomstammen was de plotselinge daling van de temperatuur. Die ging vaak zo snel dat de boom geen tijd had om zich aan de veranderende omstandigheden aan te passen. De sappen in de boom, die even daarvoor nog in een omgeving stond met veilig hoge temperaturen, bevroren ineens en zetten daarbij uit. Het ijs, dat zich in de boom op die manier vormde, kon een dergelijk grote kracht ontwikkelen dat de stam barstte.

Een boom die door een blikseminslag is geëxplodeerd - C. Goodwin

Bij ons stoppen de bomen in de winter normaalgesproken met groeien en komen de sapstromen in de stam dan ook tot staan. Op die manier is de boom goed op wintervorst voorbereid. De VS liggen een stuk zuidelijker dan Nederland. In delen van het land, die nu met de plotselinge kou te maken kregen, is het normaalgesproken dan ook warmer dan bij ons. En dan kan het zo zijn dat de sapstromen in de bomen in de winter niet tot stilstand komen. Dit zijn de bomen die tijdens een plotselinge kou-inval – zoals die van nu – dan ook kunnen ‘exploderen’.

Bomen gaan er niet dood aan

Overigens is het meestal niet zo dat een barst in de boom, zoals die tijdens zo’n explosie ontstaat, meteen ook het einde van de boom betekent. Meestal groeit de bast weer netjes dicht. Alleen als bacteriën de boom in gaan, kan hij ziek worden en alsnog sterven.

Komen we exploderende bomen als gevolg van vorst in Nederland niet vaak tegen, bij ons kunnen bepaalde typen bomen wel uit elkaar spatten als ze door een bliksem worden getroffen. Zo af en toe zien we daar in de zomermaanden wel beelden van. Het principe is vergelijkbaar. Door de kracht van de bliksem warmen de sapstromen in de boom ineens sterk op. Afhankelijk van de structuur van de boom en de bast, kan op die manier ook een ‘explosie’ ontstaan.