De hete week waarvan we wisten dat hij zou komen

Foto boven: Een zonnig noordoosten van Groningen - Jannes Wiersema

De hete week, waarvan we wisten dat ie ooit zou komen, is nu aangebroken. Het lijkt erop dat de komende dagen een volgend stapje op de hittelijn wordt gezet. Met name donderdag en vrijdag komen twee warmterecords voor juni in zicht. En een beetje ter geruststelling misschien: het is eerder gebeurd, nu bijna 80 jaar geleden in juni 1947.

In een klimaat dat zoals het onze langzaam warmer wordt, is het onvermijdelijk dat je steeds opnieuw een stapje zet, zoals later deze week ook kan gebeuren. Zolang de opwarming aanhoudt, zullen we daarmee moeten leven en ons erop moeten instellen.

Een zonnig noordoosten van Groningen - Jannes Wiersema

Vandaag en morgen gaat het nog wel

Nog veel meer mensen dan nu zullen om die reden waarschijnlijk airconditioning aanschaffen, om hun huizen tijdens hitteperioden in de zomer koel te kunnen houden. Dat vraagt veel van het elektriciteitsnet, dat nu evengoed al af en toe overbelast dreigt te raken.

Advertentie

Vandaag en morgen is er nog niet veel aan de hand. Warm is het zeker, met vandaag 22 graden in het noordwesten en 31 graden in het zuidoosten van het land, morgen komen we tot 26 graden in het noordwesten en 32 graden in het zuidoosten. Buitenissig is dat echter niet.

Vanaf woensdag de grote warmte

Dat verandert als vanaf woensdag extreem warme lucht over onze omgeving uitstroomt. Het is de lucht waarin het gisteren in Centraal-Frankrijk 41,5 graden werd. Ook daar weten ze niet wat ze meemaken. In grote gebieden is vanwege de hitte code rood van kracht. Spanje was nog warmer met in het Andalusische Andujar gisteren een temperatuur van 42,7 graden.

Het hete weer wordt veroorzaakt door een warmbloedig hogedrukgebied. Vooral hogerop in de atmosfeer zijn de temperaturen deze week constant erg hoog en nog langzaam verder oplopend. Op leefniveau is het de wind die bepaalt hoe warm het wordt.

De warmtepoel loopt maar wat makkelijk over

Van oorsprong is het lucht die uit de Sahara afkomstig is. Eerder al stak de luchtmassa de Middellandse Zee over, om in het zuidwesten van Europa vast grond onder de voet te krijgen. Daar ging de opwarming door de sterke zon en de droge bodems rustig verder.

Advertentie

Feitelijk werd de warmtepoel die bij de zomer hoort niet alleen steeds warmer, maar ook steeds groter. Daar waar Nederland de afgelopen winter lange tijd aan de rand van de winterse koudepoel lag en het maar niet lukte om die kou naar het zuiden te laten uitstromen, is er in de zomer maar weinig voor nodig om de warmtepoel tot boven ons land te krijgen. Een wind met een zuidelijke component is al voldoende, zoals woensdag zal blijken.

Welke extremen zijn later deze week haalbaar?

Verder naar het zuiden in Europa kun je stellen dat gebieden, die vroeger in de zomer nog wel buiten de warmtepoel lagen, er tegenwoordig bijna altijd in zitten. Denk bijvoorbeeld aan de Alpen. Ook deze week komt het nulgradenniveau er weer akelig hoog uit. Dat is slecht nieuws voor de gletsjers die de laatste jaren in de zomer hoe dan ook al klap op klap kregen.

En hoe warm wordt het later in de week dan uiteindelijk? Als je naar de MOS-verwachting kijkt, zoals de Duitse weerdienst die op basis van de gegevens van het eigen ICON-model en het Europese ECMWF-model produceert, dan zou het vrijdag in het zuiden van Nederland 39 graden kunnen worden. Ruim voldoende dus om het nu geldende junirecord van 37,9 graden (stammend van 27 juni 1947) uit de boeken te krijgen. Maar het moet wel nog gebeuren.

Veel zon, in het weekend toenemende onweerskans

Het weerbeeld dat bij dit alles hoort, is zonnig. Verder lijkt de luchtvochtigheid wat lager dan die van eind vorige week en het afgelopen weekend. Dat maakt de hitte een tikje draaglijker. Ook kan het gedurende de nachten zo eerst nog redelijk afkoelen. De afgelopen nacht bijvoorbeeld werd het in Nieuw-Beerta 13,1 graden. Maastricht kwam niet lager dan 19,9 graden uit. Later in de week zal het in stedelijke agglomeraties wel steeds lastiger worden om de temperatuur in de nacht beneden 20 graden te krijgen. Tropennachten liggen dan op de loer.

Een einde aan de hitte lijkt intussen ook in zicht. Vanaf het nieuwe weekend wordt de warmte eerst getemperd, later lijkt het zelfs aanzienlijk koeler te worden. Daarbij neemt eerst de kans op onweer duidelijk toe, in het verloop van de periode wordt het licht wisselvallig.