Apart: grote temperatuurverschillen en binnenland veel wind

Foto boven: In het binnenland waaide de afgelopen dagen een erg sterke wind - Jolanda Bakker

Iedereen zal het de afgelopen dagen wel gemerkt hebben, maar we hadden een opmerkelijk weerbeeld in Nederland. Met van noord naar zuid grote verschillen in temperatuur en vooral gedurende de middaguren in het binnenland ook erg veel wind.

In Westdorpe werd het maandag 32,1 graden. Ook gisteren steeg de temperatuur er tot een tropische waarde van precies 30 graden. Tegelijkertijd werd het in het uiterste noorden van het land niet warmer dan ongeveer 20 graden. Was het daar bewolkt met soms een beetje regen of motregen, in het midden en zuiden van het land scheen de zon volop.

In het binnenland waaide de afgelopen dagen een erg sterke wind - Jolanda Bakker

De zwaarste windstoten kwamen landinwaarts voor

Het opmerkelijkst was de wind. Niet alleen aan zee, maar ook in het binnenland haalde de vaak westelijke wind geregeld een windkracht 5, een vrij krachtige wind. Tegelijkertijd werden in het binnenland windvlagen tot 50 of 60 kilometer per uur gemeten, sterker dan in de kustgebieden waar de windvlagen vaak in de buurt van 40 kilometer per uur bleven steken. En dat is iets wat je niet zou verwachten. Normaalgesproken haalt de wind juist aan zee het sterkste uit.

Advertentie

Helemaal opmerkelijk was hoe de temperatuur in het westen en zuidwesten ook aan zee, terwijl de wind westelijk was en vanaf het koelere water waaide, gemakkelijk tot zomerse waarden wist te stijgen. Dat is iets wat in het verleden eigenlijk nooit voorkwam.

Meerdere dingen speelden tegelijkertijd een rol

Er speelden meerdere dingen tegelijkertijd. Ten eerste lag een oud front boven Nederland. Het was een koufront en tevens verantwoordelijk voor de bewolking en de soms lichte regen in het noorden. Het front scheidde twee luchtsoorten met duidelijk verschillende eigenschappen van elkaar. Aan het grote onderscheid in temperaturen was dat al duidelijk terug te zien. Tegelijk had de koudere lucht in het noorden ook een andere, wat lagere vochtinhoud dan de warme lucht in het zuiden van het land. Al was dat een verschil dat niet heel erg opviel.

Ondertussen was ook sprake van een duidelijk drukverschil. In het noorden wees de barometer een lagere stand aan dan in het zuiden. Daardoor waaide het behoorlijk vanuit het westen.

Ook was het zo dat het zuiden van het land zich dichterbij de hittepoel, nog altijd boven Frankrijk aanwezig, bevond dan het noorden. Tegelijk hoefde de westenwind in het westen en zuidwesten, afkomstig vanuit het ook warme Engeland, maar een geringe afstand over zee af te leggen, terwijl de afstand over zee van de westenwind in de noordelijke delen van het land stukken groter was. Geen wonder dat het in het westen en zuidwesten zo warm werd, al bleef de combinatie met de wind bijzonder.

Advertentie

De wind viel het meeste op

Het opmerkelijkst waren de windstoten. In het algemeen kun je stellen dat waar gradiënten in het weer aanwezig zijn, bijvoorbeeld overgangen van lagere naar veel hogere temperaturen of flinke verschillen in luchtdruk tussen delen van het land, de wind vaak een nadrukkelijke rol speelt. Wat de situatie de afgelopen dagen bijzonder maakte, was dat de opbouw van de lucht in het binnenland onstabiel en aan zee juist stabiel van aard was.

Van een onstabiele lucht spreken we als warme lucht zich onderin de atmosfeer bevindt met koelere lucht daarboven. Warme luchtbellen stijgen dan vanaf het aardoppervlak eenvoudig op. Daardoor is van een duidelijke uitwisseling tussen de onderste delen van de atmosfeer en de vaak wat onrustigere delen daarboven sprake.

Van een stabiele atmosfeer spreken we als de lucht onderin relatief koel is, met daarboven de warmere lucht. Door de westelijke wind vanaf de koele zee was daar de afgelopen dagen in de kustgebieden sprake van. Bij een stabiele atmosfeer is er veel minder uitwisseling tussen de onderkant van de atmosfeer en de onrustigere luchtlagen daarboven.

Is de lucht onstabiel, dan kan sterke wind de grond bereiken

Zeker in het geval van wind is dat verschil belangrijk. We weten allemaal dat het in de hogere delen van de atmosfeer normaalgesproken harder waait dan in de lagere luchtlagen. Op de plekken waar van een uitwisseling tussen de onderzijde van de atmosfeer en de luchtlagen daarboven sprake is, kan die sterkere wind tot het aardoppervlak doordringen.

In de gebieden waar van een stabiele opbouw van de atmosfeer sprake is, gebeurt dat veel minder. En dat was precies wat we de afgelopen dagen in de wind terugzagen. In de gebieden met een stabiele luchtopbouw aan zee waren de windvlagen dan ook een stuk minder sterk dan In de gebieden met een onstabiele lucht opbouw in het binnenland.

En hoe tegen intuïtief dat ook lijkt, het was duidelijk zichtbaar en voelbaar. Het leverde in het binnenland een situatie op die we daar niet veel meemaken. Namelijk die van een wind die, terwijl de zon scheen en het warm was, gevoelsmatig af en toe enorm uithaalde.

De komende dagen wordt het rustiger

De komende dagen lijkt het geleidelijk rustiger te worden. Niet alleen verdwijnt het front dan uit onze omgeving, ook nemen de luchtdrukverschillen af en door een draaiing van de wind naar noordoost tot oost verdwijnen de verschillen tussen de gebieden die de afgelopen dagen stabiel en onstabiel waren. Dit betekent dat ook het winterbeeld evenwichtiger wordt.