Om van warmte te genieten, is de koelte van nu onontbeerlijk

Foto boven: Prachtig uitgesponnen buienwolken staken fel wit af tegen een staalblauwe lucht - Simone Wiersma

De overgang naar zomerweer, zoals die voor volgende week in de weerkaarten zit, lijkt in de weerkaarten opnieuw enkele dagen naar achteren te zijn geschoven. En of het daarna wel gebeurt, is de vraag. De onzekerheid in de pluim blijft ook dan groot.

‘Het wordt altijd vanzelf warm’, is een gevleugelde uitspraak onder weerliefhebbers in Nederland. Ze zeggen dit omdat ‘koude weerkaarten’ in de winter bijna nooit uitkomen en ‘warme weerkaarten’ – in welk seizoen dan ook – altijd wel. Vroeger was dat anders, weten de ouderen onder hen. Toen wilde het in ons land wel koud worden, zomer en winter.

Prachtig uitgesponnen buienwolken staken fel wit af tegen een staalblauwe lucht - Simone Wiersma

De focus verschuift nu eenmaal van ‘koud’ naar ‘warm’

Ze hebben natuurlijk gelijk. In een snel opwarmend klimaat als het onze verschuift de focus van ‘koud’ naar ‘warm’ weer. Anders zouden de temperaturen ook niet oplopen. Maar er blijft plek voor uitzonderingen. Precies nu maken we ook zo’n periode mee.

Advertentie

Na het warme, zonnige en droge voorjaar, dat we achter de rug hebben, leek het een abc-tje dat het in de nu net gestarte zomer precies op die manier zou verdergaan. Maar we bleken ons rijk te hebben gerekend. Al in mei gooide het weer het geleidelijk over een andere boeg, wal was het slot van de maand wel erg warm. Vanaf het moment dat de zomer op de meteorologische kalender stond, greep de oceaan de macht. En werd het wisselvallig en koel.

IJzige kou hoog in de atmosfeer bracht gisteren imposante wolkenluchten

We zitten nu in een luchtsoort die van noordelijke breedten afkomstig is. Prachtig uitgesponnen en fel witte buienwolken met indrukwekkende aambeelden daarop, staken gisteren scherp af tegen een staalblauwe lucht. De zichten tussen de buien door waren imposant.

Prachtig uitgesponnen en fel witte buienwolken met indrukwekkende aambeelden daarop, staken gisteren scherp af tegen een staalblauwe lucht.

Tijdens buien kwam het niet alleen tot onweer en zware regenval, maar ook tot hagel. Jaren gaan er voorbij dat ik het in de zomer niet zie hagelen. De laatste tijd gebeurt dat bijna dagelijks. De bovenlucht is – ook vandaag – dan ook serieus koud. Op een hoogte van ruim 5 kilometer vriest het 25 tot 26 graden. Dat is gewoon erg laag voor de tijd van het jaar.

In zekere zin biedt het weer van nu ons een inkijkje in hoe de zomer vroeger veel vaker was, en dan nog op een relatief gematigde manier. Juni was in het ‘oude’ klimaat lang niet altijd een zomermaand. Ik kan me de keren nog herinneren dat we in juni naar een Waddeneiland gingen, op een boot die vertraagd was doordat het in het zeegat te hard waaide uit het noordwesten. En dat het tijdens buien op het eiland niet warmer werd dan een graad of 11.

Advertentie

Midden op de dag soms maar 11 of 12 graden

Ook gisteren waren er plaatsen waar het kwik tijdens zwaardere buien, midden op de dag, tot 11 of 12 graden daalde. Terug in de tijd, zou je dan ook kunnen zeggen.

Een andere herinnering is die aan dagenlange perioden met wolkenvelden, nu en dan motregen en een koele noordwestenwind. Ik herinner me een zeiltocht over het IJsselmeer die volledig in die sfeer verliep. We lagen in de haven van Volendam en het motregende maar door. Uiteindelijk bleek er zelfs 7 millimeter te zijn gevallen. En dat met een hogedrukgebied boven de Britse eilanden dichtbij. Het was de noordwestenwind van zee die ons de das omdeed.

Maar ook later in de zomer ging het geregeld mis. Als gezin kampeerden we – meestal in juli – ieder jaar drie weken in het zuiden van Europa. Met de autoslaaptrein reisden we naar Zuid-Frankrijk en vandaar ging het over de weg verder, uiteindelijk altijd naar Spanje.

Van achter het raam staarde ik een regenachtige tuin in

Op de weg terug gebeurde het niet zelden dat we in een kil en regenachtig Nederland terugkeerden. En dat de rest van de zomer niet meer veel voorstelde. Ik heb als kind wat keren van achter het raam in de woonkamer in een regenachtige tuin staan staren, wachtend op het moment dat we weer naar buiten konden. Mooie zomerperioden vielen nog echt op.

Inmiddels is dat beeld volledig gekeerd. Het zijn nu de wisselvallige en koele perioden, zoals die waarin we ons nu bevinden, die opvallen. En ons een tijdje afhouden van het materialiseren van die eeuwige hunkering naar zonneschijn en hoge temperaturen. Naar zee en strand.

Gelukkig is het in Nederland nog vaak genoeg wisselvallig

Maar laten we vooral blij zijn dat zo’n koele en natte periode als nu nog steeds mogelijk is. We maakten ons in de lente al zorgen over de watervoorziening, later dit jaar. Stel nou dat die warme en droge zomer, zoals die algemeen verwacht werd, meteen vanaf de zomerstart – ongenadig – had toegeslagen. Dan waren we nu al ver van huis geweest. Het is gelukkig niet gebeurd. Daarbij laat het wisselvallige weer van nu ons zien dat zelfs het nieuwe klimaat in Nederland nog zo gematigd is dat dit gewoon nog kan. Een hele geruststelling.

Misschien komt er nog weleens een tijd dat het ook in Nederland zo warm is dat we in stilte naar een periode als deze terugverlangen. Op een manier zoals we vroeger naar zomerweer uitkeken. Het is het nog niet zover. We vinden dit weer gewoon nog vervelend. En laten we vooral hopen dat dit nog heel lange tijd zo zal blijven. En dat we van warmte gewoon blijven genieten, omdat het in Nederland zó vaak wisselvallig is, dat we dáárnaar niet hoeven te verlangen.