Geen schaapscheerderskou, maar Atlantisch zomerweer

Foto boven: Schapen, nog dik in hun vacht in de wei - Cynthia van Leusden

De term ‘Schaapscheerderskou’ duikt elk jaar weer op zodra juni fris begint. En dit jaar is dat niet anders. Met de straffe en vlagerige zuidwestenwind, de felle buien die over het land trekken en het relatief koele weer is de verleiding groot om van Schaapscheerderskou te spreken. Maar dat is het in dit geval duidelijk niet.

Wat we nu beleven, is vooral een klassieke Atlantische westcirculatie: een stevige zuidwestenwind (aan zee vandaag zelfs windkracht 7), geregeld buien – soms met onweer – en temperaturen die wel gematigd zijn, maar niet uitzonderlijk laag voor de tijd van het jaar. Dit alles wordt aangestuurd door actieve depressies op de Atlantische Oceaan.

Schapen, nog dik in hun vacht in de wei - Cynthia van Leusden

Schaapscheerderskou heeft een heel ander karakter

Echte Schaapscheerderskou heeft een heel ander karakter. Daarbij ligt vaak een hogedrukgebied ten westen of noordwesten van onze omgeving, bijvoorbeeld bij de Britse Eilanden. Aan de oostflank daarvan stroomt met een noordelijke tot noordwestelijke wind koele lucht vanaf de Noordzee of de noordelijke Atlantische Oceaan naar de Lage Landen.

Advertentie

Dat levert een heel specifiek soort weer op: vrij rustig, vaak veel wolkenvelden, soms wat motregen, maar vooral een hardnekkig frisse luchtsoort. Zeker begin juni kan dat opvallend koel aanvoelen, omdat het land al flink is opgewarmd terwijl de zee nog koud is.

De Europese moesson

Een dergelijk weerbeeld wordt ook weleens de ‘Europese moesson’ genoemd. Doordat we de langste dag naderen, is het Europese vasteland al sterk opgewarmd – iets wat we ook in Nederland de afgelopen tijd meer dan eens hebben gemerkt. Boven die warme gebieden ontstaan stijgende luchtbewegingen en daalt de luchtdruk.

Tegelijkertijd zijn de zeewatertemperaturen nog relatief laag, al liggen die momenteel door de warmte van de afgelopen weken wel tot 5 graden boven normaal. Boven dat relatief koude zeewater kan zich gemakkelijker een hogedrukgebied vormen, doordat stijgende luchtbewegingen daar nog grotendeels ontbreken. Het is een situatie die in de eerste helft van juni vaker voorkomt. Daarom wordt het ook wel een singulariteit genoemd: een weerpatroon dat in een bepaalde periode geregeld terugkeert.

Koele lucht met wolkenvelden

Tussen de relatief lage druk boven het Europese vasteland en de hogere druk boven zee steekt bij ons een noordelijke tot noordwestelijke wind op. Koele lucht vanaf zee stroomt dan over ons land uit. Ook ontstaan boven zee vaak uitgebreide wolkenvelden die vervolgens over Nederland trekken. Op die manier kan een periode met Schaapscheerderskou ontstaan die meerdere dagen aanhoudt.

Advertentie

Boeren maakten vroeger graag gebruik van zo’n periode met noordwestelijke winden, koel weer en veel bewolking. Het is immers de tijd waarin de schapen worden geschoren. Voor de dieren is het prettig dat de zon – die begin juni al hoog aan de hemel staat – niet te fel schijnt op hun onbeschermde huid. Zonder hun dikke vacht kunnen schapen namelijk vrij gemakkelijk verbranden. De Schaapscheerderskou biedt dan net de omstandigheden om die overgangsperiode goed door te komen.

Nu is een sterke straalstroom de aanjager

Het huidige weerbeeld mist juist die noordelijke aanvoer. Met een krachtige zuidwestelijke stroming zitten we volop in zachte oceaanlucht. De buien en de wind maken het soms wel onaangenaam – ook voor wie buiten op het land werkt – maar meteorologisch gezien kunnen we nu beter spreken van typisch wisselvallig Atlantisch zomerweer dan van Schaapscheerderskou.

De aanjager is momenteel een sterke westcirculatie boven de Atlantische Oceaan. Mogelijk volgt later deze maand alsnog een echte periode met Schaapscheerderskou.