Europa’s watervoorraad slinkt snel: experts slaan alarm

Foto boven: De gevolgen van droogte - Chris Meewis

Nieuwe satelliet analyses van University College London (UCL) laten zien dat grote delen van Zuid- en Centraal-Europa in rap tempo uitdrogen. En ook Nederland ontkomt er niet aan.

Dat meldt de Engelse krant The Guardian op zijn website.

De totale wateropslag in Europa neemt af

Uit twintig jaar zwaartekrachtsmetingen blijkt dat de totale zoetwateropslag, van grondwater en rivieren tot bodemvocht en gletsjers, afneemt, van Spanje en Italië tot Polen en zelfs delen van het Verenigd Koninkrijk. En ook wij in Nederland ontkomen niet aan dit beeld.

Advertentie

Het beeld is scheef: het noorden en noordwesten van Europa worden deels natter, terwijl het midden en zuiden opdrogen. Zelfs het doorgaans stabiele grondwater vertoont dezelfde daling. In het Verenigd Koninkrijk wordt het westen natter, maar droogt het oosten verder uit. De regen valt vaker in korte, hevige buien, waardoor water wegspoelt vóór het de bodem kan aanvullen. Dit is slecht nieuws voor regio’s zoals Zuidoost-Engeland, waar 70 procent van het kraanwater uit grondwater komt.

Het hardst lijkt het in delen van Oekraïne en Roemenië te gaan. Daarna volgt Zwitserland. Eigenlijk geldt het probleem voor grote delen van het Europese vasteland, en zelfs in Scandinavië, waar grote gebieden wel natter zijn geworden, ontkomen ze toch niet overal aan de verdroging, zoals in het zuiden van Noorwegen en West-Zweden. Op de Britse eilanden zijn het vooral Noord-Ierland, Schotland en Zuidoost-Engeland die verdrogen.

Ook Nederland kampt met de gevolgen van droogte

Opvallend genoeg is de daling van het grondwater die in het zuidoosten van ons land wordt gemeten, even sterk als de daling in grote delen van Spanje. Terwijl wij hier toch vaak het gevoel hebben dat watertekorten vooral een Zuid-Europees probleem zijn, hebben we er zelf ook volop mee te maken.

We hebben de laatste jaren natuurlijk ook heel wat droge perioden te verwerken gekregen, zoals in 2018, 2019, 2020 en 2022, maar ook dit jaar. De jaren 2023 en 2024 verliepen juist buitengewoon nat.

Advertentie

De verdroging in Europa heeft overigens niet alleen met de afnemende regenhoeveelheden en de (door de temperatuurstijging en het oplopende aantal zonuren veroorzaakte) toenemende verdamping te maken. Een belangrijke reden is ook het gebruik van het grondwater, dat in de Europese Unie vooral voor drinkwatervoorziening en de landbouw alleen maar toeneemt.

Europese Commissie wil versneld inzetten op waterbesparing

De Europese Commissie wil daarom versneld inzetten op waterbesparing, slimmer watergebruik en het terugdringen van lekkages.

Hydrologen slaan alarm: als er de komende winter niet voldoende regen valt, dreigt het water in delen van Europa op rantsoen te gaan. In Engeland wordt al rekening gehouden met een tot in 2026 aanhoudende droogte. Het aanleggen van grote en nieuwe waterreservoirs is ‘te traag’ als oplossing, zeggen experts. Zij pleiten voor meer hergebruik van water, het zoeken naar op de natuur gebaseerde oplossingen en het werken met ‘zuinige ontwerpen’.

Ook voedselvoorziening kan worden geraakt

De gevolgen van de dalende grondwaterstand reiken verder dan de eigen achtertuin. Krimpende watervoorraden in Zuid-Europa kunnen ook de voedselvoorziening in Noord-Europa raken. Wat lang vooral in zuiden laden zichtbaar was, gebeurt nu in Europa zelf: structurele droogte, met grote gevolgen voor de landbouw, ecosystemen en samenleving.

Wereldwijd duiken meer droogte-hotspots op, van het Midden-Oosten en Azië tot Noord- en Zuid-Amerika. In Iran nadert hoofdstad Teheran zelfs het moment dat het kraanwater opraakt.