El Niño laat de droogste woestijn ter wereld bloeien

Foto boven: De Atacama-woestijn in bloei - Joselyn Anfosso Mardones

El Niño heeft niet alleen negatieve gevolgen voor het weer. In het noorden van Chili is de normaal kurkdroge Atacama-woestijn momenteel in een zee van bloemen veranderd. Het is een uitzonderlijk natuurverschijnsel, dat begint met iets waar in deze woestijn altijd een groot gebrek aan is: regen.

Wie de foto's uit de Atacama-woestijn ziet, zou nauwelijks geloven dat dit dezelfde plek is die normaal gesproken tot de droogste gebieden op aarde behoort. Waar anders vooral rotsen, zand en kale grond te zien zijn, staan nu uitgestrekte velden vol paarse, roze, gele en witte bloemen. Het verschijnsel staat in Chili bekend als Desierto Florido, oftewel de 'bloeiende woestijn'. En dit jaar is het opnieuw zover.

De Atacama-woestijn in bloei - Joselyn Anfosso Mardones

De verklaring begint duizenden kilometers verderop

De verklaring van het fenomeen begint duizenden kilometers verderop, in de tropische Stille Oceaan. De huidige, recordsterke El Niño beïnvloedt de atmosferische circulatie langs de westkust van Zuid-Amerika. Daardoor is in het noorden van Chili meer vocht beschikbaar dan normaal en is de kans op regen groter. En er is dit jaar in de woestijn inderdaad opvallend veel regen gevallen, met name in juli.

Advertentie

Voor de meeste planten in de Atacama is die regen in de meeste jaren een vrijwel ondenkbare luxe. Sommige delen van de woestijn behoren tot de droogste plekken op aarde. Er zijn gebieden waar jarenlang nauwelijks regen valt. Toch is de woestijn niet helemaal dood.

Zaden liggen soms jarenlang op regen te wachten

Onder de grond bevinden zich zaden en bollen die soms jarenlang op regen kunnen wachten. Ze staan als het ware klaar voor het uitzonderlijke moment waarop de woestijn tijdelijk tot leven komt. Zodra er genoeg regen is gevallen, kunnen ze in korte tijd ontkiemen, groeien en bloeien.

Het resultaat is spectaculair. De kale bodem verandert in korte tijd in een kleurrijk tapijt. Niet alleen planten profiteren daarvan. De bloemen trekken insecten aan, die op hun beurt weer voedsel vormen voor andere dieren. Voor korte tijd ontstaat in een van de meest onherbergzame landschappen op aarde een opvallend levendig ecosysteem.

Advertentie

Juist dat maakt de Atacama zo bijzonder

De bloemen zijn dus geen nieuw leven dat plotseling uit het niets verschijnt. Het was er eigenlijk al, in de vorm van zaden en bollen die op het juiste moment lagen te wachten.

Toch is het niet alleen El Niño die de bloei in de Atacama-woestijn veroorzaakt. Onderzoekers benadrukken dat regenval de belangrijkste voorwaarde is, maar dat ook temperatuur, zonnestraling en lokale omstandigheden uiteindelijk bepalen of en hoe uitbundig de woestijn gaat bloeien. Niet iedere El Niño leidt dan ook tot een 'Desierto Florido'.

Dit jaar is de samenloop opvallend

De huidige El Niño behoort tot de sterkste, zo niet de sterkste, uit de waarnemingsgeschiedenis. Juist nu verandert een deel van de normaal zo dorre Atacama in een bloemenzee. Het is waarschijnlijk een van de mooiste kanten van een klimaatverschijnsel dat elders op aarde juist voor veel extremere en uitdagendere omstandigheden kan zorgen.