Wat doe je als er geen sneeuw valt? Dan maak je het

Foto boven: Witte pistes in een bruin landschap - Reinout van den Born

Wat doe je als er in je skigebied sinds afgelopen november geen sneeuw meer is gevallen? Dan maak je sneeuw. En dat in enorme hoeveelheden.

Het is precies wat er in het grootste skigebied van de Dolomieten in het noorden van Italië is gebeurd. Toen het er in de tweede helft van november even koud was, viel ook de eerste sneeuw van het seizoen. Maar die eerste sneeuw was lang niet voldoende om de pistes mee te kunnen prepareren. Dus werden ook de sneeuwkanonnen aangezet. In twee weken tijd werd zoveel sneeuw gefabriceerd, dat alle pistes konden worden klaargemaakt.

Witte pistes in een bruin landschap - Reinout van den Born

‘Het is maar goed dat we het toen deden’

‘Het was maar goed dat we het toen deden’, zeggen alle betrokkenen nu. ‘Hadden we het toen niet kunnen doen, dan waren we in de decembermaand in de grootst mogelijke problemen gekomen’. Een grote uitdaging is de enorme hoeveelheid energie die voor de sneeuwproductie nodig is. In november zijn de meeste hotels nog leeg en gebruiken weinig energie. Vanaf de decembermaand neemt het aantal gasten snel toe en zijn steeds grote hoeveelheid energie nodig. De grootschalige productie van sneeuw kan er dan eigenlijk niet meer bij.

Advertentie

Al zo'n 10 jaar skiën we in de grootste skiregio van Noord Italië, een streek die ook wel als Dolomiti Superski bekend staat en meerdere gebieden in Zuid Tirol omvat. Ieder jaar verblijven we in hetzelfde hotel, een bedrijf gerund door een familie die we steeds beter hebben leren kennen. Ze maakten ons wegwijs in het wel en wee van het enorme skigebied.

Sinds november is er geen sneeuw meer gevallen

Net zoals in de rest van de Alpen wilde het de afgelopen tijd in de Dolomieten eigenlijk niet sneeuwen. Na het koude weer in de tweede helft van november, met de eerste sneeuw en dus de grootschalige productie van kunstsneeuw, hield het op. Zoals ook in de rest van Europa het geval was, verliepen de eerste drie weken van december bijzonder warm. Pas na de kerst ging het kwik omlaag. Maar ook toen kwam er geen vlokje op het gebied terecht.

Wie nu in de Dolomieten rond skiet, ziet vooral op de zuidhellingen dan ook bruine landschappen. Vaak is de sneeuw er volledig verdwenen. De noorderlingen laten nog wel een laagje zien, maar ook veel minder dan in andere jaren. En toch zijn alle pistes, zo’n 1200 kilometer in totaal, in perfecte staat. Beter zelfs dan ooit in onze periode.

Er is een enorme inspanning nodig

Om het zover te laten komen, is een enorme inspanning nodig. Om sneeuw te kunnen produceren, heb je water, sneeuwkanonnen en heel veel elektriciteit nodig. Dat water komt uit een bron onder het gebied, die grote hoeveelheden produceert. Het wordt rondgepompt. Ieder liftbedrijf is verantwoordelijk voor het besneeuwen en prepareren van de pistes die het met zijn liften van wintersporters voorziet. Elk bedrijf legt daarvoor een eigen infrastructuur aan.

Advertentie

Het water wordt in speciale bekkens, zowel boven als onder de grond opgeslagen en op de juiste kwaliteit gehouden. Om sneeuw te kunnen maken, heb je zuiver water nodig. De sneeuw, die op de pistes ligt, is dan ook spierwit. Omdat alleen sneeuw wordt geproduceerd bij temperaturen onder het vriespunt, zijn geen chemicaliën nodig die aan het water worden toegevoegd. Wel kost het hele proces, zoals al aangegeven, een enorme bak met elektriciteit.

‘Het gaat op een duurzame manier’

‘Alles gaat op een duurzame manier’, zo leggen de betrokkenen uit. De elektriciteit wordt met behulp van waterkracht opgewekt. En het water dat wordt rondgepompt, komt op het moment dat de sneeuw weer smelt onmiddellijk ten goede aan de natuur. Het zakt in de bodem, voorziet de bomen van water en komt deels ook weer in de bron terecht, die voor de productie van de sneeuw zo belangrijk is. Hoeveel sneeuw precies van de pistes verdwijnt door verdamping en de vele skiërs die eroverheen gaan, is overigens niet precies bekend.

Het resultaat mag er zijn. Overal waar we komen, liggen de pistes er picobello bij. Ze zijn perfect geprepareerd, en zoals al aangegeven spierwit. Om ze op een perfecte conditie te krijgen, is zo’n 40 centimeter sneeuw nodig. Ga maar na: om 1200 kilometer aan pistes op deze manier te prepareren, zijn in totaal geweldige hoeveelheden water nodig.

Een lange traditie van sneeuw maken

Het skigebied in de dolomieten heeft een lange traditie van sneeuw maken. Het eerste sneeuwkanon stond er al in het jaar 1969. Het werd er neergezet in verband met de wereldkampioenschappen skiën, die er een jaar later in 1970 zouden worden gehouden. Ook in dat jaar was er een schreeuwend gebrek aan sneeuw. Er werden zelfs helikopters ingezet om sneeuw van plaatsen, waar wel een beetje was gevallen, naar de wedstrijdpistes te vervoeren. En het ene sneeuwkanon van toen deed zijn best om daar nog wat aan toe te voegen.

Sneeuw in de schaduw, bruin in de zon - Reinout van den Born

Een ander jaar waarin de sneeuw op zich liet wachten, was 1989. Toen duurde het tot maar liefst 21 februari voordat de eerste sneeuw viel. Tot die tijd zag het dal er, als gevolg van de lage temperaturen die er wel waren, buitengewoon bruin uit. Er waren twee besneeuwde pistes. Een daarvan lag hoog op een berg, de andere daalde af het dal in. Het waren twee witte strepen in een verder sneeuwloos landschap. Er bestaat nog een bijzondere foto van.

In 1951 viel 9 meter sneeuw

Het kan ook anders. In het jaar 1951 viel in het gebied 9 meter sneeuw, toen een warmtefront lange tijd boven het gebied bleef slingeren en een enorme lading neerslag dumpte. De laatste jaren is het gebrek aan sneeuw opvallend. Het lijkt vooral te maken te hebben met het optreden van La Niña, een koude zeestroom langs de evenaar op de Grote Oceaan tussen Zuid-Amerika aan de ene en Australië en Indonesië aan de andere kant. Ook dit jaar er een La Niña.

Sinds 1989 hebben de techniek en mogelijkheden om sneeuw te maken een enorme vlucht genomen. Inmiddels staan er duizenden sneeuwkanonnen, die ieder jaar een grote taak hebben uit te voeren. Het gebied kan niet zonder. In de winter is alles er op de wintersporters gericht. Komen die niet, dan valt het hele economische leven in de regio stil. En dat laten gebeuren, is gewoon geen optie. Daarom is de productie van sneeuw ook zo enorm belangrijk.