Spectaculair noorderlicht kleurt Nederlandse hemel

Foto boven: Boven het ketelmeer - Jannine Sanders

Op veel plaatsen in Nederland was gisteravond een uiterst spectaculair noorderlicht te zien. Het leverde een stroom aan prachtige foto’s op. Het licht was zo fel dat je de verkleuringen in de lucht ook makkelijk met het blote oog kon zien. Het waren rode en groene kleuren die zichtbaar waren.

Noorderlicht ontstaat als een wolk met geladen deeltjes, afkomstig van de zon, door het aardmagnetisch veld de dampkring van de aarde wordt ingetrokken. Zodra de deeltjes met de dampkring in aanraking komen, lichten ze op en worden hoog in de lucht prachtige kleuren zichtbaar die aan de hemel ‘dansen’. Vaak is het licht ervan bij ons niet sterk genoeg om het met het blote oog te zien. Met een camera lukt het dan wel. In die gevallen wordt van fotografisch noorderlicht gesproken. De veel sterkere variant is in Nederland zeldzamer.

Zonnevlekkencyclus in zijn maximum

Meestal is het poollicht dus niet sterk genoeg om in andere dan gebieden rond de Noordpool zichtbaar te zijn. Maar als de zon actiever is en de zonnevlekkencyclus in zijn maximum zit, zoals nu, zijn de explosies aan het oppervlak van de zon sterker en kan het noorderlicht ook op veel zuidelijkere breedten te zien zijn. En dus ook met het blote oog.

Advertentie

De afgelopen dagen deed zich aan het oppervlak van de zon een onverwacht sterke explosie voor die een grote wolk met geladen deeltjes op de aarde afstuurde. Hoewel de verwachting was dat de grootste effecten daarvan pas vanochtend tussen 7 en 10 uur te zien zouden zijn, deed het spektakel zich dus al gisteravond voor. Behoorlijk onverwacht eigenlijk.

Huidige cyclus veel sterker dan verwacht

De huidige zonnevlekkencyclus, we beleven nu nummer 25 sinds het begin van de structurele waarnemingen ervan, is veel actiever dan oorspronkelijk verwacht. Gingen de deskundigen er lange tijd vanuit dat de huidige cyclus wel eens een van de zwakste ooit zou kunnen worden, er werd zelfs van de mogelijkheid van een nieuw Maunderminimum gesproken (een periode waarin er nauwelijks zonnevlekkenmaxima waren), de realiteit is dat de huidige cyclus een stuk actiever is dan de vorige en misschien ook wel enkele jaren langer duurt.

In die zin is het noorderlicht, zoals dat gisteravond is waargenomen, waarschijnlijk nog lang niet het laatste van deze cyclus en mogen we de komende tijd nog zeker meer verwachten. Een actieve zon betekent ook dat zich nog meerdere zonnestormen kunnen voordoen. Een van de zwaarste ooit deed zich in de jaren ’20 van de vorige eeuw voor. Hoe dat er toen uitzag, kun je in dit verhaal lezen. Het was voor veel mensen een angstige belevenis.

Ook vanavond nog een kansje

Doordat de wolk met geladen deeltjes, die nu op de aarde is aangekomen, een grote was, is er ook vanavond mogelijk nog noorderlicht te zien. Al is de kans daarop wel veel kleiner.

Advertentie