Noordelijk Halfrond wordt in de winter langzaam minder wit

Foto boven: We begonnen dit jaar in Nederland met veel sneeuw - Jannes Wiersema

We hebben in Nederland dit jaar een sneeuwrijke winter achter de rug. En dit ondanks het feit dat de winter als geheel toch zeer zacht is verlopen. Vooral de eerste 12 dagen van januari sneeuwde het veel en vaak en kwam een dikke laag tot stand.

Toch laat onderzoek zien dat de witte deken op het noordelijk halfrond tijdens het winterhalfjaar terrein verliest. Dat gebeurt niet overal even sterk, maar het algemene beeld is duidelijk: er zijn meer gebieden waar sneeuw verdwijnt (waaronder Europa en Azië) dan regio’s waar er bijkomt (regionaal in Canada en in de VS). En ook de zuidelijkste grens van het gebied met sneeuwbedekking schuift geleidelijk noordwaarts op.

We begonnen dit jaar in Nederland met veel sneeuw - Jannes Wiersema

Een nieuw wetenschappelijk onderzoek brengt die veranderingen nu nog nauwkeuriger in beeld.

Advertentie

De sneeuwbedekking op het noordelijk halfrond neemt af

De oppervlakte van het gebied met sneeuw op het noordelijk halfrond wordt in de wintermaanden kleiner. Een nieuw onderzoek analyseert hoe snel die trend verloopt en waar de veranderingen het sterkst zijn.

Een groep wetenschappers publiceerde onlangs een peer-reviewed studie naar regionale trends in de sneeuwbedekking op het noordelijk halfrond. De resultaten wijzen niet alleen op een afname van het totale sneeuwoppervlak, maar ook op veranderingen in het moment waarop sneeuw in de herfst en de winter verschijnt en in het voorjaar en zomer weer verdwijnt.

Het onderzoek, getiteld “Regionale analyse van trends in de aanwezigheid van sneeuw op het noordelijk halfrond”, verscheen in het wetenschappelijke tijdschrift Journal of Hydrometeorology, een toonaangevende publicatie van de American Meteorological Society.

Satellieten brengen de veranderingen in kaart

Het onderzoek werd geleid door Jonathan Woody en Jamie Dyer. Zij analyseerden satellietgegevens om vast te stellen of de sneeuwbedekking op het noordelijk halfrond groeit of juist afneemt – en waar die veranderingen plaatsvinden.

Advertentie

Na het verwijderen van onbetrouwbare data bleek dat er duidelijk meer gebieden zijn waar sneeuw verdwijnt dan waar de sneeuw toeneemt.

Onderzoek bouwt voort op eerdere studie uit 2023

Het onderzoek bouwt voort op een eerdere studie uit 2023, waarin een statistisch raamwerk werd ontwikkeld om langetermijntrends in sneeuwbedekking te analyseren. Voor het nieuwe onderzoek gebruikten de wetenschappers een gedetailleerde wekelijkse dataset van de omvang van de sneeuwbedekking van het Rutgers Global Snow Lab.

Met behulp van een statistisch model – een zogenoemde Markovketen met twee toestanden – konden de onderzoekers analyseren hoe sneeuwbedekking zowel geografisch als door de seizoenen heen verandert.

Volgens Dyer is samenwerking tussen verschillende vakgebieden daarbij essentieel: klimaatdatasets zijn complex en kunnen alleen goed worden geïnterpreteerd als statistische en klimatologische expertise samenkomen.

Veel meer gebieden met minder sneeuw dan met meer

Uit de analyse blijkt dat ongeveer 24 procent van de onderzochte regio’s een afname van sneeuwbedekking laat zien, terwijl slechts ongeveer 9 procent een toename vertoont.

Daarnaast is er een duidelijke seizoensverschuiving zichtbaar. In sommige regio’s is in de nazomer en vroege herfst een lichte toename van sneeuw waargenomen. Vanaf maart neemt de sneeuwbedekking echter duidelijk sneller af, wat wijst op een vroeger begin van de lente-dooi.

Grootste afname in Europa en Azië

De sterkste dalingen worden gemeten in Europa en Centraal-Azië.

Tegelijkertijd zijn er ook gebieden waar de sneeuwbedekking juist iets toeneemt. Dat geldt bijvoorbeeld voor delen van centraal Canada en de noordelijke Grote Vlakten van de Verenigde Staten.

Het algemene beeld blijft echter dat de zuidelijke grens van de seizoenssneeuw zich in veel regio’s langzaam naar het noorden terugtrekt. Dat is een duidelijke aanwijzing dat sneeuw op grote delen van het noordelijk halfrond minder lang blijft liggen.

Onderzoek dat voortbouwt op bijna zestig jaar data

In 2023 publiceerden Woody en Dyer al eerder een studie in het Journal of Hydrometeorology. Die werd beschreven als de eerste statistisch robuuste analyse op hemisferische schaal van trends in sneeuwbedekking. Daarvoor gebruikten ze satellietgegevens die tussen 1967 en 2021 zijn verzameld en verwerkt door de National Oceanic and Atmospheric Administration.

Samen laten deze onderzoeken zien dat de veranderingen in sneeuwbedekking niet alleen zichtbaar zijn, maar ook structureel en meetbaar. En hoewel sommige regio’s lokaal nog meer sneeuw krijgen, is het grotere verhaal duidelijk: op het noordelijk halfrond wordt de winter langzaam een beetje minder wit.