Eerste helft zet winter 2026 al een beetje op de kaart

Foto boven: Kring om de zon - Simone Wiersma

De eerste helft van de winter zit erop en daarmee kunnen we een tussenbalans opmaken. in De Bilt bedroeg de gemiddelde temperatuur 4,7 graden, tegen 4,1 graden normaal. En daarmee is de winter in de eerste helft vrij zacht verlopen.

Het grootste deel van dat temperatuuroverschot kwam voor rekening van de decembermaand. Toen lag de gemiddelde temperatuur met 6,1 graden ver boven normaal. De eerste helft van de januarimaand is daarentegen twee graden kouder dan normaal verlopen. Het overschot bedroeg na de eerste helft van de winter dus nog net iets meer dan een halve graad.

Strenge vorst

Op 9 plaatsen is het tot nu toe tot strenge vorst gekomen. De laagste temperatuur werd met -11,6 graden in Eelde gemeten. Daarna volgden Hoogeveen met -11,3 en Enschede met -11,0 graden. Bij het KNMI in De Bilt kwam het nog niet tot strenge vorst. Daar bedroeg de laagst gemeten temperatuur tot nu toe -9,6 graden.

Advertentie

Het Hellmann koudegetal is een maat voor de hoeveelheid kou die de winter tot nu toe heeft geproduceerd. Je verkrijgt het door voor ieder etmaal met een gemiddelde temperatuur beneden het vriespunt die waarden met weglating van het minteken bij elkaar op te tellen. Een etmaal met een gemiddelde temperatuur van min 2,6 graden scoort zo 2,6 punten.

Koudegetal

Koploper bij het koudegetal in de winter tot nu toe is Nieuw-Beerta, waar de stand op dit moment 22,6 punten bedraagt. Daarna volgen Enschede met 21,8 punten en Hoogeveen met 21,3 punten. In De Bilt staat het koudegetal nu op 13,4 punten. In alle gevallen is de score van de winter van 2025 al overtroffen. Tegelijkertijd hebben we nog een lange weg te gaan voordat de winter ‘normaal’ mag worden genoemd. Daarvoor moeten in De Bilt 40 punten worden gescoord.

Een andere maat voor de winterkou is de vorstsom. Die verkrijg je door voor iedere nacht waarin het vriest de gemeente laagste temperatuur met weglating van het minteken bij elkaar op te tellen. Een nacht met een minimumtemperatuur van min 7 graden scoort zo 7 punten. Is er sprake van een ijsdag, dan telt de maximumtemperatuur beneden het vriespunt ook mee.

Vorstsom

Koploper met de vorstsom is deze winter tot nu toe Deelen, in de buurt van Arnhem. Daar staat de teller op 96 punten. Enschede volgt met 92,4 punten en Eelde heeft in de eerste helft 87,5 punten verzameld. De vorstsom zal de komende dagen weer verder gaan stijgen.

Advertentie

Woensdrecht en Eindhoven waren in de eerste helft de koploper voor wat het aantal vorstdagen betreft. In beide plaatsen kwam de temperatuur op 27 dagen beneden nul. Daarna volgden Gilze-Rijen en Volkel met 26 vorstdagen en Deelen, Enschede en Eelde met 25 vorstdagen. Deelen en Volkel tekenden 8 dagen met matige vorst aan, dat wil zeggen dagen waarop de temperatuur beneden min 5 graden kwam. Enschede kwam tot 7 dagen met matige vorst en in Eelde en ook in Gilze-Rijen werden 6 dagen met matige vorst geteld.

IJsdagen

Dagen waarop het 24 uur bleef vriezen waren er ook. In Enschede en Deelen lukte dat tot nu toe 4 keer. Een hele trits aan plaatsen in vooral de oostelijke helft van het land haalde 3 of twee ijsdagen. In het westen noteerden veel stations één ijsdag en in Zeeland lukte het alleen in Wilhelminadorp en ook in Vlissingen nog niet. De Wadden hadden allemaal wel een ijsdag.

Andere opvallende zaken tijdens de eerste helft van de winter waren natuurlijk dat er op diverse plaatsen is geschaatst. Dat gebeurde rond de kerstdagen, maar later in januari, aan het einde van de sneeuwperiode ook nog een keer.

Verder was de grote hoeveelheid sneeuw gedurende die sneeuwperiode opvallend. Een eindeloze rij aan sneeuwbuien, afkomstig van de Noorse zee en de Noordzee trok vanuit het noordwesten het land in en zorgde er in de eerste 10 dagen van januari voor dat zich in grote delen van Nederland een machtig sneeuwdek opbouwde. Op diverse plaatsen werden sneeuwdiktes tussen 20 en 30 cm gemeten. Op de Veluwe groeide het sneeuwdek, zeker in de hogere delen hier en daar tot rond 40 cm aan. Voor Nederland zijn dit bijzonder hoge waarden.

Nu nog zacht, nieuw winterweer nadert

Inmiddels zitten we in de tweede helft van de winter en is het al een tijdje behoorlijk zacht in Nederland. Gisteren werden in het zuiden temperaturen van bijna 13 graden gemeten. Lang lijkt dit zachte weer echter niet meer te duren. De komende dagen al vriest het in de nachten weer en komen de temperaturen overdag nog ruim boven nul. Vanaf het komende weekend zou de lucht nog kouder kunnen worden. En gebeurt dit inderdaad, dan vriest het ook overdag. Het is deze potentiële vorstperiode die de winter mogelijk duidelijker op de kaart gaat zetten.

Bij dit overzicht is gebruik gemaakt van cijfers, zoals die Tim de Lange uit Langbroek zijn verzameld en op weerforum Weerwoord.be zijn gepubliceerd.