Een explosiekrater, kokende modder en sneeuwresten

Foto boven: Het bevroren kratermeer in de Vitri-krater - Pieter Bliek

Vrieskoujager Pieter Bliek en zijn reisgenoten Robert en zoon Dean doen momenteel een rondje IJsland. Het eerste deel van de reis was dinsdag op deze site te lezen.

Inmiddels heeft het reisgezelschap het muggenmeer Mývatn in Noord-IJsland bezocht, waar ze een van ’s werelds grootste explosiekraters beklommen en een rondje om de kraterrand liepen. Ook hebben ze het geothermische gebied Námafjall Hverir met zijn fumarolen en kokende modderpoelen bekeken.

Het bevroren kratermeer in de Vitri-krater - Pieter Bliek

De grijze tefra-kegel Hverfell

Daarna zijn ze door een met sneeuwresten bedekt landschap gereden en in de grootste plaats van Oost-IJsland Egilsstaðir neergestreken.

Advertentie

De grijze tefra-kegel Hverfell is in de omgeving van het muggenmeer een opvallende verschijning. Met een hoogte van circa 150 meter toornt de vulkaan hoog boven de omgeving uit. Het is een van de grootste en best bewaarde explosiekraters ter wereld.

De krater, met een doorsnede van ongeveer een kilometer, is gevormd door een explosieve eruptie, waarbij magma met water in contact kwam. Door de stoomexplosie die daarop volgde, werden as en gesteente (tefra) rondom de krater afgezet. Het resultaat was een bijna perfecte ronde krater met steile wanden.

Dit type vulkaan bestaat vooral uit los vulkanisch materiaal

Dit type vulkaan kent bijna geen lavastromen zoals bij een schildvulkaan, maar bestaat vooral uit los vulkanisch materiaal. De tefra-kegel is ongeveer 2500 tot 2800 jaar geleden tijdens meerdere uitbarstingen ontstaan. Met de auto kun je tot aan de voet van de vulkaan komen. Van hieruit is een kwartietje steil omhooglopen.

Advertentie

Voor vrieskoujager Pieter was dat geen enkel probleem, want die is wel wat gewend met het op en neer lopen in al die duinpannen. Maar voor zijn reisgenoten Robert en Dean was het afzien. De klim werd wel rijkelijk beloond met een prachtig uitzicht over het muggenmeer en een kijkje in de gigantische, ronde krater.

‘Alsof je op de maan bent geland’, zegt Pieter. Niet voor niets hebben de astronauten van Apollo-missies, onder wie Neil Armstrong en Buzz Aldrin die als eerste voet op de maan zetten, in deze omgeving op IJsland voor de maanlanding geoefend.

Nog een plaatje van de krater, met sneeuwrand - Pieter Bliek

Een rondje over de kraterrand is ongeveer drie kwartier

Een rondje over de kraterrand is ongeveer drie kwartier. ‘De krater ziet er door de lichtinval telkens anders uit’, vertelt Pieter. Omdat het nog april is, ligt een rand met sneeuwresten als een das aan de binnenkant om de kraterrand heen, die de vulkaan scherp tegen de blauwe lucht doet afsteken.

‘Het waaide flink bovenop, maar bij windstille nachten kan in de krater een enorme koudepoel ontstaan die mogelijk tientallen graden kouder is dan de omgevingstemperatuur. Misschien is het een idee hier volgend jaar terug te komen, om op de bodem van de krater meetapparatuur op te stellen en temperatuurmetertjes op de kraterrand rondom, om de temperatuurverschillen te kunnen meten’. De luchtinhoud van de enorme krater bedraagt grofweg tussen de 80 en 110 miljoen kubieke meter. ‘Dat is een gigantische koudepoel. Ik ben reuze benieuwd hoe snel de lucht afkoelt en hoe koud het hier kan worden.’

Ten oosten van het muggenmeer ligt het geothermische gebied Námafjall Hverir. Vanuit de verte kun je het met zijn vele rookpluimen duidelijk zien liggen. ‘Je kunt het overigens ook van veraf ruiken. De rotte-eierenlucht wordt door zwaveldampen veroorzaakt’.

Het geothermische landschap - Pieter Bliek

De bergwanden hebben prachtige kleuren

De vulkanische gassen hebben de bergwanden met prachtige kleuren betoverd. Overal waar je kijkt, pruttelen modderpotjes en sist oververhitte stoom uit de grond. ‘Daar moet je niet in springen, want dan word je levend gekookt’, zegt Robert. Volgens zijn zoon Dean overleef je dat wel als je er snel weer uitspringt. ‘Ik ga het zeker niet proberen’, zegt Pieter.

Even verderop ligt de geothermische krachtcentrale Krafla, met daarachter het nog altijd dampende lavaveld Leirhnjúkur. Het is gevormd in de periode tussen 1975 en 1984, tijdens meerdere scheurvormende erupties. Helaas was een bezoekje aan het relatief verse lavaveld dit keer niet mogelijk, omdat het nog door een dikke laag sneeuw was bedekt.

Gelukkig was de Víti-krater, die naast het lavaveld ligt, wel bereikbaar. De krater, ontstaan in 1724 heeft een diameter van 300 meter is net als de Hverfell-krater een explosiekrater. Het karakteristieke, groenblauwe water, waarmee de bodem is gevuld, was nog met een dikke laag ijs bedekt en de hellingen rondom met sneeuwresten. Er helemaal omheen lopen, was daarom helaas nog niet mogelijk.

De grootste stad in het oosten van IJsland

Vanuit het Mývatn is het twee uur en een kwartier rijden naar Egilsstaðir, in het oosten van IJsland. Door het adembenemende landschap, met overal smeltende sneeuwresten op de bergen, stopte het reisgezelschap om de haverklap, waardoor de reis vier uur duurde.

‘We stapten uit om met onze mobieltjes foto’s te maken van de sneeuwresten die de bergen sierden’, vertelt de vrieskoujager. ‘Als we in de zomer waren gegaan, was de meeste sneeuw gesmolten en hadden we dit schouwspel gemist.’

Op een halfuurtje rijden van Egilsstaðir ligt de spectaculaire waterval Rjúkandafoss, wat in het IJslands ‘dampende waterval’ betekent. Hier maakte het reistrio een korte stop. Aan de voet van de waterval lag nog een metersdik plak sneeuw waar het water onderdoor stroomde.

De druppeltjes van de fijne mist toverden en subtiele regenboog

De fijne mist die door het opspattende water werd veroorzaakt, toverde door het zonlicht een subtiele regenboog tevoorschijn. ‘Dat leverde een prachtige foto en een filmpje op dat ik jullie graag wil laten zien. Let vooral op de regenboog die zich onderaan de waterval, vlak boven de sneeuwbrug waaronder het water stroomt, vormt.’

Donderdag gaat de reis via de oostelijke fjorden richting het beroemde ijsbergenmeer Jökulsárlón in het zuidoosten van IJsland. De reportage die hiervan verschijnt, is de laatste uit deze trilogie over IJsland van de vrieskoujager.