Oktober pakte vorig jaar duidelijk wilder uit dan dit jaar

Foto boven: Nazomerweer op Texel - Frans Alderse Baas

Het ene jaar is het andere niet. De ene oktobermaand is ook niet de andere. Vorig jaar oktober ging de boeken in als nat, somber en zacht. Bovendien passeerden twee stormen, daar waar nu de wind tot nu toe juist veelal uitermate kalm is geweest.

We hebben dit jaar een behoorlijke nazomer-uitloop gehad. Vorig jaar was het laatste moment met twintigers op de thermometer eind september. Bij de maandwisseling zakte de temperatuur toen als een baksteen, met op 2 oktober amper 12 graden als maximumtemperatuur. Ondertussen viel er geregeld regen. Het werd een kletsnatte maand, met gemiddeld over het land 128 millimeter regen, tegen 85 normaal. Wel waren er verschillen in de neerslag te zien. Het zuiden en zuidoosten waren een stuk minder nat dan de overige provincies.

Nazomerweer op Texel - Frans Alderse Baas

Twee stormen

Nadat het in september 2025 ook al gestormd had, op de 15e, volgden op 4 oktober en 23 oktober nog twee stormen. De eerste werd storm Amy gedoopt, die ontstond uit de restanten van orkaan Humberto. Vorig jaar kregen ze aan de westzijde van de Atlantische oceaan meerdere stormen en orkanen over zich heen. Het seizoen begon daar al vroeg, begin augustus, met tropische storm Dexter. Toen volgde Erin, die uitgroeide tot een orkaan, zelfs een categorie 5-orkaan, de zwaarste van de schaal. Daarna was het enige tijd stil en volgden orkaan Humberto en Imelda. In oktober gingen de lijstjes met tropische stormen verder, waarvan er eentje uitgroeide tot een orkaan (Melissa, die als storm verwoestend over Jamaíca, Haíti en Cuba trok).

Advertentie

Amy was dus uit de restanten van een ex-orkaan ontstaan en kwam in onze omgeving op zaterdag 4 oktober als storm over. In IJmuiden stond een uur lang een stormwind, 9 Beaufort. Er werden op Schiphol 150 vluchten geannuleerd en de brandweer was druk met omgewaaide bomen en takken. Enkele veerdiensten naar de Wadden werden tijdelijk stilgelegd.

Opvallend was de ontwikkeling van een kleine supercell met uitzonderlijk veel schade in Drouwenermond en Stadskanaal. Daarna kwam op 23 oktober storm Benjamin over ons land. Deze ontstond boven de oceaan en was van oorsprong geen tropische storm of orkaan. Het was een lagedrukgebied dat rond het middaguur van 23 oktober de zuidwestelijke kust bereikte. Het leidde tot code oranje voor zware windstoten in de kustprovincies en het IJsselmeer en er was wederom oponthoud op Schiphol. Het bleek uiteindelijk een storm met een lange adem te zijn, waarbij er nog dagenlang stormachtige winden langs de kust raasden.

Dit jaar is het stil

Het was vorig jaar dus duidelijk veel rumoeriger in de atmosfeer. Het was allemaal behoorlijk dynamisch en wild. De onstuimige herfst van 2025 werd aangedreven door een ijzersterke straalstroom en de energetische erfenissen van orkanen. Die straalstroom kun je zien als de motor voor lagedrukgebieden en ontstaat vooral als er grote temperatuurverschillen zijn tussen de poolgebied en de subtropen. Een kleine verstoring onder de straalstroom diept gemakkelijk uit tot een stormdepressie. De ex-orkanen pompten nog eens extra energie (warmte) naar de zuidzijde van de straalstroom en bleven zo het geheel aanjagen.

En nu? Nu is het kalm. Boven het westen van de Atlantische Oceaan zijn tot nu toe amper een paar stormen op gang gekomen. Het is er heel rustig, precies conform de verwachtingen. Er zijn inmiddels met pijn en moeite 8 (veelal kortstondige) tropische stormen geweest (Arthur, Bertha, Cristóbal, Dolly, Edouard, Fay, Gonzalo en Hanna). Isaias, de negende, is op de Golf van Mexico de afgelopen dagen wel tot een (sterke) orkaan uitgegroeid en gaat nu in het zuiden van de VS aan land. De andere stormen bleven allemaal onder de orkaandrempels steken.

Advertentie

Intussen is de zogenoemde Super-El Niño ook aan de gang. Deze zorgt grootschalig gezien voor extra daalbewegingen boven een deel van Europa. De al aanwezige hogedrukgebieden worden zo nog een fractie extra sterk en de neerslag wordt vaak onderdrukt.

Komt de straalstroom nog op toeren?

De grote vraag is of de straalstroom later in oktober een grotere rol kan gaan spelen en enige tijd een serieuze westcirculatie op gang weet te brengen. Vooralsnog zijn daarvoor nog geen duidelijke aanwijzingen. De straalstroom lijkt te blijven golven en daarmee komen wij geregeld onder hogedruk vanuit Zuid-Europa terecht.

Af en toe passeren er dan wel fronten en neerslagzones, maar heel snel schiet de atmosfeer weer terug in de vorm waar hij al maanden in zit, met veel hogedrukwerking boven het continent. Ondertussen krijgen wel de bekende regio’s geregeld met neerslag te maken. Denk aan de plekken met de mooie muziek, mystieke sagen en trollen. Dus, Ierland, Schotland en de delen van Scandinavië. En dit weekend ook de noordelijke helft van Nederland. Daar kunnen vandaag en morgen forse buien vallen die lokaal opgeteld meer dan 50 millimeter regen kunnen achterlaten. Verder waait het aan zee ook stevig, met geregeld een windkracht 7.

Vanaf maandag wordt het echter alweer rustiger en gaan de temperaturen (flink) omhoog.