Extra sneeuwval remt ijsmassaverlies Antarctica enigszins af

Foto boven: Keizerpinguïns op Antarctica - Giuseppe Zibordi

Doordat de hoeveelheid zeeijs rond Antarctica de afgelopen jaren sterk is afgenomen, zit er meer vocht in de lucht boven het ijscontinent. De extra sneeuw die hierdoor valt, zorgt ervoor dat het massaverlies aan ijs op Antarctica de laatste jaren wat is afgenomen. De metingen lieten voor het jaar 2025 als geheel zelfs een klein plusje zien.

Wie hier wat meer over wil weten, kan op weerforum Weerwoord.be de berichten van forumlid Bart Vreeken volgen. Hij zet de cijfers, zodra die er zijn, regelmatig op een rij.

Keizerpinguïns op Antarctica - Giuseppe Zibordi

De totale omvang van de ijskap op Antarctica wordt sinds 2003 met behulp van satellieten gemeten. Dat gebeurt aan de hand van zogenoemde gravitatiemetingen. Feitelijk meten de satellieten de zwaartekracht die door de ijsmassa op Antarctica wordt opgewekt. Als de hoeveelheid ijs verandert, verandert ook die zwaartekracht een beetje. Komt er meer ijs, dan neemt de zwaartekracht wat toe; neemt de ijsmassa af, dan wordt de zwaartekracht ook minder. Satellieten meten dit en weten zo hoe de ijsmassa op Antarctica verandert.

Advertentie

IJsmassaverandering bestaat uit meerdere componenten

De veranderingen in de ijsmassa hebben betrekking op meerdere componenten. Het verlies aan ijs bestaat uit het smelten en verdampen ervan, het wegstromen van smeltwater en bijvoorbeeld het afkalven van ijs aan de randen van de kap, of het wegstromen van ijs via gletsjers. De aangroei van (land)ijs komt vrijwel helemaal voor rekening van sneeuwval.

Nu gaat de opwarming van de aardatmosfeer ook aan het zuidpoolgebied niet voorbij. Net als in andere delen van de wereld wordt het er warmer. Oplopende temperaturen zorgen er aan de randen van de ijskap dan ook voor dat meer ijs afsmelt, en ook dat gletsjers meer ijs afvoeren. Dat effect zie je het sterkst op het Antarctische schiereiland, dat ver noordelijk van het eigenlijke ijscontinent uitsteekt. En waar het dus ook stukken warmer wordt.

Zeeijs neemt af, meer vocht in de lucht

Een ander effect is dat, met name vanaf het jaar 2019, de hoeveelheid zeeijs in de wateren rond Antarctica flink is afgenomen. Voor die tijd was de hoeveelheid door de seizoenen heen relatief stabiel en zelfs nog een beetje aan het oplopen. Die trend veranderde vanaf 2019 van het ene op het andere moment. Sindsdien zijn meerdere laagterecords aangetekend.

De omvang van de Antarctische landijskap is dusdanig groot en de temperaturen zijn er zo laag dat maar weinig vocht in de lucht zit. Koude lucht kan nu eenmaal weinig vocht bevatten. Daardoor valt er, hoe verder je van de kust komt, ook maar weinig sneeuw op de ijskap.

Advertentie

Warmere en vochtigere lucht dringt vaker door

Door het verdwijnen van een deel van het zeeijs rond de Zuidpool kan warmere en vochtigere lucht tegenwoordig wel makkelijker en ook dieper tot boven de landijskap doordringen. Een extreem voorbeeld daarvan zagen we tussen 16 en 18 maart 2022, toen de temperaturen boven het oostelijke deel van de ijskap op sommige plaatsen tot 40 graden boven normaal uitkwamen.

Tegelijkertijd kwam toen een voor Antarctica vroeger onvoorstelbare hoeveelheid vocht mee, die op uitgebreide schaal tot extreme sneeuwval leidde. Ondanks de warmte lagen de temperaturen op de ijskap op de meeste plaatsen namelijk nog steeds beneden het vriespunt. Op dat moment groeide de landijsmassa met maar liefst 335,4 gigaton aan. Dat is een waanzinnige hoeveelheid van 33540 miljard kilo ijs, een hoeveelheid die echt zoden aan de dijk zette.

Doordat dergelijke gebeurtenissen zich op de landijskap van Antarctica nu vaker voordoen dan vroeger, wordt het verlies aan ijsmassa de laatste jaren wat geremd. Vorig jaar kon uit de metingen zelfs een klein plusje worden gehaald.

Uiteindelijk wordt het ook op de Zuidpool regen

Zo heeft ieder nadeel soms dus ook (even) zijn voordeel. Ook de komende jaren lijkt dat voordeeltje zich nog wel te blijven doen. Maar een oplossing voor de problemen in het gebied, levert deze ontwikkeling uiteindelijk niet. Doordat de temperaturen blijven stijgen, gaat ook op de Zuidpool regen in de wat verdere toekomst de rol van sneeuw heel langzaam overnemen.