Atlantisch orkaanseizoen begonnen: rustig door El Niño?

Foto boven: Orkaan Melissa was de sterkste van het seizoen van 2025 - NOAA

Op 1 juni is officieel het Atlantische orkaanseizoen van start gegaan. Meteorologen kijken er ieder jaar met spanning naar uit, maar de eerste verwachtingen voor 2026 wijzen opvallend genoeg op een relatief rustig seizoen. De belangrijkste reden? El Niño lijkt later deze zomer opnieuw zijn invloed te doen gelden.

De Amerikaanse weerdienst NOAA verwacht dit jaar tussen 8 en 14 stormen met een naam in het Atlantisch gebied. Daarvan zouden 3 tot 6 systemen tot een orkaan kunnen uitgroeien, terwijl maximaal 3 orkanen de zware categorie 3 of hoger kunnen bereiken. Daarmee zou het seizoen onder het langjarige gemiddelde uitkomen.

Orkaan Melissa was de sterkste van het seizoen van 2025 - NOAA

El Niño drukt de activiteit van orkanen in het Atlantisch gebied

Normaal gesproken telt een Atlantisch orkaanseizoen ongeveer 14 stormen met een naam, 7 orkanen en 3 zware orkanen. NOAA schat de kans op een beneden normaal seizoen nu op 55 procent. Slechts 10 procent van de scenario’s wijst op een actiever dan gemiddeld seizoen.

Advertentie

De hoofdrol bij dit alles is weggelegd voor El Niño, die op de Grote Oceaan op gang komt. El Niño is een natuurlijk klimaatverschijnsel waarbij het zeewater in het oostelijke deel van de tropische Stille Oceaan warmer wordt dan normaal. Die opwarming heeft invloed op luchtstromingen wereldwijd, en dus ook op de Atlantische Oceaan.

Meer windschering trekt tropische systemen ‘uit elkaar’

Tijdens een El Niño ontstaat boven delen van het Atlantisch gebied meer windschering: een sterke verandering van windsnelheid en windrichting met de hoogte. Tropische systemen hebben juist een rustige atmosfeer nodig om zich goed te kunnen ontwikkelen. Door die extra windschering worden beginnende stormen als het ware ‘uit elkaar getrokken’, waardoor het aantal orkanen vaak lager uitvalt.

Toch is die relatie tussen El Niño en het orkaanseizoen tegenwoordig minder vanzelfsprekend dan vroeger. De afgelopen jaren waren de watertemperaturen van de Atlantische Oceaan uitzonderlijk hoog. Warm oceaanwater werkt als brandstof voor tropische systemen.

In 2023 werkte de warme oceaan sterk tegen

In 2023 zagen we dat zelfs een krachtige El Niño er niet in slaagde om een zeer actief seizoen volledig af te remmen. Het extreem warme zeewater compenseerde toen deels het negatieve effect van de windschering.

Advertentie

Voor 2026 lijken de omstandigheden iets anders. De Atlantische Oceaan is nog steeds warmer dan gemiddeld, maar voorlopig niet zo extreem warm als in 2023 en 2024. Daardoor krijgt El Niño waarschijnlijk meer ruimte om het seizoen daadwerkelijk af te remmen.

Opvallend is meteen al dat de eerste helft van juni voorlopig rustig lijkt te verlopen. Dat is overigens niet heel ongebruikelijk. Gemiddeld ontstaat de eerste tropische storm pas rond 20 juni, terwijl de eerste orkaan vaak pas in augustus verschijnt. De piek van het seizoen volgt normaal gesproken tussen half augustus en eind september.

En Europa dan?

Hoewel Atlantische orkanen vooral een verhaal van Noord-Amerika en het Caribisch gebied lijken, kan de invloed uiteindelijk ook in Europa merkbaar worden, indirect én soms direct.

Een actief orkaanseizoen vergroot normaal gesproken de kans dat restanten van tropische systemen later in de zomer of in het najaar richting West-Europa trekken. Die kunnen hier zorgen voor nat en onstuimig weer, soms zelfs met herfstachtige stormen. Een ander gevolg is dat boven Europa juist warme hogedrukgebieden kunnen ontstaan, als restanten van orkanen midden op de oceaan blijven hangen. Bij een rustiger seizoen zijn die effecten meestal kleiner.

Daarnaast hangt El Niño wereldwijd samen met veranderingen in de straalstroom en de grootschalige luchtdrukverdeling. Voor Europa betekent dat soms een grotere kans op wisselvallig weer in nazomer en herfst, al zijn de verbanden minder sterk dan in Noord-Amerika.

Bij ons een zachte en natte herfst?

Sommige seizoensmodellen suggereren dan ook dat El Niño later dit jaar in West-Europa kan bijdragen aan een zachtere en nattere herfst. Daarbij speelt mogelijk een actievere straalstroom boven de Atlantische Oceaan een rol. Zekerheid daarover bestaat echter niet; seizoensverwachtingen blijven gevoelig voor veranderingen in oceaantemperaturen en atmosferische patronen.

Kortom: het Atlantische orkaanseizoen van 2026 lijkt voorlopig rustiger te verlopen dan de afgelopen jaren. El Niño speelt daarbij waarschijnlijk een sleutelrol, al blijft het warme oceaanwater een factor om goed in de gaten te houden. Ook voor het weerbeeld in Europa kan de ontwikkeling van El Niño later deze zomer en in het najaar gevolgen hebben.